Veiligheidsadviezen

VIJF JAAR GELEDEN had in de haven van Beiroet een ontploffing plaats, waarbij duizenden tonnen ammoniumnitraat een enorme verwoesting aanrichtten met ruim 200 doden en duizenden gewonden. Dit was een eye-opener voor Suriname, omdat ook hier dit chemisch middel ligt opgeslagen. De president installeerde een werkgroep onder leiding van toenmalig veiligheidsadviseur Linscheer om hem te adviseren over de veiligheid van opslag van ammoniumnitraat en andere explosieve stoffen. Het rapport van de werkgroep ligt er nu – vijf jaar later – nog altijd onaangeroerd bij alsof het een waarschuwing is die men liever niet te serieus neemt. Wat toen door de commissie werd blootgelegd over de risico’s van gevaarlijke stoffen, leidde tot een rapport van meer dan 50 pagina’s en een indrukwekkend pakket aanbevelingen. Maar aanbevelingen zonder uitvoering blijven wat ze zijn: goedbedoelde waarschuwingen op papier.De realiteit die uit een onderzoek van de Ware Tijd naar voren komt, is ongemakkelijk duidelijk. Er is grondig werk verzet door de werkgroep, waarbij gesproken is over centrale opslag, streng toezicht en gespecialiseerde autoriteiten, maar de daadwerkelijke implementatie daarvan blijft grotendeels uit. Wetgeving is verouderd en blijft liggen, terwijl gevaarlijke stoffen nog steeds op uiteenlopende locaties worden opgeslagen en vervoerd, vaak zonder sluitende controle. Is dit een technisch probleem? Nee! Dit is vooral bestuurlijk falen.Wat vooral in het oog springt, is de structurele traagheid waarmee besluiten worden omgezet in beleid. Steeds opnieuw duikt hetzelfde patroon op: gebrek aan middelen, discussie over verantwoordelijkheden en een overheid die enerzijds wijst op de kosten en anderzijds op de rol van het bedrijfsleven. Intussen blijft de praktijk onveranderd risicovol. Veiligheid wordt daarmee een beleidsintentie in plaats van een uitvoerbare realiteit.Ook toezichthoudende instanties bevinden zich in een ongemakkelijke tussenpositie. Zij signaleren, adviseren en controleren waar mogelijk, maar missen vaak de slagkracht om daadwerkelijk door te pakken. Dat maakt het systeem niet alleen versnipperd, maar ook kwetsbaar. Want toezicht dat afhankelijk is van samenwerking zonder duidelijke eindverantwoordelijkheid, is in feite toezicht zonder tanden.Zorgwekkend is bovendien dat incidenten en waarschuwingen telkens leiden tot tijdelijke acties, maar zelden tot structurele hervorming. De aanpak is meer reactief dan preventief. De urgentie van Beiroet is in woorden wel blijven hangen, maar niet in daadkracht vertaald. Daarmee ontstaat het beeld van een overheid die wel reageert op risico’s, maar ze niet systematisch weet te voorkomen.De kern van het probleem is uiteindelijk niet dat er geen kennis of adviezen zijn, maar dat de uitvoering achterblijft. Elke vertraging vergroot echter het risico in een sector waar fouten niet leiden tot kleine incidenten, maar tot potentiële rampen.Zolang beleidsvoornemens niet worden omgezet in harde keuzes, blijft veiligheid afhankelijk van toeval en alertheid in plaats van systeem en structuur. En dat is precies wat het Beiroet-drama ons had moeten leren te voorkomen.-.

...