Suriname zakt twee plaatsen op mondiale persvrijheidsladder

door Ivan Cairo

PARAMARIBO — Terwijl de wereldwijde persvrijheid in 2026 is weggezakt naar het laagste niveau in een kwart eeuw, blijft Suriname relatief stabiel, ondanks een lichte daling. Op de onlangs gepubliceerde World Press Freedom Index van Reporters Without Borders (RSF) is Suriname twee treden gezakt: van de 32e naar de 34e plaats. In het vorige rapport scoorde Suriname 74.49 en nu is het 73.20.

Hoewel Suriname enkele plaatsen verliest op de lijst van 180 landen en gebieden, handhaaft het land een sterke positie in vergelijking met veel regionale buren. De daling vindt plaats tegen de achtergrond van een mondiale ‘vrije val’ van de persvrijheid. Voor het eerst in de 25-jarige geschiedenis van de index valt meer dan de helft van alle landen nu in de categorieën ‘moeilijk’ of ‘zeer ernstig’.

“Directe fysieke aanvallen op journalisten zijn zeldzaam en het land kent een pluralistisch medialandschap met diverse particuliere media“

Vrijheid met schaduwrand

Suriname wordt door RSF nog steeds geprezen om het respect voor de vrijheid van informatie. Directe fysieke aanvallen op journalisten zijn zeldzaam en het land kent een pluralistisch medialandschap met diverse particuliere media, waaronder toonaangevende dagbladen als De Ware Tijd en De West.

Toch zijn er structurele uitdagingen die een hogere ranking in de weg staan. Hoewel de Grondwet persvrijheid garandeert, hangt een draconische lasterwet als een zwaard van Damocles boven de sector. Deze wet voorziet in gevangenisstraffen tot wel zeven jaar voor het ‘openbaar uiten van haat’ tegen de regering.

Daarnaast is er sprake van aanzienlijke economische druk. In een economie die sterk leunt op de mijnbouw, goed voor een derde van het Bruto Binnenlands Product, kampt de journalistiek met een chronisch gebrek aan middelen en professionele training. Deze kwetsbaarheid wordt versterkt door een klimaat waarin kritische rapportages incidenteel druk uitlokken vanuit officiële hoek. Volgens waarnemers leidt dit regelmatig tot zelfcensuur onder mediawerkers, wat de effectieve vrijheid van informatie verder beperkt.

‘Journalistiek gecriminaliseerd’

De lichte daling van Suriname staat in schril contrast met de dramatische verslechtering elders in de wereld. De gemiddelde mondiale score is lager dan ooit tevoren. Vooral de juridische indicator is wereldwijd gekelderd, wat volgens RSF een duidelijk teken is dat journalistiek steeds vaker wordt gecriminaliseerd via nationale veiligheidswetten en zogeheten SLAPP-rechtszaken, waarbij het recht wordt misbruikt om critici monddood te maken.

Terwijl landen als Noorwegen en Nederland de lijst aanvoeren op respectievelijk de eerste en tweede plaats, zien we elders grote verschuivingen. De Verenigde Staten zijn onder president Trump gezakt naar de 64e plaats en landen als Ecuador en Peru zijn gekelderd door geweld van de georganiseerde misdaad. Aan de onderkant van de lijst bevinden zich onveranderd China, Noord-Korea en Eritrea op de 180e plek.

Isolement en democratische groei

Suriname’s positie op de ladder is mede gevormd door zijn unieke geschiedenis. Na de onafhankelijkheid in 1975 bleef het land als enige Nederlandstalige natie op het continent langdurig geïsoleerd van de regionale politiek, een situatie die werd versterkt door de burgeroorlog tussen 1986 en 1992. Sinds enkele jaren probeert het land, aldus RSF, zijn democratische instituten verder te versterken, al blijft de balans tussen overheidsgezag en een kritische pers een delicaat spanningsveld.

RSF benadrukt tot slot dat Suriname nog steeds tot de betere leerlingen van de klas behoort. Desondanks waarschuwt de organisatie dat voortdurende waakzaamheid geboden is tegen de mondiale trend van repressieve wetgeving en politieke intimidatie, die ook de Surinaamse persvrijheid op termijn verder zou kunnen uithollen.