Surinaamse schulden met gezicht

Schulden zijn in theorie overzichtelijk. Een bedrag, een termijn, een rente. In de praktijk hebben ze een stem, een gezicht en meestal een moeder die zich verontschuldigt voor iets wat zij niet heeft veroorzaakt. Statistieken blijven beleefd zwijgen, maar mensen moeten uitleggen waarom het misging. Niet één keer, maar steeds opnieuw, aan instanties die al besloten hebben dat het een persoonlijk falen is.

Elke rekening draagt een verhaal met zich mee. Een kind dat ziek werd, een contract dat “tijdelijk” bleek, een prijsstijging die niemand had aangekondigd maar iedereen moest betalen. Toch komt steevast hetzelfde advies: beter plannen. Dat klinkt rationeel, bijna vriendelijk. Het suggereert dat armoede een logistiek probleem is. Alsof men met een strakkere agenda ziekte, ontslag en inflatie had kunnen vermijden.

Het verhaal wordt compleet wanneer mensen met schulden eerst hun schaamte moeten afbetalen voordat ze hulp krijgen. Formulieren vragen niet wat er gebeurde, maar wat men verkeerd deed. Er is altijd een vakje voor verantwoordelijkheid, zelden voor pech. Wie schulden heeft, wordt geacht nederig te zijn. Wie ze niet heeft, deskundig.

Een moeder rekent niet in euro’s, maar in nachten zonder slaap. Ze weet exact wat er ontbreekt, want ze schuift het elke maand opnieuw. Schulden zijn geen gebrek aan discipline, maar een overschot aan tegenslag. Toch blijft het systeem doen alsof karakter de hoofdschuldige is en omstandigheden bijzaak.

Zo krijgen schulden een gezicht, maar geen begrip. Ze worden beheerd, gemeten en beoordeeld, maar zelden echt gezien. En dat is misschien wel de duurste rente van allemaal.

...