Van herkomst naar toekomst: Eenheid in verscheidenheid centraal bij afsluiting Heritage Month

door

“We staan hier bij Mama Sranan. Met de vijf kinderen in haar armen verbeeldt zij de verbondenheid tussen álle kinderen van Suriname. Ons erfgoed leeft niet alleen in woorden, maar ook in overdracht, ritme en beweging.” Zo sprak Clifton Braam van het directoraat Cultuur in zijn hoedanigheid van ceremoniemeester bij de afsluiting van de eerste Heritage Month in Suriname. Dat gebeurde met onder andere kranslegging en kleurrijke culturele optredens. De woorden van Braam werden meteen kracht bijgezet door een energiek optreden van de Awasa-dansgroep Fiamba. Nabij het iconische ‘Mama Sranan’-monument kwamen gezagdragers, ambassadeurs, cultuurdragers en jongeren bijeen om stil te staan bij het gedeelde verleden en de gezamenlijke toekomst van Suriname.

Tekst en beeld Tascha Aveloo

De plechtigheid begon bij de ingang van de Palmentuin, waar de minister van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur Dirk Currie, parlementsvoorzitter Ashwin Adhin en diverse ambassadeurs kransen legden bij het monument voor de immigratie. Vervolgens verplaatste het gezelschap zich naar de feesttent nabij het monument van Mama Sranan, een kunstwerk van Jozef Klas uit 1965 dat een moeder met vijf kinderen in haar armen uitbeeldt. Daar werd de dag na het zingen van het volkslied, spiritueel geopend door de inheemse Sambura Asewa, die de aanwezigen via traditioneel gebed en gezang meenam in een moment van bezinning en zegen. Daarna volgde een cultureel intermezzo van de Marrondansgroep Fiamba met een awasa-dans.

“Al die talen, geloofsovertuigingen, tradities, gebruiken en kledingstukken vertellen samen het verhaal van Suriname“Kirtie Ramautar

Kirtie Ramautar, voorzitter van de Culturele Unie Suriname opende de vrij der sprekers en benadrukte dat Heritage Month onder andere draait om de vele culturen die het land hebben gevormd. “Al die talen, geloofsovertuigingen, tradities, gebruiken en kledingstukken vertellen samen het verhaal van Suriname,” zei Ramautar. “Eenheid in verscheidenheid gaat verder dan acceptatie. Echte acceptatie gaat veel verder dan alleen tolerantie. Het gaat om wie wij respecteren, vertrouwen en kansen geven — ongeacht afkomst, religie of achternaam. Het gaat erom dat we durven opkomen voor het recht van de ander, ook als die niet op ons lijkt.”

Ramautar zei dat onderlinge verschillen niet als een muur tussen mensen hoeven te zijn, maar juist gekoesterd en gewaardeerd moeten worden. “Mama Sranan herinnert ons eraan dat ‘wi na wan’. We moeten niet alleen nadenken over waar we vandaan komen, maar vooral over waar we naartoe gaan. Het zijn onze keuzes en daden van vandaag die de eenheid in de praktijk zullen bewijzen.”

Eigen erfgoed waarderen

De voorzitter van de Heritage Commissie, Rachel Pinas benadrukte de symbolische waarde van de route die werd afgelegd vanaf het monument voor de immigratie naar dat van Mama Sranan. Doelend op onze voorouders zei ze: “Zij kwamen hier — sommigen vrijwillig, anderen onder dwang, met hoop of met diepe pijn. Maar samen hebben zij de basis gelegd voor wat Suriname nu is. Mama Sranan is de bewuste beweging van het samenbrengen van de kinderen en kleinkinderen, de nazaten van onze voorouders, die nu samen verder moeten. De grote vraag is: hoe gaan we samen verder?”

Pinas deed een dringende oproep om de jongste generatie centraal te stellen in het cultuurbeleid. “We brengen onze kinderen naar Mama Sranan om hen te beschermen. In onze jeugd leven onze gebruiken voort, en zij hebben de mogelijkheid om van alle losse verhalen één groot verhaal te maken. Laten we onze kinderen leren hun eigen erfgoed te waarderen, zonder de ander als ‘minder’ te zien. Het erfgoed moet geen afstand scheppen, maar juist de kracht geven om Suriname samen op te bouwen.” Universiteitsstudent en ‘Del’Delsegio droeg het gedicht ‘Denk ook aan mij’ voor, waarin hij beleidsmakers en ouderen opriep om Suriname beter achter te laten voor de jeugd.

Kennis van elkaars cultuur

Minister Currie, als vertegenwoordiger van president Jenny Simmons, die in het buitenland is, sprak stond stil bij de jongeren, die hij karakteriseerde als “de stem van de volgende generatie Srananman.” “Het monument Mama Sranan heeft een historische waarde, maar de diepere betekenis reikt verder. Het is het fundamentele ideaal van de Surinaamse samenleving: verschillende achtergronden die samen één natie vormen. Al vóór de onafhankelijkheid werd dit ideaal verbeeld.” Hij stelde dat cultuur een groter deel moet hebben in het onderwijs, zodat de jongere generatie meer van elkaars cultuur kan leren.

“Laten we onze kinderen leren hun eigen erfgoed te waarderen, zonder de ander als ‘minder’ te zien. Het erfgoed moet geen afstand scheppen, maar juist de kracht geven om Suriname samen op te bouwen”

DNA-voorzitter Ashwin Adhin – de laatste spreker – gaf een beschouwing over de historissche ontwikkeling van het integratiebeleid en de betekenis van Heritage Month. “Één en één is drie. Het geheel is meer dan de som der delen,” begon Adhin. “Als je alle volkeren bij elkaar optelt, krijg je er iets meer uit. Dat is zo symbolisch voor Suriname: samen zijn we veel meer.” Adhin refereerde daarmee naar Braam, als cultuur- en kunstdrager.

Eén volk van volkeren

Adhin: “Het eerlijke antwoord op de vraag hoe wij hier samenkwamen is simpel: migratie. De Inheemsen kwamen als eerste bewoners. Daarna kwamen anderen: gedwongen als tot slaaf gemaakten uit Afrika, misleid als contractarbeiders uit China, India en Java, of later uit vrije wil. Verschillende wegen, verschillende wonden, maar één gemeenschappelijke uitdrukking: wij zijn allemaal migranten.”

Adhin bedankte onder meer schrijver Jeff Krab voor diens typerende omschrijving van Suriname als ‘één volk van volkeren’, en president Jenny Simons, die het initiatief van een ‘Dag der Migranten’ heeft uitgebouwd tot een volledige ‘Heritage Month’. “De president heeft van een gedenkteken daadwerkelijk beleid gemaakt,” sprak Adhin. “Tijdens de opening van deze Heritage maand stelde zij daarom scherp: ‘Wij hébben geen diversiteit, wij zijn diversiteit.’ Dat is een briljant concept. Het geeft onze kinderen een geschiedenisles die van iedereen is en zet die diversiteit om in actie.” De parlementsvoorzitter pleit er voor dat het instituut voor geschiedenis en cultuur geld  en de mogelijkheid krijgt om de geschiedenis op gedekoloniseerde wijze te herschrijven en cultureel materiaal vast te leggen voor toekomstige generaties.

De middag werd afgesloten met de kleurrijke dans Sathrangi, waarna de kranslegging volgde door hoogwaardigheidsbekleders en genodigden. Hiermee kwam een officieel einde aan de allereerste Heritage Month — een maand die bewees dat Suriname, met al zijn verschillende achtergronden en culturele rijkdom, met vertrouwen bouwt aan één gedeelde toekomst.