Suriname moet corruptieketen doorbreken vóór oliedollars binnenstromen

Suriname moet de instituties die publieke middelen beschermen, versterken voordat de grote inkomsten uit de olie- en gassector volledig op gang komen. Zonder professionele controle, transparante geldstromen en politieke onafhankelijkheid dreigen de oliedollars nieuwe corruptierisico’s te creëren. Dat staat in de bijdrage “Kot a Keti; waarom Suriname de keten van corruptie nu moet doorbreken” in VES Inzicht.
De bijdrage is gebaseerd op de masterclass die Winston Ramautarsing op 7 augustus verzorgde tijdens het Compliance Congres. “Corruptie is net als een shortstayhotel: iedereen weet er alles over te vertellen, maar niemand is er geweest”, zei Ramautarsing aan het begin van zijn presentatie. Achter die grap gaat volgens de bijdrage een ongemakkelijke werkelijkheid schuil.
Corruptie wordt vaak gezien als een probleem van de politiek, de ambtenarij of anderen. Dat beeld is misleidend. Corruptie omvat niet alleen het aannemen van geld, maar iedere vorm van misbruik van toevertrouwde macht voor persoonlijk of groepsbelang.
Het kan gaan om een ambtenaar die geld of een gunst verlangt voor een overheidsdienst, een politicus die publieke middelen en banen voor politieke belangen gebruikt of een bedrijf dat functionarissen omkoopt om opdrachten te krijgen. Ook nepotisme, vriendjespolitiek, verduistering, fraude, afpersing en belangenverstrengeling vallen hieronder.
Kleine vormen van corruptie worden in Suriname soms gerechtvaardigd met de uitspraak: “Pe yu e wroko yu mus njang.” Volgens de bijdrage zit juist daar het gevaar. Wanneer kleine uitzonderingen op regels dagelijks worden geaccepteerd, ontstaat een cultuur waarin grotere overtredingen gemakkelijker kunnen worden gerechtvaardigd.
De Corruption Perceptions Index van Transparency International geeft Suriname over 2025 een score van 38 punten en plaats 96 van 182 landen. Het wereldgemiddelde bedraagt 42 punten. Suriname behaalde in 2016 nog 45 punten en is sindsdien trendmatig achteruitgegaan.
De schade van corruptie is volgens de bijdrage groter dan het bedrag dat rechtstreeks wordt betaald of verduisterd. Corruptie verzwakt de democratische besluitvorming en de rechtsstaat, verhoogt de kosten van ondernemen en beperkt de financiële ruimte voor gezondheidszorg, onderwijs en infrastructuur. Ook ontstaat ongelijkheid wanneer banen, subsidies, vergunningen en contracten afhankelijk worden van persoonlijke relaties.
Suriname beschikt sinds 2017 over een Anti-Corruptiewet. De Anti-Corruptie Commissie werd op 5 mei 2023 geïnstalleerd en bestaat uit zeven deskundigen. Volgens de bijdrage heeft de commissie echter onvoldoende gespecialiseerde onderzoekers, forensische expertise, data-analisten en IT-capaciteit. Daardoor lijkt zij meer op een integriteitsbureau dan op een effectieve anticorruptieautoriteit.
Als vergelijking wordt Singapore genoemd, waar het Corrupt Practices Investigation Bureau ongeveer 300 gespecialiseerde medewerkers en een jaarbudget van circa US$ 50 miljoen heeft. Voor Suriname wordt gedacht aan uitbreiding van de bevoegdheden van de Anti-Corruptie Commissie, ongeveer 30 professionele medewerkers en een jaarbudget van circa US$ 5 miljoen.
Met het oog op de oliesector moeten belangrijke olie- en gascontracten volgens de bijdrage worden gepubliceerd. Ook zijn onafhankelijke controles van staatsinkomsten en geldstromen bij Staatsolie nodig. Royalties en profit oil moeten transparant worden gerapporteerd en burgers moeten kunnen zien waar de oliedollars naartoe gaan.
Digitalisering kan eveneens helpen. Corruptie wordt volgens de bijdrage vooral mogelijk gemaakt door direct contact, discretionaire macht en een gebrek aan spoorvorming. Digitale procedures bij onder meer de douane, belastingheffing, bouwvergunningen en overheidsinkoop kunnen beslissingen en transacties beter traceerbaar maken.
Ook aanbestedingen moeten vanaf de aankondiging tot en met de eindafrekening transparant zijn. Verder zijn vertrouwelijke meldkanalen, bescherming van klokkenluiders en onafhankelijke opvolging van meldingen noodzakelijk. De corruptieketen bestaat volgens de bijdrage uit meerdere schakels: “Iemand vraagt, iemand biedt, iemand betaalt, iemand kijkt weg, iemand profiteert. En vaak zwijgt de rest.”
Die keten wordt pas doorbroken wanneer overheid, bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties, media, vakbonden en burgers niet langer meedoen. Institutionele versterking moet plaatsvinden vóórdat het geld verdwijnt en niet nadat de grootste geldstromen al op gang zijn gekomen.
The post Suriname moet corruptieketen doorbreken vóór oliedollars binnenstromen appeared first on Suriname suriname.

...