Traditioneel gezag steunt voortzetting behandeling grensprotocol, pleit voor waarborging van traditionele rechten

In aanloop naar de voortzetting van de behandeling van de wet die gaat over de regeling van de grens tussen Suriname en Frans Guyana hebben enkele van het parlement zaterdag overleg gevoerd met Granman Bono Velanti van de Aukaners en vertegenwoordigers van het traditioneel gezag. De bijeenkomst vond plaats op de residentie van de granman in Paramaribo.

De scheidende Franse ambassadeur in Suriname, Nicolas de Lacoste heeft op 9 juli tijdens een persconferentie zijn frustraties geuit over deze kwestie. Sinds zijn aantreden heeft hij zich ingezet voor verschillende doelstellingen, waarvan de belangrijkste volgens hem niet is gerealiseerd. Het is de ambassadeur niet gelukt Suriname ertoe te bewegen het grensprotocol, dat in februari 2021 in Frankrijk werd ondertekend, door De Nationale Assemblee te laten goedkeuren. “Het heeft één keer op de agenda van DNA gestaan, maar daarna bleek het een groot probleem om het opnieuw op de agenda te krijgen”, zei De Lacoste.

“Wij willen geen beperkingen op de rivier wanneer wij die moeten gebruiken om onze leefgebieden te bereiken” Granman Bono Velantie

Tijdens het overleg zaterdag gaf de Granman aan dat het traditioneel gezag de voortzetting van de behandeling van het protocol ondersteunt. Hij benadrukte daarbij dat het belangrijk is dat vóór de formele aanname nog inzage wordt verkregen in het officiële document of de definitieve overdracht. Volgens hem moet het traditioneel gezag de exacte inhoud van de afspraken kunnen bestuderen, zodat de betrokken gemeenschappen goed geïnformeerd blijven over het verdere proces.

Rabin Parmessar (NDP), voorzitter van de commissie die de wet voorbereidt, gaf aan dat na eerdere bezwaren vanuit het traditioneel gezag aanvullende gesprekken zijn gevoerd met verschillende betrokkenen en gemeenschappen in het grensgebied. Hij lichtte toe dat het overleg bedoeld was om inzicht te krijgen in de visie en aandachtspunten van het traditioneel gezag, voorafgaand aan de verdere behandeling van het protocol.

Volgens Parmessar draagt een duidelijke grensregeling niet alleen bij aan rechtszekerheid, maar kan deze ook kansen bieden voor verdere samenwerking en ontwikkeling aan beide zijden van de rivier. Daarbij verwees hij naar ervaringen met andere grensgebieden, waar afspraken over grensoverschrijdende samenwerking hebben bijgedragen aan de ontwikkeling van betrokken gemeenschappen.

Granman Velanti benadrukte tijdens het overleg het belang van het behoud van de traditionele rechten van de bewoners langs de Marowijnerivier. Volgens hem moeten vrije doorvaart en bewegingsvrijheid voor de gemeenschappen langs de rivier gewaarborgd blijven. “Wij willen geen beperkingen op de rivier wanneer wij die moeten gebruiken om onze leefgebieden te bereiken.” Daarnaast benadrukte het grootopperhoofd dat het traditioneel gezag nauw betrokken dient te blijven bij besluitvorming die gevolgen hebben voor de Marrongemeenschappen.

De fractieleider van de VHP, Asiskumar Gajadien merkte op dat het parlement een overeenkomst behandelt waarover reeds is onderhandeld en waarvan de inhoud vaststaat. Volgens hem moet de aandacht daarom vooral uitgaan naar een zorgvuldige uitvoering van de reeds gemaakte afspraken. Daarbij wees hij erop dat de bewoners langs de rivier vertegenwoordigd zullen zijn binnen de River Council, die toezicht zal houden op de uitvoering van de overeenkomst.

“Met dit protocol zouden we de illegale goudwinning, die de traditionele leefgebieden van deze gemeenschappen vervuilt, samen met Suriname, effectiever kunnen bestrijden”Scheidende Franse ambassadeur De Lacoste

Volgens NPS-fractieleider, Jerrel Pawiroredjo moet er rekening worden gehouden met de belangen, leefwijze en rechten van de gemeenschappen die al generaties lang langs de grensrivieren wonen. Volgens hem kent Suriname een lange geschiedenis en zijn deze gemeenschappen al geruime tijd in het gebied gevestigd.

“Niemand wil dat de Surinaamse bevolking wordt beperkt in haar bewegingsvrijheid. Het gaat er juist om dat we samen zoeken naar oplossingen waarbij rekening wordt gehouden met de zorgen en belangen van de betrokken gemeenschappen,” stelde Stanley Betterson van de ABOP-fractie.

“Dit is een aangelegenheid van nationaal belang. Het is belangrijk dat de rechten van de bewoners langs de rivier worden gewaarborgd en dat het gesprek met het traditioneel gezag wordt voortgezet. De overheid moet voldoende garanties bieden om de belangen van de betrokken gemeenschappen te beschermen,” aldus A-20 fractieleider, Steven Reyme.

Johan Kolader, voorzitter van de Grenscommissie vanuit het ministerie van Buitenlandse Zaken, Internationale Handel en Samenwerking (BIS) gaf vervolgens een toelichting op de inhoud van het protocol en de totstandkoming daarvan. Hij benadrukte dat een definitieve grensregeling noodzakelijk is, maar dat daarbij rekening is gehouden met de belangen van de bewoners langs de Marowijnerivier. Volgens Kolader waarborgen de gemaakte afspraken vrije beweging op de rivier en de bescherming van verworven rechten van de bewoners.

Volgens De Lacoste had de grenscommissie onder leiding van Kolader al rond 2019 overleg gevoerd met de traditionele gezagsdragers. Maar ook in november vorig jaar had deze parlementaire commissie vergezeld van Kolader al een bezoek gebracht aan granman Velantie.

“Ik zou niet weten waarom Suriname dit protocol niet wil goedkeuren of behandelen. We zien dat het protocol prima werkt aan de grens met Brazilië. Daar werken we intensief samen in de strijd tegen grensoverschrijdende criminaliteit. Er is een grenskaart, er bestaat toegang tot gratis gezondheidszorg en er zijn andere praktische afspraken gemaakt. Zo hebben we onlangs nog de visumplicht voor Brazilianen die naar Frans-Guyana reizen afgeschaft. Met dit protocol zouden we de illegale goudwinning, die de traditionele leefgebieden van deze gemeenschappen vervuilt, samen met Suriname, effectiever kunnen bestrijden. De mensen die daar wonen willen dit juist. Hun water en leefomgeving worden vervuild door kwik”, aldus de scheidende ambassadeur.

In november 2025 had de commissie ook al een bezoek gebracht aan granman Velantie. [: DNA]

...