Tijd dringt voor Matawaigemeenschap

door

‘Protocol met Zijin vervalt in september, terwijl lokalen geen toegang hebben tot 21 Bergi’

Tekst en beeld Euritha Tjan A Way

Er verschijnt kwitantie na kwitantie op tafel. Daarop staat dat door diverse mensen SRD 2.000 is betaald en ook SRD 50. Dat zou moeten resulteren in een badge die toegang geeft tot het gebied ‘21 Bergi’ om er te kunnen werken. Echter, velen hebben geen badge gekregen en geen van de betalende personen zegt nog toegang te krijgen tot het gebied dat in het traditionele Matawai-territorium ligt.

“Wij van het gebied krijgen geen toegang. Wat wel is gebeurd, is dat direct nadat het gebied is ontruimd, een Chinees bedrijf met veel machines is gekomen en dat bedrijf mag wel in het gebied werken. Dit is een politiek spel”, wordt gezegd tijdens de persconferentie van Stichting Moeroemoeroe, vrijdag in het gebouw van de Nationale Stichting voor Blinden en Slechtzienden in Suriname.

“Ook zouden maximaal veertig machines toegestaan worden. Naar wat we hebben gehoord, heeft de DC al meer dan 140 machines geregistreerd. Hoe gaan we dan werken?”

Nieuwe stichting

De situatie in het Matawaigebied heeft een lange geschiedenis. Enkele jaren geleden bleek een concessie die in handen was van Volcanic Resources te zijn verkocht aan het toenmalige Rosebel Goldmines, het huidige Zijin. “Er is niet met de lokale bevolking gesproken tijdens de eerste uitgifte en ook niet bij de verkoop. Wel is er in september 2024 een protocol onderhandeld met Zijin, waarbij de lokale mensen, die werden vertegenwoordigd door Stichting D en D, in het gebied zouden kunnen werken”, legt jurist Patricia Meulenhof die de stichting juridisch bijstaat, uit.

Bij een evaluatie met die stichting bleek dat er niet volgens het protocol was gewerkt. Vervolgens werd een nieuwe stichting opgezet, waarbij de statuten ervoor zouden moeten zorgen dat het deze keer niet verkeerd zou gaan.

“De dorpen Nyun Jacobkondre, Bilawatra, Misalibi en Baling kregen vertegenwoordigers in het bestuur en er zat een vertegenwoordiger van de granman in. Besluiten moesten worden genomen met meerderheid van stemmen en de dorpen kregen het recht om mensen terug te roepen”, zegt Meulenhof.

Met die stichting tekenden Zijin en het ministerie van Natuurlijke Hulpbronnen opnieuw een protocol dat tot september zou gelden. “Zijin heeft wel al gemeld dat de mensen alternatieven moeten zoeken, omdat ze zelf in het gebied wil werken”, meldt Meulenhof. De stichting heeft na het tekenen van het protocol echter geen enkele beheersdaad kunnen uitvoeren in het gebied.

Ontwikkeling vier dorpen

“De situatie is compleet uit de hand gelopen. De districtscommissaris (DC) heeft uiteindelijk een registratiesysteem ingevoerd waarbij mensen SRD 50 moeten betalen voor registratie en SRD 2.000 om te werken. Volgens het protocol zouden 250 mensen mogen werken. Ook zouden maximaal veertig machines toegestaan worden. Naar wat we hebben gehoord, heeft de DC al meer dan 140 machines geregistreerd. Hoe gaan we dan werken?”, vraagt penningmeester Cherrel King van de stichting zich af.

Terwijl ze andere kwitanties toont, legt ze uit dat van de geïnde gelden die zijn gestort bij de districtssecretaris van Boven-Saramacca geen cent bij de stichting is gestort. “Hoe kan de stichting dan zorgen dat het geld wordt aangewend voor de ontwikkeling van de vier genoemde dorpen? Zij zitten in het gebied en zij moeten profiteren”, vragen andere leden van de stichting zich af. Tijdens de persconferentie wordt ook melding gemaakt van een splitsing binnen de stichting.

“De voorzitter, die niet kan lezen en schrijven, is misbruikt door anderen. Daardoor hebben twee leden anderen uit het bestuur van de stichting gezet. Maar het kan niet rechtsgeldig zijn, want de statuten staan dat niet toe”, zegt King. Ze beschuldigen de Kamer van Koophandel en Fabrieken ervan hier een handje in te hebben. Of dat werkelijk zo is, is niet aangetoond.De groep is boos omdat na de ontruiming door de politie begin augustus de lokale mensen geen toegang meer krijgen tot het gebied, terwijl een Chinees bedrijf wel is toegestaan om er te werken.

“Het is politiek. De DC, granman en de minister van Justitie en Veiligheid zijn allemaal Abop en ze werken samen om deze Chinees te laten werken. Politiek is vies in dit land. Onze eigen mensen verkopen ons”

“Het is politiek. De DC, granman en de minister van Justitie en Veiligheid zijn allemaal Abop en ze werken samen om deze Chinees te laten werken. Politiek is vies in dit land. Onze eigen mensen verkopen ons”, klinkt het in koor. “Die journalisten waren bij de ontruiming, maar geen enkele is nu gaan kijken met hoeveel machines de Chinees daar nu werkt”, zegt Meulenhof.

Opgetreden voor veiligheid

De Ware Tijd heeft geprobeerd granman Leslie Valentijn te spreken, maar zijn adviseur Raoul Abisoina liet weten dat de granman momenteel niet in de pers treedt over deze situatie. “Het zal niet lang meer duren”, liet hij weten.

Minister van Justitie en Veiligheid Harish Monorath ontkent in alle toonaarden een bepaald belang te hebben. “We hebben de eerste keer opgetreden vanwege het gevaar. Goudzoekers hadden tunnels gemaakt en vuurden allerlei wapens af. Dat konden we niet toestaan. We treden op na overleg met de districtscommissaris en Regionale Ontwikkeling, de veiligheidstroepen en het lokaal gezag. Ik als minister heb hier geen enkel persoonlijk belang bij.”

De bewindsman zegt dat Justitie en Veiligheid al aan iedereen – dus ook aan de granman en Stichting Moeroemoeroe – heeft gemeld dat de troepen zich deze week terugtrekken. “De politie is geen beveiligingsbedrijf. Er moet een securitybedrijf in de arm worden genomen voor de veiligheid daar”, stelt Monorath voor.

Tussenpersoon

‘Blaka Sneisi’, die wordt aangewezen als de tussenpersoon tussen de stichting en de ondernemer die in het gebied werkt, reageert vijandig wanneer de Ware Tijd hem belt. “Wij zijn ondernemers en we bemoeien ons niet met ruzie in stichtingen. Ik draag u op mijn naam niet te noemen”, klinkt het dreigend. De man verwijst naar de granman voor verdere informatie.

Op de vraag wie het bedrijf dat hij vertegenwoordigt toestemming heeft gegeven om in het gebied te werken, zegt hij: “Ik verwijs u naar die jurist die u informatie gaf over deze case. Er wordt een mysterieus vies spelletje gespeeld. Wanneer mensen ruzie krijgen onderling, weten ze plotseling niets meer”, zegt ‘Blaka Sneisi’, die wel zegt contact te hebben gehad met de stichting. Welke stichting precies, wilde hij niet zeggen. “Men moest u mijn nummer nooit geven!” Intussen dringt de tijd voor de lokale mensen. Het protocol vervalt in september en het is niet duidelijk wat Zijin in dit geval zal doen. “We zijn radeloos”, aldus King.