Op het Chinese platteland was voedsel aan het begin van de jaren zestig voor miljoenen mensen geen vanzelfsprekendheid. Graan was schaars, maaltijden werden kleiner en in de zwaarst getroffen gebieden zochten mensen naar alles wat nog eetbaar was. Boomschors en plantenwortels werden gebruikt om de ergste honger te stillen. Wetenschappelijk onderzoek naar de voedselconsumptie in die periode beschrijft zelfs het eten van kaolien, in Suriname bekend als pemba doti, een kleiachtige grondstof zonder voedingswaarde.
Tekst en beeld Ivan Cairo
De cijfers geven een indruk van de omvang van de voedselcrisis destijds. De gemiddelde graanconsumptie op het platteland daalde van 204 kilogram per persoon in 1957 tot 154 kilogram in 1961. Voor 1960 is de gemiddelde dagelijkse voedselinname geschat op slechts 1.453 kilocalorieën per persoon. De graanproductie bereikte dat jaar een dieptepunt en lag ongeveer 29 procent onder het niveau van 1958.
Ruim zes decennia later lijkt dat China bijna tot een andere wereld te behoren. In 2025 produceerde het land 714,88 miljoen ton graan, een nieuw record. De cijfers over de eerste helft van 2026 laten zien dat de productie op hoog niveau doorgaat. Alleen al de zomergraanoogst bedroeg 150,75 miljoen ton, 1 miljoen ton of 0,7 procent meer dan een jaar eerder. Daarvan bestond 138,95 miljoen ton uit tarwe. De gemiddelde opbrengst van zomergraan steeg met 0,8 procent tot 5.681,6 kilogram per hectare.
Ook de productie van dierlijke voedingsmiddelen is enorm. In 2025 produceerde China 100,72 miljoen ton varkens-, rund-, schapen- en pluimveevlees.
Die productie bleef in 2026 groeien. In de eerste zes maanden werd 50,50 miljoen ton varkens-, rund-, schapen- en pluimveevlees geproduceerd, 4,3 procent meer dan in dezelfde periode van 2025. De productie van varkensvlees steeg met 3,3 procent en die van pluimveevlees met 9,4 procent. De melkproductie nam met 2,4 procent toe. In dezelfde zes maanden bedroeg de productie van aquatische producten 35,12 miljoen ton, 4,4 procent meer dan een jaar eerder.
De verandering gaat inmiddels verder dan mechanisatie. Op sommige Chinese akkers van 2026 zit de boer niet meer op de tractor. Satellieten bepalen de route, sensoren meten de bodem, drones bekijken gewassen vanuit de lucht en computers berekenen hoeveel water en meststoffen planten nodig hebben. Kunstmatige intelligentie begint beslissingen over de productie mede te sturen.
En de transformatie houdt niet op bij de boerderij. Rond de landbouw is een enorme voedselverwerkende industrie ontstaan. Groenten worden ingevroren of ingeblikt, fruit wordt verwerkt tot sap en conserven, tomaten tot concentraat en sauzen, graan tot noedels en andere voedingsmiddelen en vlees en vis tot houdbare producten. Wat China produceert, is daardoor niet langer uitsluitend bestemd voor zijn eigen bevolking. Chinese voedingsmiddelen vinden op grote schaal hun weg naar Azië, Europa, Noord-Amerika en andere delen van de wereld.
De voedselverwerkingsindustrie heeft zich de afgelopen decennia sterk ontwikkeld en de snelklaarhapjes zijn overal in China te vinden.
De afstand tussen 1960 en 2026 laat daarmee een van de ingrijpendste veranderingen in de moderne Chinese geschiedenis zien: van structurele voedselschaarste naar een landbouw- en voedingssysteem dat honderden miljoenen tonnen voedsel produceert, voedsel industrieel verwerkt en exporteert en waarin robots, satellieten, drones, sensoren en AI steeds meer werk van mensen overnemen.
De eerste grote sprong in productie
Die transformatie verliep niet in één rechte lijn. Nadat de acute voedselcrisis van 1959-1962 voorbij was, bleef voedselzekerheid jarenlang een belangrijk vraagstuk. China had een enorme en groeiende bevolking te voeden met relatief beperkte landbouwgrond.
Een beslissende verandering voltrok zich vanaf het einde van de jaren zeventig. In de landbouw werd het zogenoemde household responsibility system ingevoerd. Land bleef collectief eigendom, maar huishoudens kregen verantwoordelijkheid voor de productie op toegewezen percelen en konden een deel van de opbrengst zelf behouden of verkopen.
De omschakeling ging snel. Eind 1983 werkte ongeveer 94 procent van de Chinese plattelandshuishoudens binnen het nieuwe systeem. Studies schrijven ongeveer 30 tot 50 procent van de stijging van de landbouwproductie tussen 1978 en 1984 toe aan deze verandering.
Het resultaat was zichtbaar in de graanschuren. De graanproductie steeg van ongeveer 305 miljoen ton in 1978 naar 407 miljoen ton in 1984. Dat betekende een gemiddelde jaarlijkse groei van bijna 5 procent.
Maar hervorming alleen verklaart niet wat daarna gebeurde. China investeerde eveneens in irrigatie, kunstmest, verbeterde zaden, landbouwonderzoek, mechanisatie, infrastructuur en later in steeds geavanceerdere landbouwmachines.
Daarmee veranderde ook de Chinese boer. De landarbeider met handgereedschap maakte geleidelijk plaats voor de boer met tractor en maaidorser. Vervolgens kwamen satellietnavigatie, drones en digitale sensoren. Nu dient zich een volgende fase aan: de boer die vanaf een telefoon of controlekamer een landbouwbedrijf bestuurt waarop machines grotendeels zelfstandig werken.
Van landbouwperceel en viskwekerij naar fabriek
Tegelijk veranderde wat er met voedsel gebeurt nadat het de boerderij of viskwekerij heeft verlaten. Oogsten worden tegenwoordig op grote schaal gesorteerd, gekoeld, opgeslagen en verwerkt.
Vooral de schaal van de aquatische voedselketen is opvallend. Eind 2025 telde China 9.605 bedrijven die aquatische producten verwerkten en 10.268 koelopslagfaciliteiten voor deze sector. In totaal werd 27,07 miljoen ton vis en andere aquatische producten voor verwerking gebruikt. De fabrieken produceerden daaruit 22,92 miljoen ton verwerkte aquatische producten.
Die keten loopt door tot ver buiten China. In 2025 exporteerde het land 4,58 miljoen ton aquatische producten met een totale waarde van 20,71 miljard Amerikaanse dollar. Tegelijk importeerde China 7,07 miljoen ton ter waarde van 24,93 miljard dollar. Het land is dus tegelijkertijd een zeer grote producent, verwerker, exporteur én importeur van vis en andere aquatische producten.
Ook voor de bredere voedselhandel zijn de bedragen groot. Volgens de Chinese douane exporteerde China in de eerste tien maanden van 2025 voor 61,9 miljard Amerikaanse dollar aan voedsel en levende dieren. Groenten en fruit waren met 22,53 miljard dollar de grootste categorie. Vis, schaal- en schelpdieren en bereidingen daarvan waren goed voor 15,87 miljard dollar. De export van vlees en vleesbereidingen bedroeg ruim 3 miljard dollar en die van graan en graanbereidingen 2,36 miljard dollar.
De voedingsketen is tegelijk sterk internationaal verweven. China is behalve producent en exporteur ook een van ’s werelds grootste importmarkten voor landbouwproducten. In 2025 importeerde het volgens de Chinese douane voor bijna 1,5 biljoen yuan, omgerekend ruim 220 miljard Amerikaanse dollar, aan landbouwproducten.
De voedseltransformatie heeft daardoor twee kanten: China produceert veel meer zelf dan zes decennia geleden, maar zijn moderne voedselvoorziening maakt tegelijk deel uit van een wereldwijd handelsnetwerk.
Een thee-aanplant in de provincie Zhejiang.
Aquacultuur als voedselindustrie
De visproductie laat bovendien zien dat uitbreiding van voedselproductie niet uitsluitend op landbouwgrond plaatsvindt.
Van de ruim 76,5 miljoen ton aquatische producten die China in 2025 voortbracht, kwam ruim 63,2 miljoen ton uit aquacultuur en ongeveer 13,3 miljoen ton uit vangst. Aquacultuur leverde daarmee ongeveer 83 procent van de totale productie.
Het gaat daarbij zowel om zoet- als zoutwaterproductie. De gespecialiseerde visserijstatistieken voor 2025 registreren onder meer ruim 31 miljoen ton gekweekte vis, meer dan 8 miljoen ton schaaldieren, ruim 18 miljoen ton schelpdieren en meer dan 3 miljoen ton gekweekte algen.
De groei zette zich in 2026 voort. Over de eerste acht maanden registreerde het ministerie van Landbouw en Plattelandszaken in twintig belangrijke producerende provincies en regio’s 43,05 miljoen ton aquatische producten, 3,93 procent meer dan een jaar eerder. Daarvan kwam ongeveer 38,2 miljoen ton uit aquacultuur. Zowel zoetwater- als mariene kwekerijen droegen aan de productie bij.
Daarmee is de moderne Chinese voedselproductie niet alleen zichtbaar in graanvelden, varkenshouderijen en pluimveebedrijven, maar ook in vijvers, meren, kustgebieden en grootschalige aquacultuurinstallaties.
Een akker zonder bestuurder
Op het land zelf is intussen een volgende fase begonnen. In Qingfeng in de provincie Henan werd in 2025 op ongeveer 233 hectare een volledig onbemande tarwe-maïsboerderij in gebruik genomen. Ploegen, zaaien, gewasbeheer en oogsten kunnen er zonder bestuurder worden uitgevoerd.
Autonome tractoren en maaidorsers (combines) gebruiken het Chinese BeiDou-satellietnavigatiesysteem. Drones vliegen boven de velden en verzamelen informatie, terwijl sensoren onder meer bodemvocht, plantdichtheid en mogelijke plagen registreren. In een controlekamer worden de gegevens samengebracht. Modellen vertalen die vervolgens in informatie over groei, verwachte opbrengsten en waterbehoefte.
Het irrigatiesysteem kan verschillende delen van het land afzonderlijk van water voorzien. Volgens de beheerders werd de benodigde oogsttijd op de proefboerderij teruggebracht van zeven naar vier dagen. De hoeveelheid arbeid voor water- en mestbeheer daalde met 80 procent en de totale arbeidskosten met 40 procent. Precisiebemesting verminderde het gebruik van chemische meststoffen volgens het project met 20 procent.
De proef in Henan staat niet op zichzelf. Het Chinese ministerie van Landbouw en Plattelandszaken meldde begin 2026 dat de mechanisatiegraad bij ploegen, planten en oogsten in 2025 was gestegen tot 76,7 procent. Er waren inmiddels meer dan 300.000 landbouwdrones in gebruik.
AI kijkt mee
Daar bovenop komt kunstmatige intelligentie. Camera’s en drones kunnen grote hoeveelheden beelden van planten verzamelen, waarna software zoekt naar afwijkingen die kunnen wijzen op ziekten, watertekort of plagen. Weersgegevens, bodemmetingen en satellietbeelden kunnen vervolgens met elkaar worden gecombineerd.
Het doel is steeds vaker om problemen te signaleren voordat ze voor een boer met het blote oog duidelijk zichtbaar zijn.
Die ontwikkeling is ook in 2026 zichtbaar. In Heilongjiang, China’s grootste graanproducerende provincie, werden dit jaar meer dan 25.000 precisiezaaimachines en 33.000 drones voor gewasbescherming ingezet. Elders volgen rijstplantmachines met BeiDou-navigatie automatisch vooraf bepaalde routes en kunnen rijafstand, plantafstand en plantdiepte tot op centimeters worden aangestuurd.
Digitale landbouw verschuift daarmee geleidelijk van reageren naar voorspellen. Een boer hoeft niet overal evenveel water, kunstmest of bestrijdingsmiddelen toe te dienen wanneer sensoren en software kunnen aangeven waar die middelen werkelijk nodig zijn.
Dat is belangrijk voor een land dat veel voedsel moet produceren op een relatief beperkt landbouwareaal. Hogere opbrengsten hoeven dan niet uitsluitend te komen van uitbreiding van landbouwgrond, maar kunnen worden gezocht in hogere opbrengsten per hectare en een efficiënter gebruik van water, arbeid en andere productiemiddelen.
In de dorpen op het Chinese platteland zijn onbemande groente- en fruitstands een vertrouwd beeld. Aankopen worden met de telefoon via WeChat gedaan; er komt geen contant geld aan te pas.-.
Meer produceren op minder areaal
De oogstcijfers van 2026 illustreren dat principe. Het areaal voor zomergraan kromp met 0,2 procent ten opzichte van 2025. Bij tarwe was hetzelfde patroon zichtbaar. Het ingezaaide oppervlak daalde met 0,3 procent, terwijl de opbrengst per hectare met 0,9 procent toenam tot 6.039,6 kilogram.
De ontwikkeling gaat bovendien samen met verdere modernisering van landbouwgrond. In 2025 werd ruim 5 miljoen hectare zogenoemde high-standard farmland aangelegd of verbeterd: landbouwgrond met infrastructuur die stabiele en hoge opbrengsten moet ondersteunen.
Ook aan de andere kant van de voedselketen blijft de markt groot. In de eerste helft van 2026 stegen de detailhandelsverkopen van graan, olie en voedingsmiddelen door grotere ondernemingen met 7,4 procent. De onlineverkoop van voedsel groeide in dezelfde periode met 16,8 procent.
Twee uitersten
Maar de structurele uitgangspositie is fundamenteel veranderd. Waar de centrale vraag zes decennia geleden was hoe voldoende voedsel beschikbaar kon komen voor een enorme bevolking, draait een steeds groter deel van de moderne Chinese landbouw om een andere vraag: hoe kan op beschikbare landbouwgrond méér en efficiënter worden geproduceerd met minder arbeid, water, meststoffen en bestrijdingsmiddelen, en hoe kan daarnaast meer voedsel uit aquacultuur worden gehaald en de totale productie efficiënter worden verwerkt, opgeslagen en gedistribueerd?
Op een slimme areaal in Henan is een deel van het antwoord zichtbaar. In nauwelijks meer dan een mensenleven heeft China daarmee twee uitersten van voedselvoorziening gekend.
Aan het ene uiteinde staat 1960: een jaar waarin miljoenen mensen onvoldoende te eten hadden en op sommige plaatsen zelfs plantenwortels en boomschors werden gegeten. Aan het andere staat 2026: een land waar honderdduizenden landbouwdrones worden ingezet en machines op sommige akkers zelfstandig ploegen, zaaien en oogsten.
Tussen die twee beelden liggen ongeveer 66 jaar. In vrijwel de gehele moderne geschiedenis van China’s voedseltransformatie.-.
- BRICS Pay: kan het nieuwe betaalsysteem de macht van SWIFT …..
- Trinidad en Venezuela herstellen banden, topontmoeting moge…..
- Ondernemers vragen aandacht voor gevolgen financieel beleid..
- Suriname wil milieuonderzoek voortaan zelf uitvoeren..
- ‘Noepie’ verdacht van meerdere inbraken bij onderneming in …..
- Hanuman Ansh miste Oscar deadline..
- 39-jarige man te Nieuw-Nickerie aangehouden voor bedreiging…..
- Column: Schoenmaker blijf bij je leest..
- Braganza kreeg duizenden hectares terwijl bedrijfsplan fina…..
- BESCHOUWING — Struisvogelpolitiek rondom Israël..
- Parmessar: mennonieten mogelijk onder valse voorwendselen n…..
- Nieuwe loonreeks voor verpleegkundige eind november naar $7…..
- Politie voert verkeerscontroles op bromfietsgroepen, races…..
- Douane scherpt controles aan en werkt aan hervorming naar B…..
- Bekende ondernemer en echtgenote aangehouden voor mensensmo…..
- Walden trots op zoon die cultuur en kennis doorgeeft aan ni…..
- SRD 200.000, US$ 1.500 en gouden sieraden buitgemaakt bij w…..
- Regering werkt aan versterking laboratoriumcapaciteit voor …..
- Verkeersveiligheidsmaand eindigt met 11 doden, VVI breidt v…..
- Bhagwandas beste Surinamer tijdens blitztoernooi Trinidad e…..
- Boetes tot SRD 10.000 voor afval dumpen en vervuilde bermen..