Van rondhoutexport naar uitvoering van verwerkt hout: ‘Het moet gefaseerd en samen met de sector’

Er is vaker geroepen dat export van rondhout Suriname onvoldoende oplevert en dat daar een eind aan moet komen. In het Meerjaren Ontwikkelingsprogramma (MOP) 2022-2026 is het voornemen van de overheid om de export van rondhout af te bouwen ook opgenomen. Maar hoe dat precies moet gebeuren en onder welke voorwaarden, was tot voor kort niet inzichtelijk gemaakt en niet structureel benaderd. Daar is nu verandering in gekomen. Maandag hebben drie consultants hun onderzoeksresultaten gepresenteerd in het gebouw van de Associatie van Surinaamse Fabrikanten (Asfa). De bedoeling was de sector te informeren en de resultaten te valideren.

Tekst en beeld Euritha Tjan A Way

De onderzoeken zijn uitgevoerd door Sietze van Dijk, Maureen Playfair en Wedika Hanuman. Van Dijk hoopt dat dit onderzoek een motivatie zal zijn voor de regering om ook in het nieuwe MOP het voornemen om de export van rondhout af te bouwen op te nemen. “Want nu is er onderzoek gedaan en is min of meer duidelijk hoe de situatie kan worden aangepakt.”

“Ik heb enkele zagerijen gezien waar de verwerking al volgens een bepaalde standaard plaatsvindt, maar bij veel bedrijven is het nog onvoldoende”Consultant Maureen Playfair

Alle drie consultants hebben benadrukt dat de export van verwerkt hout veel meer inkomsten biedt aan Suriname. Een boomstam verwerken levert veel meer arbeidsplaatsen op en ook het resthout zou met een goede strategie kunnen worden gebruikt voor het maken van bijproducten.

Aan de andere kant vraagt de infrastructurele versterking van zagerijen voor de productie van verwerkt hout een grote investering. “Daarom zouden houtzagerijen moeten clusteren om ervoor te zorgen dat voorzieningen, zoals elektriciteit, makkelijker zijn aan te leggen”, benadrukte Van Dijk. Hij legde de nadruk op de noodzaak van een goede samenwerking tussen overheid en bedrijfsleven in dit traject.

Uitfaseren

Van Dijk legde in zijn onderzoek de focus op hoe de uitfasering precies moet plaatsvinden. Hij presenteerde daarbij hoe de situatie er op korte termijn uit zou moeten zien en wat de voordelen op lange termijn zouden kunnen zijn. Daarnaast ging hij in op welke investeringen nodig zouden zijn en wat het overstappen op houtverwerking zou kunnen betekenen voor de sector en de overheid.

Van Dijk: “Ik kom er steeds weer op terug dat een gefaseerde aanpak het beste zou kunnen zijn. Dus eerst investeren in de voorbereiding, zoals beleid, beter toezicht en het afkondigen van een beperkte stop op de export van rondhout.” Vervolgens moet worden ingezet op een overgangsperiode met groei in de sector en het trainen van personeel, waarna een derde fase zou moeten bestaan uit het verder beperken van de export van rondhout, met een algehele focus op houtverwerking.

Aanpak

Playfair heeft een Code of Practice opgesteld voor de houtverwerkingsbedrijven. Daarin is onder meer in detail uitgelegd hoe het hout eerst moet worden bewerkt, schoongemaakt en geanalyseerd en pas daarna gezaagd, maar ook hoe de machines moeten worden onderhouden.

Verder kwam aan bod hoe het personeel zich moet aankleden en gedragen in deze nieuwe omgeving, bijvoorbeeld met beschermende kleding. “Ik heb enkele zagerijen gezien waar de verwerking al volgens een bepaalde standaard plaatsvindt, maar bij veel bedrijven is het nog onvoldoende. Er is veel werk aan de winkel.”

Playfair benadrukte naar aanleiding van een vraag dat de Code of Practice betrekking heeft op het verwerken van hout, terwijl de bestaande wet- en regelgeving gericht is op het duurzame beheer van het bos. “Op dat moment is het hout nog niet uit het bos. Bij deze code wel.”

Certificering

Bij de presentatie van Hanuman werd duidelijk dat er veel training nodig is om arbeiders en ondernemers in de sector naar een bepaald niveau op te trekken. “Europa, dat bijvoorbeeld geen import van rondhout meer accepteert maar alleen verwerkt hout importeert, eist een bepaalde certificering. Belangrijk is daarbij dat kan worden aangetoond waar de boomstam vandaan komt.”

Ze behandelde ook de problemen in de sector met het verloop van personeel. “Ondernemers zijn huiverig om te investeren in training, want vandaag werkt iemand voor mij en morgen werkt hij ergens anders.”

Training

Dit onderzoekstraject is een deel van een groter project dat als belangrijkste doel heeft het duurzame gebruik van bossen door gemeenschappen in Guyana en Suriname te versterken. De financiering komt van de Europese Unie via het Frans Ontwikkelingsagentschap. Stichting Bosbeheer en Bostoezicht (SBB) werkt in dit traject samen met de Asfa, die al langer dan 25 jaar onderzoek doet in de bosbouwsector.

Binnen dit project is ook personeel getraind dat al actief is in de sector of bosbouw studeert aan het Natuurtechnisch Instituut. Dat is gedaan door stichting Jan Starke Opleidings- en Ontspanningscentrum (JSOOC). “De projectdrager is SBB, maar het aspect van trainingen valt onder JSOOC. Daar houden wij ons als stichting al heel lang mee bezig”, verklaart directeur Bryan Pinas.

De trainingen, die over vier dagdelen zijn gegeven in de afgelopen maanden, focusten zich op onderwerpen die te maken hebben met duurzaam beheer van de bossen. Bijvoorbeeld hoe hout af te voeren bij sleephellingen zonder andere bomen (te veel) te beschadigen, hoe kapvakken in te delen, maar ook hoe te werken met het digitale registratiesysteem van SBB.

Maandag vond de certificaatuitreiking plaats. “Door deze trainingen periodiek aan te bieden willen wij zorgen dat er kader is in de sector, want dat ontbreekt”, stelt Pinas. JSOOC wil ook inspelen op de behoefte aan trainingen die zal ontstaan wanneer de overheid daadwerkelijk het proces inzet om te komen tot het uitfaseren van de export van rondhout.