Surinaamse iconen verdienen meer dan een plek op de kalender

door

Gebrek bij vooral jongeren aan kennis over eigen voorbeeldfiguren is één van de redenen waarom Naks zich al tien jaar inzet om Surinamers die een bijzondere bijdrage hebben geleverd aan het land, zichtbaar te maken. Vrijdag werd in een bomvol centrum van Naks aan de Thompsonstraat de tiende editie van de Surinaamse Iconenkalender gepresenteerd, met twaalf nieuwe namen.

Tekst en beeld Sharon Singh

De afgelopen jaren zijn naast Afro-Surinaamse iconen personen uit andere etnische groepen opgenomen. Het idee voor de kalender kwam toentertijd van Romeo Grot en werd door het bestuur van Naks overgenomen. “Nu tien jaar verder, zijn er tien edities geweest en een heel decennium waarin we 120 Surinaamse iconen uit de schaduw hebben gehaald en een permanent podium hebben gegeven”, licht Naks-voorzitter Siegmien Staphorst toe. “Dit is niet zomaar een kalender die de dagen en maanden telt. Dit is een maatschappelijk document”, zegt Staphorst die de kalender typeert als “een levend archief”.

“We hebben denkers nodig, geen praters” Gerrit Barron

Het initiatief is tien jaar overeind gebleven ondanks de zeer geringe overheidssubsidie en het ontbreken van structurele financiële steun van de overheid. Met Surinaamse vindingrijkheid, veerkracht en de inzet van het Naks-collectief is het project voortgezet. Staphorst bedankte het bedrijfsleven, de scholengemeenschappen en de vrijwilligers die hun bijdrage hebben geleverd. “Dit succes is niet van Naks alleen, maar een succes van, voor en door onze totale samenleving!”

De twaalf iconen van deze editie zijn Lydia Ravenberg (kantonrechter en mensenrechtenverdediger), Fred Derby (vakbondsleider), Margo Kramp (onderwijsdeskundige), Wilma Plett (zangeres en cultuurdrager van de Afro-Surinaamse muziek), Hermes Libretto (eerste districtscommissaris van Sipaliwini), Elly Purperhart (cultuurdrager), Ifna Vrede (eerste vrouwelijke marron-bestuursambtenaar), Erwin de Vries (beeldend kunstenaar), Gerrit Barron (schrijver en dichter), Eddy Jharap (pionier en eerste directeur van Staatsolie), Astrid Roemer (schrijfster en dichter) en Paul Woei (beeldend kunstenaar).

Grondlegger Staatsolie

Tot de opvallende aanwezigen behoorde Staatsolie-directeur Annand Jagesar. Hij kwam speciaal toen hij hoorde dat Eddy Jharap in de bloemetjes zou worden gezet. Jagesar memoreert dat Jharap de basis heeft gelegd voor het bedrijf dat Staatsolie vandaag is. “We horen hem vaak zeggen: ‘Staatsolie is zo groot geworden’, maar als hij de grondslag niet had gelegd, hadden we dit bedrijf niet gehad”, maakt de huidige directeur duidelijk in gesprek met de Ware Tijd.

Jagesar wees op de bijdrage van Staatsolie aan de overheidsbegroting en de omstandigheden waaronder Jharap het bedrijf heeft opgebouwd. Hij noemde onder meer het verplaatsen van een boormachine van Commewijne naar Saramacca en het boren van de bronnen.

Jharap wist volgens hem met zijn vertrouwen en doorzettingsvermogen resultaten te bereiken, ook wanneer de omstandigheden moeilijk waren. “Daarom is onze slogan nog steeds: ‘vertrouwen in eigen kunnen’.”

Kennis van eigen geschiedenis

Het bewaren van de geschiedenis en het laten kennismaken van jongeren met Surinaamse iconen is een belangrijk onderdeel van het project. Echter, uit interviews op verschillende scholen die de Ware Tijd afnam, blijkt dat leerlingen nauwelijks Surinaamse voorbeeldfiguren kunnen noemen.

Staphorst herkent dat probleem. “Ze kunnen uit hun mouw allerlei iconen opsommen, bijvoorbeeld artiesten zoals Britney Spears. Ze kunnen wel goed zingen, maar velen hebben geen gedegen inhoud. Wat wij hier presenteren aan iconen is het resultaat van heel veel speurwerk. We laten zien wat deze voorbeeldpersonen voor het land hebben betekend. En we gaan voor integriteit”, stelt ze tegenover de krant.

Dat is ook de boodschap die Naks tijdens de scholierenexpo wil meegeven: ‘met eerlijkheid en integriteit kan men ver komen’. De organisatie wil de tentoonstelling ook naar de districten en het binnenland brengen, maar de financiële middelen ontbreken.

Er waren al plannen om met scholen in Para en Brokopondo exposities te organiseren. Daarvoor zouden leerlingen uit verschillende dorpen naar Brokopondo Centrum moeten worden vervoerd, maar dat is erg duur. “De wil is er, zowel bij de organisatie als bij de scholen. Maar we beschikken niet over de middelen. We kloppen aan bij overheden, maar er wordt geen steun verleend”, onthult Staphorst. Zij vindt het jammer dat het eren van voorbeeldfiguren en het bewaren van de eigen geschiedenis en daarmee de identiteit onvoldoende ondersteuning krijgen.

(lees verder onder de )

Jongeren beelden de verschillende etniciteiten en dansstijlen die bij hun cultuur horen uit.

Bewustwording jongeren

Margo Kramp stelt dat de bewustwording over de Surinaamse geschiedenis en cultuur al op jonge leeftijd moet beginnen. Het onderwijs heeft daarin een belangrijke rol. “Hoe eerder kinderen hiermee in aanraking komen, hoe gemakkelijker ze leren om mee te denken als Surinamer. Toen wij jong waren, leerden we eerder over de Nederlandse geschiedenis dan over bijvoorbeeld Commewijne. En daar begint het allemaal mee”, maakt ze duidelijk in gesprek met de Ware Tijd.

Ook Kramp vindt dat niet alleen scholieren in Paramaribo de tentoonstelling moeten kunnen bezoeken. Kinderen in de districten en het binnenland moeten die mogelijkheid ook krijgen. Ze heeft daarvoor een concreet idee: “Ik heb een droom. Ze (Naks, … red.) zouden bijvoorbeeld een caravan kunnen aanschaffen waarmee ze door het hele land kunnen trekken. Daarmee kan de tentoonstelling naar de districten en het binnenland worden gebracht. Dat is één van mijn wensen, die ik graag aan de volgende generatie wil meegeven.”

Onderwijs schiet tekort

Voor Gerrit Barron is het gebrek aan kennis over Surinaamse iconen geen losstaand probleem. Hij ziet het als een teken dat het onderwijs kinderen onvoldoende vertrouwd maakt met hun eigen geschiedenis en identiteit. Volgens hem moet het onderwijs meer aandacht besteden aan de ontwikkeling van de Surinaamse mens en de samenleving. “We hebben denkers nodig, geen praters”, stelt Barron tegenover de Ware Tijd.

Hij pleit voor leiders met inhoudelijke kennis en een duidelijke visie. Ook vindt hij dat het onderwijs niet afhankelijk mag zijn van wisselende politieke inzichten, maar vanuit een langetermijnvisie moet worden ontwikkeld.

Barron riep Naks op om de opgebouwde expertise verder uit te breiden en vanuit het cultureel denken een eigen levensfilosofie te ontwikkelen voor kinderen en het onderwijs. De scholierenexpo is van 16 tot en met 27 november in het Naks-centrum. Naar verwachting zullen ongeveer achthonderd leerlingen de tentoonstelling bezoeken.

In een bomvol Naks-centrum werden voor de tiende keer, twaalf Surinaamse iconen vereeuwigd op de iconenkalender.