Veiligheid in Lawagebied baart zorgen: ‘Ik wil weten wie de chaos reguleert’

door

De veiligheid in het Lawagebied is blijkens de recent gepleegde roofoverval, waarbij een politierekruut is neergestoken en als gevolg daarvan is overleden, nog meer onder druk komen te staan. Dit wordt in verband gebracht met de aanwezigheid van veel illegale Brazilianen, die als bijen op honing afkomen op de goudvoorraden in het gebied. Zelfs criminele gangs zijn in het achterland aanwezig. Dat heeft de minister van Justitie en Politie Harish Monorath vaker bevestigd.

Tekst en beeld Euritha Tjan A Way

Simeon Glunder, de granman van de Alukustam, vindt dat de situatie zo niet door kan gaan. Hij constateert dat de criminaliteit in het Alukugebied – het zuidoosten langs de oevers van de Lawa- en Tapanahonyrivier – toeneemt. “Vooral de vele Brazilianen zorgen voor overlast. Veel van ze zijn niet alleen gekomen om naar goud te zoeken; ze zijn gekomen om te roven en te stelen. De hele avond zijn ze op de rivier en er wordt veel drugs gebruikt”, stelt het grootopperhoofd in gesprek met de Ware Tijd.

De granman heeft deze “onhoudbare situatie” al ettelijke malen besproken met het ministerie van Regionale Ontwikkeling en ook met het ministerie van Natuurlijke Hulpbronnen, dat verantwoordelijk is voor de ordening in de goudsector. “Maar ik heb geen verbetering gezien, integendeel.”

Op de vraag of hij deze situatie al heeft besproken met de districtscommissaris (dc) van het ressort Tapanahony, Obed Kanape, zegt Glunder dat hij hem nog niet heeft gezien. “Ik heb begrepen dat hij een keer is gekomen in het gebied, maar bij mij is hij nog niet gekomen”, reagert de granman duidelijk geïrriteerd. Volgens hem hoort het dat de dc van een gebied persoonlijk kennis komt maken met de granman. “Ala liba abi en tiriman”, voegt Glunder veelbetekenend toe.

Frans traditioneel gezag

Wie al met de dc heeft gesproken, is hoofdkapitein Akoebi Constant, een Aluku die de Franse nationaliteit heeft, maar geen grenzen ziet. “Mi na businengre”, zegt de kapitein, die in Maripasoula aan de Franse kant verblijft en die blijkens berichten in het gebied het traditionele gezag voert over de plekken en Antonio du Brinco en Ronaldo in het Lawagebied schuin tegenover Maripasoula. Dat gebied bevindt zich aan de Surinaamse kant en heeft veel grote Chinese winkels.

‘Vooral de vele Brazilianen zorgen voor overlast. Veel van ze zijn niet alleen gekomen om naar goud te zoeken; ze zijn gekomen om te roven en te stelen.’ – Granman Simeon Glunder

Waar granman Glunder de oplossing voor het geweld ziet in een effectiever optreden van de autoriteiten in het gebied, ziet districtssecretaris Baltus Doea liever dat Antonio du Brinco en Ronaldo onder het gezag van Glunder komen te staan. “Lange tijd was er geen granman, maar dat is nu veranderd. Granman Glunder is er nu, dus laat dit gebied liever onder zijn gezag vallen.”

Doea is niet content met de wijze waarop Constant te werk gaat in Antonio du Brinco en Ronaldo. Volgens hem zou het beter zijn voor de ordehandhaving als Glunder het gezag zou overnemen.

Geen vingerwijzing

Kanape zegt in reactie op de opmerking van Doea dat hij geen vingerwijzing wil doen. Hij bevestigt in februari voor het eerst sinds zijn aanstelling als dc in het gebied te zijn geweest, maar meldt ook dat het niet ongebruikelijk is dat een dc niet constant in het gebied is. “De dc’s van Sipaliwini komen wel in het gebied, maar houden ook kantoor in Paramaribo aan de Zwartenhovenbrugstraat. De laatste keer dat een dc in het gebied van Antonio du Brinco kwam was 2024.”

Kanape, die sociologie heeft gestudeerd, beschrijft zijn indrukken van het gebied als te zijn een gereguleerde chaos. “Ik ben er geweest een paar dagen en heb participerende observatie gedaan, omdat ik wil weten wie precies die chaos reguleert. Met die mensen wil ik dan in gesprek gaan.”

Dat wordt een complexe zaak weet Kanape, want de mensen praten geen Nederlands en kennen de Surinaamse wetten en regels niet. “Toch hebben ze vergunningen waarvan ze de voorwaarden moeten kunnen lezen en zich aan de veiligheidsvoorschriften moeten houden.”

Hij vindt de situatie waarbij de politieagenten van het Regio Bijstandsteam zeer slecht zijn behuisd – tussen de Chinese winkels in gedrukt – ook niet ideaal. “De post moet elders komen, maar die van Stoelmanseiland is nog niet af.” De districtscommissaris ziet ook graag dat de militairen weer naar het gebied worden gedetacheerd.

Informatiesessies

Kanape speelt met de gedachte om twee informatiesessies te houden. “Eén in het Chinees en een andere in het Portugees of Frans. De mensen moeten weten dat het Surinaams grondgebied is en dan gaan we langzaam werken aan een meer geordende situatie. Zaken als vuilophaal, het lopen met wapens, het betalen in SRD en het naleven van vergunningsvoorwaarden zullen dan langzaam maar zeker ter sprake komen.”

Kanape is zich ervan bewust dat het tijd zal vergen. “Maar veel tijd heb ik niet. Ik heb geen vijf jaar meer.” Hij zegt ook dat het bestuursressort Tapanahony veel te weinig personeel heeft. “Sinds 2023 hebben we geen nieuwe mensen gehad om degenen die met pensioen zijn gegaan te vervangen. Ik geloof wel dat deze nieuwe regering naar de noden van het ressort zal luisteren en zal inspringen”, aldus Kanape, die blij is dat hij wel een boot en een buitenboordmotor heeft kunnen regelen voor de dienst.-.

*lees ook ‘Politierekruut neergestoken in Ronaldo: ‘Ik wil weten waarom hij alleen daar was”