Suriname leest te weinig: een stille crisis die begint in de klas

door

INGEZONDEN

Suriname spreekt vaak over ontwikkeling, economische groei en de toekomst van de jeugd. Maar er is een fundamenteel probleem dat onvoldoende aandacht krijgt: de afnemende leescultuur in onze samenleving. Een samenleving die steeds minder leest, verliest uiteindelijk meer dan alleen woorden. Zij verliest kennis, kritisch denkvermogen en de mogelijkheid om zich duurzaam te ontwikkelen.

Het probleem begint niet pas bij volwassenen. De basis wordt gelegd in de eerste jaren van het onderwijs. Op de basisschool moet een kind niet alleen leren om woorden te herkennen, maar vooral ontdekken dat lezen waardevol en plezierig is. Helaas is lezen voor veel leerlingen vooral verbonden aan toetsen, opdrachten en cijfers. Het plezier van lezen, het ontdekken van nieuwe werelden en het ontwikkelen van een eigen mening krijgen nog te weinig ruimte.

“Als wij vandaag niet investeren in lezen, zullen wij morgen de prijs betalen in de vorm van minder kennis, minder kansen en minder ontwikkeling”

Wie onvoldoende leert lezen in de eerste schooljaren, draagt die achterstand vaak mee naar het voortgezet onderwijs en later naar de maatschappij. Begrijpend lezen is immers geen apart onderdeel dat alleen bij het vak Nederlands hoort. Het bepaalt of iemand instructies kan begrijpen, informatie kan beoordelen en zelfstandig kennis kan opbouwen.

De gevolgen van een zwakke leescultuur zijn vandaag al zichtbaar. In een tijd waarin informatie overal beschikbaar is, zou lezen juist belangrijker moeten worden. Toch kiezen veel mensen steeds vaker voor korte berichten, sociale media en oppervlakkige informatie. Een bericht van enkele regels krijgt vaak meer aandacht dan een uitgebreid artikel, een boek of een inhoudelijke analyse. Daardoor ontstaat een samenleving waarin snelheid soms belangrijker wordt gevonden dan verdieping.

Deze ontwikkeling beperkt zich niet tot jongeren. Ook in de volwassen samenleving is merkbaar dat lezen niet altijd een vaste gewoonte is. Wie contact heeft met verschillende organisaties en instellingen merkt dat het verwerken van informatie, het zorgvuldig lezen van documenten en het begrijpen van procedures niet altijd vanzelfsprekend zijn. Dat heeft gevolgen voor communicatie, dienstverlening en de manier waarop mensen deelnemen aan de samenleving.

Ook binnen de overheid ligt hier een belangrijke verantwoordelijkheid. Een land dat vooruit wil, moet investeren in burgers die goed kunnen lezen, begrijpen en analyseren. Toch ontbreekt het nog vaak aan een structurele aanpak om lezen als nationale prioriteit te behandelen. Leesbevordering mag niet afhankelijk zijn van losse projecten of tijdelijke campagnes. Het moet een vast onderdeel worden van het onderwijsbeleid en het ontwikkelingsbeleid van Suriname.

Waar zijn de sterke schoolbibliotheken die kinderen dagelijks uitnodigen om te lezen? Waar zijn de landelijke campagnes die ouders bewust maken van het belang van voorlezen? Waar is de structurele ondersteuning voor leerkrachten om leesplezier en begrijpend lezen sterker te ontwikkelen? Deze vragen verdienen meer aandacht.

Ook ouders en de samenleving hebben hierin een rol. Een kind dat thuis nooit een boek ziet, zal minder snel een lezer worden. Een samenleving waarin boeken nauwelijks aanwezig zijn, maakt het moeilijker om een sterke leesgewoonte te ontwikkelen. Lezen begint niet alleen op school, maar ook thuis en in de omgeving waarin een kind opgroeit.

De gevolgen van onvoldoende lezen zijn groter dan veel mensen beseffen. Een leerling met zwakke leesvaardigheid heeft minder kansen op school. Een werknemer die moeite heeft met het verwerken van informatie, ondervindt beperkingen in zijn ontwikkeling. Een burger die weinig leest, is kwetsbaarder voor misleidende informatie en heeft minder mogelijkheden om maatschappelijke vraagstukken kritisch te beoordelen.

Suriname beschikt over veel talent, maar talent kan zich alleen ontwikkelen wanneer mensen toegang hebben tot kennis en de vaardigheden om die kennis te gebruiken. Lezen is daarom geen luxe en ook geen hobby voor een kleine groep mensen. Het is een basisvoorwaarde voor persoonlijke groei en nationale ontwikkeling.

De oplossing ligt niet bij één groep alleen. De overheid, het onderwijs, ouders, bibliotheken, schrijvers en maatschappelijke organisaties moeten gezamenlijk werken aan een nieuwe leescultuur. Kinderen moeten opnieuw ervaren dat een boek niet alleen een schoolopdracht is, maar een bron van kennis, inspiratie en mogelijkheden.

De leescrisis van Suriname begint misschien in de klas, maar de gevolgen zijn zichtbaar in de hele samenleving. Als wij vandaag niet investeren in lezen, zullen wij morgen de prijs betalen in de vorm van minder kennis, minder kansen en minder ontwikkeling. Een land dat zijn kinderen leert lezen, bouwt aan zijn toekomst. Een land dat lezen verwaarloost, beperkt zijn eigen mogelijkheden.

Asha Singh

De redactie van de Ware Tijd stelt lezers in de gelegenheid stukken in te zenden ter publicatie. In principe worden alle ingezonden artikelen opgenomen, tenzij de inhoud schadelijk, kwetsend of beledigend is voor derden. Stukken die worden geplaatst komen niet noodzakelijkerwijs overeen met de mening van de Ware Tijd. De redactie behoudt zich het recht voor om stukken niet te plaatsen, of in te korten of te redigeren zonder dat die uit hun context worden gehaald.