VICIEUZE CIRKEL VAN ARMOEDE

door

Volgens professor Jack Menke blijft Suriname sinds de eerste verkiezingen in 1949, gevangen in oude hits, telkens opnieuw gebracht in een nieuw jasje. Vandaag klinkt diezelfde melodie in de offshore oliehit van de Staatsolie-directeur, ‘Nooit meer arm’, terwijl de nieuwe regering probeert de oude noten van ‘bedeling’ te recyclen onder het mom van armoedebestrijding via het ministerie van Sociale Zaken en Volkshuisvesting. Politieke armoede voedt economische en sociale armoede en houdt de vicieuze cirkel intact.
Professor Menke wijst erop dat bij gebrek aan een samenhangende ontwikkelingsvisie, de vorige regering verstrikt raakte in wat hij de ‘3 G’s’ noemt: groei-geld-geef-ziekte. Programma’s zoals ‘Royalty’s voor Iedereen’ hadden geen structureel effect, maar dienden het kortetermijnbelang van de regeringscoalitie van 2020-2025. Het waren politieke verhalen, doordrenkt van narratieven die de geest van de burger moesten vangen: “Samen hebben we offers gebracht, nu gaan we u teruggeven.” Uiteindelijk was dit een recept voor mislukking.
De huidige regering zet in op sociale maatregelen om de gevolgen van internationale crises, zoals de oorlog in het Midden-Oosten, op te vangen. De kinderbijslag en de uitkeringen voor mensen met een beperking, AOV’ers en sociaal zwakke huishoudens worden verhoogd, ambtenaren en landsdienaren krijgen een koopkrachtversterking en leerkrachten een ondersteuningstoelage. Volgens Menke zijn deze maatregelen minder misleidend dan eerdere uitkeringen, maar volgen ze nog steeds het verouderde Hollandse verzorgingsstaatmodel dat eerder door de Nieuw Front-regering werd toegepast. Destijds bleek dat vangnet nauwelijks effectief om armoede duurzaam te bestrijden.
Professor Menke benadrukt dat de oorzaken van armoede in Suriname, structureel en historisch geworteld zijn. Globalisatie, de neergang van de bauxietsector, opschorting van de Nederlandse ontwikkelingshulp en structurele aanpassingsprogramma’s hebben de economie verzwakt. Economische ongelijkheid tussen sectoren, afhankelijkheid van een zwakke overheid en scheve prioriteitsstelling bij de toewijzing van middelen maken de situatie erger. Het resultaat is een afname van investeringen in sociale infrastructuur, onderwijs en gezondheidszorg, met trieste prestaties tot gevolg. Uit berekeningen van Menke (1998) voor Paramaribo bleek dat lokale sociale uitkeringen slechts voor 9 procent bijdroegen aan armoedevermindering. Informele inkomens droegen voor 18 procent bij, terwijl buitenlandse geldovermakingen met 39 procent de grootste impact hadden. Armoedebestrijding via sociale uitkeringen is dus structureel onvoldoende.
Studies uit 1998-2001, uitgevoerd in opdracht van de ministeries van Sociale Zaken, Regionale Ontwikkeling en het Planbureau, pleitten volgens Menke voor een geïntegreerde ontwikkelingsvisie: macro-economische stabiliteit, hogere belastinginkomsten, economische groei, meer uitgaven in de sociale sector en versterking van menselijk kapitaal, gecombineerd met participatie van de doelgroep. Daarnaast zijn effectieve inkomensoverdrachten nodig om verdere verarming van kwetsbare groepen, zoals marron- en inheemse gemeenschappen, te voorkomen.
Een recent internationaal voorbeeld illustreert hoe armoede kwetsbaarheid versterkt. Regio’s in Europa met hogere armoedecijfers blijken het kwetsbaarst voor de gezondheidsgevolgen van luchtvervuiling, zo blijkt uit een grootschalige studie gepubliceerd in Nature Medicine. Wetenschappers analyseerden meer dan 88 miljoen overlijdens tussen 2003 en 2019 in 31 Europese landen en koppelden vervuilingsniveaus aan sociaaleconomische factoren zoals inkomen en levensverwachting. Het sterfterisico door vervuiling bleek in armere regio’s soms dubbel zo hoog als in rijkere gebieden, ondanks vergelijkbare vervuiling. De studie toont aan dat toegang tot gezondheidszorg, volksgezondheidsbeleid en milieubewustzijn bepalend zijn. Deze bevindingen onderstrepen dat structurele ongelijkheid wereldwijd directe gevolgen heeft voor levens en gezondheid. Effectieve armoedebestrijding vereist actieve betrokkenheid van de doelgroep. Programma’s zoals Brazilië’s Bolsa Família tonen aan dat conditional cash transfers, gericht op kapitaalversterking en participatie, veel effectiever zijn dan traditionele uitkeringen. Menke stelt dat Suriname in 2026 afscheid moet nemen van de Hollandse snit van armoedebestrijding en moet kiezen voor structurele, kapitaalversterkende maatregelen die armoede daadwerkelijk doorbreken.
Volgens professor Menke is dit urgent: zonder een paradigmaverschuiving blijft Suriname gevangen in de vicieuze cirkel van politieke en sociale armoede. Structurele verandering vereist meer dan kortetermijnhulpprogramma’s; het vraagt duurzame ontwikkeling die iedereen bereikt, niet alleen degenen die toevallig onder het juiste politieke narratief vallen.
The post VICIEUZE CIRKEL VAN ARMOEDE ..