VSB: Voorgestelde maatregelen rond beslaglegging op staatsgelden kan rechtsbescherming aantasten

door

De Vereniging Surinaams Bedrijfsleven (VSB) waarschuwt dat de voorgestelde wettelijke maatregelen rond beslaglegging op staatsgelden, de rechtsbescherming van burgers en ondernemingen ernstig kunnen aantasten. Volgens de VSB is bescherming van essentiële publieke diensten legitiem, maar mogen maatregelen daartoe er niet toe leiden, dat rechterlijke uitspraken tegen de staat feitelijk niet meer kunnen worden uitgevoerd. De VSB heeft kennisgenomen van twee voorstellen die betrekking hebben op beslaglegging op gelden en goederen van de staat. Het gaat om het op 26 juni 2026 ingediende initiatiefvoorstel Wet Opheffing Derdenbeslagen Gelden en Geldvorderingen Openbare Dienst en een circulerende ontwerptekst tot wijziging van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. Het initiatiefvoorstel beoogt alle derdenbeslagen op banktegoeden en andere in geld uit te drukken vorderingsrechten van de Republiek Suriname op te heffen. Daaronder vallen onder meer dividenden en royalty’s die aan de staat toekomen. Banken en andere derden zouden de beslagen middelen na inwerkingtreding van de wet onmiddellijk aan de staat moeten vrijgeven. De tweede ontwerptekst gaat volgens de VSB nog verder. Daarin worden onder meer gelden en waardepapieren die bij de Centrale Bank van Suriname worden beheerd, belastinginkomsten, bepaalde fiscale vorderingen, door leningen verkregen middelen, staatsaandelen en royalty-inkomsten uit de mijnbouwsector onder het beslagverbod gebracht.
Ook bepaalde roerende en onroerende staatsgoederen die noodzakelijk zijn voor het functioneren van het overheidsapparaat, zouden worden beschermd tegen beslag.
Ook bestaande beslagen betroffen
De VSB maakt zich vooral zorgen over de voorgestelde algemene opheffing van bestaande beslagen. In de memories van toelichting wordt volgens de organisatie gesproken over ruim tweehonderd niet-op-geheven beslagen met een geschatte waarde van meer dan SRD 500 miljoen.
Hoewel sommige beslagleggers, nabestaanden of gemachtigden niet meer traceerbaar zouden zijn en de registratie over tientallen jaren onvolledig is, vindt de VSB het te vergaand om op basis daarvan, alle bestaande beslagen collectief op te heffen. Volgens de VSB wordt onvoldoende onderscheid gemaakt tussen oude en aantoonbaar inactieve beslagen enerzijds en actieve, conservatoire of executoriale beslagen anderzijds. Ook wordt geen onderscheid gemaakt tussen traceerbare en niet-traceerbare schuldeisers. “Een administratief probleem van de overheid kan niet eenzijdig worden afgewenteld op burgers en ondernemingen die mogelijk al jarenlang op betaling wachten”, stelt de VSB.
Rechterlijke uitspraak moet uitvoerbaar blijven
Volgens de VSB gaat rechtsbescherming verder dan alleen de mogelijkheid om een zaak aan de rechter voor te leggen. Wanneer een burger of onderneming na een langdurige procedure een uitvoerbare rechterlijke uitspraak verkrijgt, moet die uitspraak volgens de organisatie, ook daadwerkelijk ten uitvoer kunnen worden gelegd. Een beslagverbod kan volgens de VSB gerechtvaardigd zijn wanneer het beperkt blijft tot middelen die aantoonbaar noodzakelijk zijn voor essentiële publieke diensten. Een vrijwel algemene immuniteit van staatsgelden en belangrijke staatsinkomsten gaat volgens de organisatie, veel verder. Vooral de algemene opheffing van bestaande beslagen, zonder individuele rechterlijke toetsing of vervangende zekerheid, roept volgens de VSB ernstige vragen op over rechtszekerheid, evenredigheid en respect voor rechterlijke beslissingen.
Onduidelijkheid over nietigheid
Ook de formulering van een bepaling over bestaande beslagen, baart de VSB zorgen. Daarin wordt gesteld dat bepaalde beslagen van rechtswege nietig zouden worden wanneer gedurende een bepaalde periode, geen rechtsmiddelen voor de executie zijn aangewend. Volgens de VSB is onvoldoende duidelijk wanneer de termijn begint, welke handelingen als executiemaatregel gelden en wie vaststelt of aan de voorwaarden voor nietigheid is voldaan. Ook is onduidelijk welke rechtsbescherming belanghebbenden hebben wanneer een beslag ten onrechte nietig wordt verklaard. De organisatie vindt dat wetgeving die bestaande vermogensrechtelijke posities aantast, duidelijk, voorzienbaar en nauwkeurig moet zijn.
Vertrouwen in de staat
De VSB koppelt de kwestie ook aan de positie van de overheid als contractspartij. De Staat sluit dagelijks overeenkomsten met ondernemingen en verwacht van bedrijven dat zij hun verplichtingen nakomen. Daartegenover moet volgens de VSB staan dat de overheid zelf tijdig haar contractuele en rechterlijk vastgestelde verplichtingen nakomt. De organisatie zegt signalen te ontvangen van ondernemingen die langdurig wachten op betalingen van de overheid. Ook worden volgens de VSB nog verplichtingen uit de covid-periode genoemd, die pas na jaren zouden zijn voldaan. Langdurige betalingsachterstanden kunnen volgens de werkgeversorganisatie gevolgen hebben voor de liquiditeit, werkgelegenheid en continuïteit van bedrijven en daarmee ook voor de bredere economie.
VSB wil brede consultatie
De VSB roept de initiatiefnemers, regering en De Nationale Assemblée op de voorstellen niet in de huidige vorm goed te keuren. Eerst moet volgens de organisatie duidelijkheid komen over de officiële status en onderlinge verhouding van beide ontwerpteksten. Daarnaast pleit de VSB voor brede consultatie met onder meer de rechterlijke macht, advocatuur, deurwaarders, financiële instellingen, het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. Volgens de organisatie is het beschermen van essentiële publieke middelen een legitiem doel, maar mag dit niet leiden tot feitelijke immuniteit van de staat tegen het nakomen van contractuele verplichtingen of rechterlijke uitspraken.
“Een staat die van burgers en ondernemingen verlangt dat zij de wet naleven en hun verplichtingen nakomen, moet zelf aan dezelfde rechtsorde gebonden blijven”, aldus de VSB.
The post VSB: Voorgestelde maatregelen rond beslaglegging op staatsgelden kan rechtsbescherming aantasten ..