Van plannen naar prestaties

door

DE SURINAAMSCHE WATERLEIDINGMAATSCHAPPIJ (SWM) heeft weer een strategisch plan. Ditmaal voor de periode 2024-2034, opnieuw met ambities om de drinkwatervoorziening structureel te verbeteren, verouderde leidingen te vervangen en de productiecapaciteit uit te breiden. Op zichzelf is dat toe te juichen. Maar na jaren van plannen, financieringstoezeggingen en uitgestelde investeringen mag de vraag worden gesteld wat er van eerdere voornemens terecht is gekomen.

Het vorige Masterplan 2011-2024 moest ervoor zorgen dat de bevolking in de stedelijke gebieden toegang kreeg tot drinkwater. Dat doel is niet volledig gerealiseerd. Intussen zijn nieuwe woongebieden ontstaan, is de vraag toegenomen en kampt de SWM nog altijd met verouderde infrastructuur, waterverlies en onvoldoende productiecapaciteit.

Zonder concrete financiering, duidelijke termijnen en openbare verantwoording dreigt ook dit tienjarenplan uiteindelijk weinig meer te worden dan een fraai document in een archiefkast

Aan financiële toezeggingen heeft het de afgelopen jaren evenmin ontbroken. In 2022 kwam een leningsovereenkomst van 25 miljoen Amerikaanse dollar met de Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank tot stand. Een jaar later zegde de regering zeven miljoen Amerikaanse dollar toe voor dringende investeringen. Over de beschikbaarstelling van dat laatste bedrag ontstond vervolgens jarenlang discussie. Ook met Franse en Europese financiers zijn projecten voorbereid. Onduidelijk blijft hoeveel van deze middelen daadwerkelijk is besteed en welke resultaten daarmee zijn bereikt.

President Jennifer Geerlings-Simons stelt terecht dat de SWM minstens haar kostprijs moet kunnen terugverdienen. Een nutsbedrijf dat structureel verlies lijdt, kan onmogelijk duurzaam functioneren. Maar kostendekkende tarieven alleen lossen de problemen niet op. Verouderde leidingen, waterverlies, gebrekkige investeringen en inefficiënt beheer hebben eveneens een prijs. Die prijs uiteindelijk volledig bij de consument neerleggen, zou een gemakkelijke uitweg zijn.

Daar komt bij dat de overheid zelf haar verplichtingen moet nakomen. Nog dit jaar werd melding gemaakt van ongeveer honderd miljoen Surinaamse dollar aan achterstallige waterrekeningen van overheidsinstanties. Een overheid die haar eigen rekeningen niet tijdig betaalt, kan moeilijk uitsluitend van burgers verlangen dat zij de financiële gezondheid van het bedrijf waarborgen.

Het nieuwe strategisch plan biedt een gelegenheid om eindelijk orde op zaken te stellen. Maar dan moet de regering ook inzichtelijk maken welke projecten uit het vorige masterplan zijn uitgevoerd, welke zijn blijven liggen en waarom. Hetzelfde geldt voor de buitenlandse leningen en andere financieringstoezeggingen.

Suriname heeft inmiddels voldoende ervaring met ambitieuze plannen die bij de uitvoering vastlopen. De SWM heeft daarom vooral behoefte aan bestuurlijke continuïteit, financiële discipline en controleerbare resultaten. Zonder concrete financiering, duidelijke termijnen en openbare verantwoording dreigt ook dit tienjarenplan uiteindelijk weinig meer te worden dan een fraai document in een archiefkast.