Vertrouwen eerst

door

DE OPROEP VAN VES-voorzitter Steven Debipersad donderdagavond tijdens de nieuwjaarsreceptie van de vereniging is helder: 2026 moet het jaar worden waarin Suriname kansen benut zonder fouten te herhalen. Dat klinkt eenvoudig, maar de praktijk leert dat dit vooral vraagt om één doorslaggevende keuze: het bouwen aan betrouwbaar bestuur. Daar schort nog een heleboel aan. Zonder vertrouwen in beleid, instituties en uitvoering blijven mooie plannen papier, en kunnen toekomstige olie-inkomsten inderdaad eerder een risico dan een zegen zijn.Het belangrijkste wat Suriname nu moet doen, is consequent kiezen voor discipline, transparantie en professionaliteit als dagelijkse bestuurspraktijk. De geschiedenis laat zien dat het land niet verlegen zit om ideeën of natuurlijke rijkdommen, maar dat zwakke uitvoering, politieke grilligheid en het vaak onbesuisd uitgeven van geld de achilleshiel is. Dat patroon moet doorbroken worden vóórdat de grote olie-inkomsten binnenstromen.

Ten slotte moet Suriname leren in lange lijnen te denken

Begrotingsdiscipline is daarbij de eerste toets. Verkiezingsjaren mogen niet langer synoniem zijn voor ontsporing van uitgaven en oplopende tekorten. Als stabiliteit telkens instort zodra de politieke druk toeneemt, zal geen enkele economische strategie standhouden. Dat vraagt om harde spelregels die ook in moeilijke tijden worden gerespecteerd, en om instituties die sterk genoeg zijn om nee te zeggen wanneer dat nodig is.Minstens zo belangrijk is transparantie. Burgers en ondernemers moeten kunnen zien wat met publieke middelen gebeurt, waarom keuzes worden gemaakt en wie daarvoor verantwoordelijk is. Onduidelijkheid rond schulden, staatsbedrijven en grote contracten ondermijnt vertrouwen en voedt cynisme. Wie draagvlak wil voor moeilijke hervormingen, moet openheid geven, ook als dat politiek ongemakkelijk is. Dat zagen we deze week nog rond het recente bezoek van de president aan Colombia: men heeft een broertje dood aan openheid.Daarnaast moet Suriname investeren in uitvoeringskracht. Het benutten van kansen in landbouw, dienstverlening en straks olie en gas, vraagt mensen en organisaties die die plannen kunnen waarmaken. Dat betekent investeren in ambtenaren, toezichthouders, docenten en vakmensen. Vergunningen moeten sneller en eerlijker, opleidingen praktischer en aansluiting met de arbeidsmarkt beter. Zonder die basis blijven kansen theoretisch.Een ander cruciaal punt is moreel leiderschap. Economisch beleid is nooit waardevrij. Als integriteit ontbreekt bij bestuurders, bij staatsbedrijven en in het dagelijkse bestuur, verdampen zelfs de beste regels. Vertrouwen groeit niet uit wetten alleen, maar uit zichtbaar voorbeeldgedrag: afspraken nakomen, fouten erkennen en geen uitzonderingen maken voor ‘eigen mensen’. Dat zoveel bestuurders van staatsbedrijven of -structuren de afgelopen maanden wegens vermoedelijke corruptie in opspraak zijn geraakt, draagt niet bij aan vertrouwen in de overheid.Ten slotte moet Suriname leren in lange lijnen te denken. Olie-inkomsten mogen niet worden gezien als snelle oplossing voor alles wat vandaag een probleem is. Ze moeten worden ingezet om de economie productiever te maken: onderwijs, infrastructuur, diversificatie en sterke instituties. Wie toekomstige rijkdom alvast consumeert, zadelt de volgende generatie(s) op met teleurstelling. Dat moet voorkomen worden.Wat Debipersad eigenlijk vraagt, is geen technocratisch kunstje, maar een mentaliteitsverandering: van korte naar lange termijn, van belofte naar prestatie, van macht naar verantwoordelijkheid. Als Suriname daarin slaagt, kan 2026 inderdaad het jaar worden waarin vertrouwen wortel schiet. Zonder vertrouwen is elke economische kans bij voorbaat kwetsbaar.