Tentoonstelling geeft bitter inkijkje in kolonialisme

door

NIJMEGEN – Studenten van de Radboud Universiteit hebben op basis van de historische collectie van het Katholiek Documentatie Centrum (KDC) een expositie samengesteld. Met ’s uit de koloniale periode probeerden zij het achterliggende verhaal naar boven te krijgen. Dat leverde de bijzondere pop-up tentoonstelling Glimpses of Colonialism op, met unieke beelden uit Suriname en Indonesië. Het geeft ook een bitter inkijkje in het toenmalige denken van de kolonisator.

“Eén beeld zegt meer dan duizend woorden,” hoor je wel vaker. Maar wat nu als één beeld meer vragen oproept dan het antwoorden oplevert? Een deel van de beeld- en geluidscollectie van het KDC bestaat uit ’s waarbij dit achterliggende verhaal ontbreekt of slechts deels bekend is. Daarbij gaat het onder meer om materiaal dat tot stand is gekomen tijdens de katholieke missie in de voormalige Nederlandse koloniën.

Denk hierbij aan ’s waarop Nederlanders en de lokale bewoners te zien zijn, maar waarbij de context vaak ontbreekt. Een sprekend voorbeeld is een van een bezoek van kardinaal Bernard Alfrink en Stephan Kuijpers, de eerste bisschop van Paramaribo, aan Santigron. Wat was de reden van het bezoek? Wie waren de andere personen op de ? Wat was hun rol in het dorp? Tot voor kort had niemand een idee.

‘Ongeziene’ lagen van kolonialisme

Hoewel deze informatie voor onderzoekers enorm waardevol is, blijkt het in de praktijk vaak erg lastig om dit hiaat in de bestaande kennis op te vullen. Daarbij speelt pijnlijk genoeg mee dat de Europese opdrachtgevers van de ’s het in het verleden niet belangrijk vonden om te registreren of te vermelden wie deze Surinaamse mensen waren. Sterker nog: in het bijschrift op de achterzijde van de in kwestie werden deze personen uit de marrongemeenschap zelfs aangeduid met denigrerende woorden die de koloniale machtsverhoudingen van toen weerspiegelen.

Om daar iets aan te veranderen, is vorig jaar een project gestart waarin studenten de opdracht kregen om onderzoek te doen naar deze ‘ongeziene’ lagen van kolonialisme in de erfgoedcollecties van de Radboud Universiteit in Nijmegen. Zij kregen hierbij hulp van historici, antropologen en leden van de herkomstgemeenschappen.

Belangrijk stukje van de puzzel

Daardoor kon de met kardinaal Alfrink en bisschop Kuijpers worden gedateerd op oktober 1958. De kardinaal en de bisschop bezochten Lief Bottong, Tietie Akoete Menig (beiden lid van het dorpsbestuur) en schoolhoofd J.H.A. Simson in Santigron, destijds een bloeiende katholieke gemeenschap. De vastgelegde ontmoeting was een belangrijk historisch moment voor zowel het bestuur van de kerk als het lokale dorpsbestuur.

Voor de kardinaal was het bezoek een onderdeel van zijn tour langs de Nederlandse Antillen en Suriname ter gelegenheid van de oprichting van de nieuwe bisdommen van Willemstad en Paramaribo. Met het duiden van de en het benoemen van de Surinamers is een belangrijk stukje van de puzzel, die onvolledig was, gelegd.

De maakt onderdeel uit van de pop-up tentoonstelling Glimpses of Colonialism, die in de aankomsthal van bibliotheek Mariënburg in het centrum van Nijmegen te zien is en tot het einde van de maand loopt. De toegang is gratis.