VS schort operatie ‘Project Freedom’ op, China mengt zich in geschil

PARAMARIBO – De Amerikaanse president Donald Trump heeft dinsdagavond gezegd dat hij de Amerikaanse pogingen om gestrande schepen uit de Straat van Hormuz te loodsen opschort om tijd te geven voor een akkoord om de oorlog met Iran te beëindigen, maar dat de blokkade van Iraanse havens door de Amerikaanse strijdkrachten van kracht blijft. Daarmee komt ‘Project Freedom’, zoals hij het noemde, na twee dagen tot een eind, zonder vruchten te hebben afgeworpen. Ondertussen blijkt China zich in het geschil te mengen, met als doel de oorlog tot een eind te brengen. De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken, Abbas Araghchi ontmoette woensdagochtend zijn Chinese ambtgenoot Wang Yi in Peking, meldde het officiële persbureau Xinhua, zonder verdere details te geven. Het was de eerste keer sinds het begin van de oorlog dat Araghchi naar China reisde, dat door zijn nauwe economische en politieke banden met Teheran een unieke invloedspositie heeft.

Eerder in Washington had de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio de hoop uitgesproken dat Beijing Teheran nogmaals zou wijzen op de noodzaak om de blokkade van de Straat van Hormuz, een vitale waterweg voor de wereldwijde energievoorziening, op te heffen. De effectieve afsluiting van de zeestraat door Iran, waar voor de oorlog belangrijke olie- en gasleveringen, evenals kunstmest en andere aardolieproducten, doorheen gingen, heeft de brandstofprijzen de hoogte in gejaagd en de wereldeconomie ontwricht. Het verbreken van de Iraanse greep zou Iran zijn belangrijkste onderhandelingsmiddel ontnemen, nu Trump terugdraaiing van Teherans nucleaire programma eist.

VS pauzeert

Trump kondigde het besluit aan in een bericht op sociale media en zei dat de laatste poging – die maandag begon – voor een korte periode zou worden gepauzeerd om te zien of een akkoord met Teheran over het beëindigen van de oorlog in het Midden-Oosten kon worden afgerond. Trump zei dat de stap gebaseerd was op “het verzoek van Pakistan en andere landen, het enorme militaire succes dat we hebben geboekt tijdens de campagne tegen Iran en bovendien het feit dat er grote vooruitgang is geboekt richting een volledig en definitief akkoord met vertegenwoordigers van Iran.” Het conflict dat op 28 februari begon toen de Verenigde Staten en Israël aanvallen op Iran uitvoerden, leek grotendeels tot stilstand te zijn gekomen.

Staakt-het-vuren

De Verenigde Arabische Emiraten, een belangrijke Amerikaanse bondgenoot in de Perzische Golf, meldden dat ze dinsdag voor de tweede dag op rij werden aangevallen door Iraanse drones en raketten. Maar Amerikaanse militaire leiders en Rubio benadrukten dat het bijna een maand oude staakt-het-vuren nog steeds standhield en dat – hoewel het conflict nog niet is opgelost – de eerste grote Amerikaanse militaire operatie tegen Iran is afgerond. Voor de aankondiging van Trump zei Rubio tijdens een persconferentie in het Witte Huis dat Iran, om vrede te bereiken, moet instemmen met Trumps eisen met betrekking tot zijn nucleaire programma en ook moet instemmen met de heropening van de Straat van Hormuz. “Wij geven de voorkeur aan de weg van vrede”, zei Rubio.

Rubio beschreef de Amerikaanse poging van de dag ervoor om de straat weer open te stellen voor scheepvaartverkeer als een defensieve operatie, gericht op het helpen van duizenden burgerzeelieden die daar door de oorlog gestrand zijn. Maandag meldden de VS dat ze een vaarroute hadden geopend en zes kleine Iraanse boten tot zinken hadden gebracht die handelsschepen bedreigden. Tot nu toe zijn er slechts twee koopvaardijschepen bekend die de nieuwe, door de VS bewaakte route hebben gepasseerd, terwijl honderden andere schepen vastzitten in de Perzische Golf.

Geen aanvallen

De Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth en generaal Dan Caine, de hoogste officier van het Amerikaanse leger, vertelden tijdens een persconferentie dat de hernieuwde aanvallen van Iran de drempel van wat Caine “grootschalige gevechtsoperaties” noemde, nog niet hadden bereikt. Hij zei dat dinsdag een “rustigere” dag was in de zeestraat. In het Witte Huis zei Rubio dat de confrontaties met Iran in verband met de Amerikaanse pogingen om de zeestraat te heropenen “van defensieve aard” waren. “Er wordt niet geschoten, tenzij er eerst op ons wordt geschoten, oké?”, zei Rubio. “Wij vallen hen niet aan.” De Iraanse parlementsvoorzitter en hoofdonderhandelaar, Mohammad Bagher Qalibaf, gaf aan dat Iran nog niet volledig heeft gereageerd op de Amerikaanse poging om de zeestraat te heropenen. “We weten heel goed dat het voortzetten van de status quo onacceptabel is voor Amerika; en we zijn nog niet eens begonnen,” zei hij in een bericht op X. Zijn verklaring repte met geen woord over de onderhandelingen met de VS, die nu bestaan uit het doorgeven van berichten via Pakistan.

...