Talking Prints versterkt zelfstandigheid van vrouwen

door

‘Ready voor grotere opdrachten’

Tekst en beeld Audry Wajwakana

PARAMARIBO – “Ik voel dat ze nu ready zijn voor grotere opdrachten”, zegt Zoë Mezas terwijl ze kijkt naar de vrouwen die zaterdag hun stikcursuscertificaat krijgen van een vertegenwoordiger van TotalEnergies Suriname. Mezas heeft samen met hen hier naartoe gewerkt. In januari volgden veertien vrouwen uit Drepada en omliggende dorpen, zoals Balingsula en Tapoeripa een intensieve naaicursus, die deels in hun nieuwe atelier werd verzorgd. Het project richtte zich op het werken met nieuwe industriële naaimachines, het ontwikkelen van nieuwe producten en het versterken van zelfstandigheid. Tegelijkertijd markeert 2026 het tienjarig bestaan van Talking Prints, die sinds 2015 samenwerkt met vrouwen uit de rurale gebieden van het district Brokopondo.

De startMezas en Pekula Starke legden de basis van Talking Prints, een sociale onderneming, die tassen, portemonnees, blouses en hoofddoeken verkoopt, die zijn vervaardigd door een kerngroep van vrouwen in Drepada. Starke woont inmiddels in België en heeft de onderneming volledig aan Mezas overgedragen. Het idee om met naaimachines te werken ontstond in het dorp zelf. Mezas kwam daar tien jaar geleden aanvankelijk om meer te leren over de Saramaccaanse cultuur en raakte in gesprek met Maria, de basja van Drepada. “Zij vroeg mij toen of ik geen werk voor haar en de vrouwen in het dorp had. Er was slechts weinig aanbod in het gebied, omdat het afgezonderd is van de stad”, zegt ze. Samen met de vrouwen gingen Mezas en Starke nadenken over mogelijkheden en uitgaand van wat zij al konden. “Ze konden heel goed stikken. Dus vanuit hun kracht zijn we gaan kijken hoe we dat verder konden ontwikkelen”, zegt Mezas. Het probleem bleek niet in het vakmanschap, maar het ontbreken van opdrachten. Dat leidde tot het uitgangspunt om het werk naar de vrouwen toe te brengen, in plaats van hen naar de stad te halen. “Het idee is om de vrouwen zelfredzamer te maken”, aldus Mezas. Naast productietraining krijgen zij ook handvatten mee op het gebied van kostprijsberekening en ondernemen, zodat zij meer grip krijgen op hun eigen werk en inkomen.

Het project richtte zich op het werken met nieuwe industriële naaimachines, het ontwikkelen van nieuwe producten en het versterken van zelfstandigheid.

ModerniseringIn de beginjaren werkten de vrouwen vooral vanuit huis, met voornamelijk handnaaimachines, vaak tweedehands. Dat bracht praktische problemen met zich mee. Het materiaal moest verdeeld en kennis uitgewisseld worden en het werk was moeilijk te coördineren. “De ene vrouw kan bijvoorbeeld een rits inzetten en de andere niet”, legt Mezas uit. Ook gingen de machines regelmatig kapot en moesten naar de stad voor reparatie. De behoefte aan een centrale werkplek werd steeds duidelijker werd. Op verzoek van de vrouwen werd in 2023 in samenwerking met de dorpsgemeenschap in Drepada een atelier gebouwd, bestaande uit een centrale werkruimte met sanitaire voorzieningen. Op wat afwerking na, zoals schilderwerk, verlichting en een ventilator, is het gebouw klaar voor gebruik. Het atelier biedt volgens Mezas meerdere voordelen, zoals gezamenlijke productie, betere samenwerking en professioneel materiaal. “Ze hebben nu goede tafels, stoelen en machines die permanent hier staan.”

De training en inrichting van het atelier werden mede mogelijk gemaakt door TotalEnergies Suriname. Binnen dit project zijn twee industriële naaimachines, een lockmachine, werktafels, en bureaustoelen aangeschaft. De recente training richtte zich op het leren werken met deze professionele apparatuur. De ondersteuning past binnen het maatschappelijk verantwoord ondernemen van het energiebedrijf, dat zich richt op duurzame projecten waarbij gemeenschappen actief worden betrokken. Vertegenwoordiger Niela Pinas benadrukte daarbij dat ondersteuning vanuit het bedrijfsleven geen eindpunt mag zijn. Zij riep de vrouwen en Talking Prints op om niet te wachten op grote opdrachten van bedrijven alleen, maar zelf actief te blijven zoeken naar afzetmogelijkheden en samenwerkingen. Tijdens de training kregen de vrouwen instructie in het gebruik en basisonderhoud. “Vaak denken ze dat een machine kapot is, maar dan is het een spoeltje of zit er vuil in”, zegt Mezas.

De gevorderden groep leerde nieuwe producten maken en de nieuwe deelnemers begonnen met het maken van een simpele totebag, ofwel eenvoudige schoudertas. Een belangrijk onderdeel was het werken vanuit patronen. Waar voorheen vooral werd gewerkt volgens vaste stappen onder begeleiding van een trainer, lag de nadruk nu op inzicht en zelfstandigheid. “Ik wil dat ze zelf leren onderzoeken hoe je een blouse, een broek of iets anders maakt”, zegt Mezas. Binnen de groep zijn volgens haar enkele vrouwen met duidelijke ervaring en talent, die ook verder willen dan alleen tassen en portemonnees maken.

Vertrek en nieuwkomers

Een van de nieuwe deelnemers is Isabella Pansa uit Balingsula. Het was jongere zus basja Maria die haar wees op het project. Maria is er al vanaf het begin bij betrokken. Isabella:  “Ik zag de dames bezig zijn en zei dat ik ook belangstelling heb”. Tijdens de training leerde ze nieuwe technieken, ondanks haar eerdere ervaring met handenarbeid. Hoewel zij in de stad woont en meestal in het weekend in Balingsula is, wil zij haar kennis ook overdragen aan de kerkgemeenschap daar, waar zij lid van is. “Er is altijd iets wat je als vrouw voor jezelf kunt doen, en waar je ook iets mee kunt verdienen”, zegt ze. Tot de oorspronkelijke kerngroep behoort Lokenza ‘Loki’ Menig, die al jaren producten maakt voor Talking Prints, waaronder tassen, portemonnees, brillenkokers en headwraps. Naast haar werk als schoonmaakster op een school doet zij stikwerk. Traditionele werkzaamheden zoals landbouw spraken haar nooit aan; werken met textiel wel. Tijdens de laatste training leerde zij ook een blouse maken, wat haar interesse in kledingproductie heeft vergroot.

Naast productietraining krijgen zij ook handvatten mee op het gebied van kostprijsberekening en ondernemen, zodat zij meer grip krijgen op hun eigen werk en inkomen.

De huidige groep bestaat uit veertien vrouwen, met een kern van zes die er vanaf het begin bij betrokken zijn. Door de jaren heen zijn er deelnemers bijgekomen, onder wie dochters van de vrouwen, en zijn anderen vertrokken, bijvoorbeeld door verhuizing naar de stad. Ook vrouwen uit omliggende dorpen zoals Balingsula en Tapoeripa nemen deel. Oorspronkelijk was het project bedoeld voor twintig vrouwen, maar dat aantal werd in deze fase niet gehaald. Volgens Mezas speelde de timing een rol, omdat veel vrouwen in december en januari andere verplichtingen hebben. Ze benadrukt dat de vrouwen niet in loondienst zijn bij Talking Prints. Ze worden benaderd wanneer er opdrachten zijn. “Maar deelname is vrijwillig”, zegt ze. Waar opdrachten eerder individueel werden verdeeld, organiseren de vrouwen het werk nu vaker gezamenlijk. Dat versterkt volgens Mezas de samenwerking.

Met de afronding van de training en de ingebruikname van het atelier ziet Mezas een duidelijke stap vooruit. De vrouwen kunnen zelfstandig werken, omgaan met industriële machines en zijn voorbereid op zowel merchandise productie als kleding. Naast vakinhoudelijke training kregen zij ook begeleiding in vaardigheden zoals timemanagement en communicatie. “Ik verwacht niets wat zij zelf niet willen, maar ik zie aan alles dat ze er klaar voor zijn”, benadrukt Mezas.

Zoe Mezas, medeoprichter van Talking Prints te midden van de groep cursisten.-.