Vaccinatiebeleid onder de loep: Focus op risico voor besmetting met pneumokokken en mazelen

door

Tekst en beeld Edwien Bodjie

PARAMARIBO — De introductie van het pneumokokkenvaccin en de alarmerende toename van mazelen in de Caribische regio vormden de kern van een informatiesessie voor de media, georganiseerd door het Nationaal Immunisatie Programma en de Pan-Amerikaanse en Wereldgezondheidsorganisatie (Paho/WHO). De aandacht ging daarbij niet alleen uit naar beleid, maar vooral naar de medische en epidemiologische realiteit achter vaccinatie.

Richard Kartomo, arts bij het Bureau voor Openbare Gezondheidszorg (BOG), gaf maandag een uitgebreide toelichting op pneumokokkeninfecties, veroorzaakt door een bacterie. Hij sprak van een ziekte met potentieel zware gevolgen, vooral voor jonge kinderen. Kartomo noemde pneumokokken een heel ernstige ziekte die onder meer longontsteking, hersenvliesontsteking en bloedvergiftiging kan veroorzaken.

“Als we wachten tot mensen naar de zorginstellingen komen, bereiken we niet iedereen. We moeten actief naar de mensen toe”Paho-adviseur Edmund Gue

Sterfte en blijvende schade

De bacterie komt voor in tientallen varianten, waarvan slechts een beperkt aantal ligt aan de basis van het merendeel van de ernstige ziektegevallen. Overdracht vindt plaats via druppelinfectie en nauw contact, vergelijkbaar met andere luchtweginfecties.

Kartomo wees erop dat een groot deel van de bevolking drager kan zijn zonder klachten te hebben. “Ongeveer 70 procent van de mensen kan de bacterie bij zich dragen zonder ziek te zijn, maar kan deze wel overdragen.”

Hij stelde dat de gevolgen van een infectie ingrijpend kunnen zijn. De arts benadrukte dat met zowel internationale als lokale cijfers, waaruit blijkt dat de ziekte gepaard gaat met sterfte en blijvende gezondheidsproblemen. “Bij ernstige vormen, zoals meningitis, overlijdt een deel van de kinderen, terwijl bij andere zich blijvende beperkingen voordoen, zoals gehoorverlies of leerstoornissen.”

PCV-10-vaccin

Uit onderzoek in Suriname blijkt dat onder niet-gevaccineerde kinderen met een pneumokokkeninfectie een aanzienlijk percentage overlijdt, terwijl een groot deel van de overlevenden te maken krijgt met langdurige complicaties. “Deze cijfers tonen aan hoe belangrijk het is om kinderen tijdig te beschermen.”

Met de introductie van het pneumokokkenvaccin PCV-10 in het nationale vaccinatieschema wordt de bescherming uitgebreid. Het vaccin wordt toegediend volgens een vast schema voor jonge kinderen, terwijl ook een zogeheten catch-up campagne gepland staat. Die campagne richt zich op kinderen tussen één en vijf jaar die niet zijn gevaccineerd. “Voor deze groep adviseren we twee doses met een interval van ongeveer acht weken. Het vaccin wordt al in meerdere landen in de regio toegepast. De effectiviteit is daar duidelijk aangetoond.”

Mazelen in opmars

Naast de nationale ontwikkelingen kwam ook de situatie in de regio aan bod. Paho-adviseur Edmund Gue sprak van een zorgwekkende trend als het gaat om mazelen. “De regio heeft haar status als mazelenvrij gebied verloren. In de eerste twaalf weken van 2026 zijn al meer dan 14.500 gevallen geregistreerd, bijna evenveel als in heel 2025”, vertelde de arts. Volgens hem laat deze snelle toename zien dat verdere verspreiding reëel is. “Als deze trend zich voortzet, wordt de situatie heel moeilijk te beheersen”, waarschuwde hij.

Mazelen is één van de meest besmettelijke infectieziekten en verspreidt zich snel in gemeenschappen waar de vaccinatiegraad laag is. Een hoge vaccinatiegraad blijft doorslaggevend. Volgens internationale richtlijnen is een dekking van minimaal 95 procent nodig om groepsimmuniteit te bereiken. “Als je die 95 procent niet haalt, kan de ziekte zich gemakkelijk verspreiden binnen de gemeenschap”, legde Gue uit. Een hoge vaccinatiegraad beschermt niet alleen individuen, maar remt ook de verspreiding van het virus binnen de samenleving af.

Uitdaging

Een grote uitdaging blijft het bereiken van alle doelgroepen. De inleider wees op groepen die minder toegang hebben tot gezondheidszorg. “Als we wachten tot mensen naar de zorginstellingen komen, bereiken we niet iedereen. We moeten actief naar de mensen toe.” Gue noemde onder anderen bewoners van het binnenland, migranten en andere kwetsbare groepen.

Microplanning, het per gebied in kaart brengen van doelgroepen en strategieën, speelt daarbij een belangrijke rol. Ook zorgverleners moeten niet uit het oog worden verloren. “Zij staan dicht bij patiënten en kunnen, als deze niet zijn gevaccineerd, bijdragen aan de verspreiding”, aldus Gue.

Zowel de Paho-adviseur als Kartomo riep de media op om actief correcte informatie te (blijven) verspreiden. “De media zijn een belangrijk kanaal om juiste informatie te delen en misinformatie tegen te gaan”, stelde Gue.

Met het oog op de komende 24ste Vaccinatieweek in de Amerika’s (25 april-2 mei) hopen de gezondheidsautoriteiten dat de aandacht voor immunisatie opnieuw toeneemt. Het thema van de vaccinatieweek is: ‘Uw beslissing maakt een verschil’. De algemene boodschap is duidelijk: “Vaccinatie is niet alleen een individuele keuze, maar ook een verantwoordelijkheid die de hele samenleving raakt.”

Richard Kartomo, arts bij het Bureau voor Openbare Gezondheidszorg (BOG), noemde pneumokokkeninfecties, veroorzaakt door een bacterie, een ziekte met potentieel zware gevolgen, vooral voor jonge kinderen.