Surinaamse banken in de nesten na uitspraak Hoge Raad

door

De beslissing van de Hoge Raad in Nederland om het in 2018 gelegde beslag op een geldzending uit Suriname van 19,5 miljoen euro rechtmatig te verklaren, is ongetwijfeld rauw op het dak gevallen bij de drie commerciële handelsbanken, te weten de Finabank, Hakrinbank en De Surinaamsche Bank (DSB). In de hoofdkantoren zullen directies hem vast en zeker knijpen, nu het Nederlandse Openbaar Ministerie (OM) van plan is tot strafvervolging over te gaan. Een eventuele veroordeling wegens witwassen zou weleens funeste gevolgen voor de instellingen kunnen hebben.

Tekst Armand Snijders

Beeld Pixabay

De slepende zaak draait om de zending euro’s die in 2018 door de Centrale Bank van Suriname (CBvS) via Nederland naar Hongkong was verstuurd met de bedoeling dat dit omgewisseld zou worden naar US dollars. De Nederlandse douane sloeg alarm vanwege de naar verluidt ongebruikelijke manier van verpakken, de gekozen route en de aanwezigheid van biljetten van vijfhonderd euro, die nauwelijks in omloop zijn.

 ”Maar mogelijk zullen ook de verantwoordelijke stafleden worden veroordeeld vanwege hun hoofdelijke aansprakelijkheid bij criminele handelingen”

Het Openbaar Ministerie vermoedde dat het geld werd gebruikt voor witwaspraktijken en besloot tot inbeslagname, ook al omdat drie van de vier commerciële banken die miljoenenbedragen met de zending hadden meegegeven, niet konden (of wilden) aantonen dat het een legale herkomst had. Alleen de Republic Bank had haar geld binnen vier weken – circa vier miljoen euro – terug, want zij kon wel alle transacties en de herkomst van het geld verklaren. Maar 19,5 miljoen euro van de andere drie banken ging in de kluis bij de Nederlandse justitie.

Liquiditeitsproblemen

De beslissing had ingrijpende gevolgen in het toch al economisch zwakke en instabiele Suriname. De drie banken kwamen in problemen en de beschikbaarheid van US dollars moest noodgedwongen beperkt worden, waardoor rekeninghouders minder makkelijk geld van hun eigen rekening konden opnemen. Dat leidde tot onrust in de samenleving. De banken wasten hun handen echter in onschuld. Toenmalig president Desi Bouterse zag het als ‘een hele gemene economische aanval’ van Nederlandse kant.

De CBvS probeerde tevergeefs via verschillende rechtsprocedures, waaronder uiteindelijk cassatie bij de Hoge Raad, de inbeslagname ongedaan te maken. En na bijkans acht jaar stelde nu ook de hoogste rechter in Nederland het Openbaar Ministerie volledig in het gelijk. Daarmee is de zaak inbeslagnamezaak afgerond en dus blijft 19,5 miljoen euro voorlopig in beslag bij de Nederlandse autoriteiten.

Met de billen bloot

De banken schreeuwen moord en brand over het – in hun ogen – grote onrecht dat hen zou zijn aangedaan, maar de uitspraak onderstreept de strikte aanpak van Nederland tegen ongecontroleerde geldstromen. En zeker die mogelijk verband houden met witwaspraktijken en internationale financiële criminaliteit. Dat is iets waar de Surinaamse autoriteiten ogenschijnlijk laconieker mee omgaan, met als resultaat wat nu is gebeurd.

De Nederlandse autoriteiten willen alsnog duidelijkheid krijgen waar het geld vandaan kwam om zo de herkomst te kunnen vaststellen. De drie banken hebben die duidelijkheid sinds 2018 kennelijk niet kunnen geven en ook niet vanuit hun administratie kunnen aantonen van welke bronnen het afkomstig is. Dus ze zullen nu dus met de billen bloot moeten en open kaart moeten spelen. Anders zal het geld, dat nu onder beslag bij OM ligt, onherroepelijk verbeurd worden verklaard, mocht het daadwerkelijk tot een strafzaak en veroordeling komen.

 ”De banken wasten hun handen echter in onschuld. Toenmalig president Desi Bouterse zag het als ‘een hele gemene economische aanval’ van Nederlande kant”

Zwaard van Damocles

Weliswaar is met de recente uitspraak van de Hoge Raad een einde gekomen aan deze beslagprocedure, maar omdat het OM de banken ook nog wil vervolgen, hangen de juridische consequenties van hun handelen voorlopig nog als het zwaard van Damocles boven hun hoofd. Advocaat Aroon Gonesh, die de CBvS in Nederland juridisch bijstaat, gelooft ondanks de recente ontwikkelingen in een positieve afloop voor de gedaagde banken als het inderdaad tot een strafproces gaat komen. Maar waar zijn optimisme op gebaseerd is, is onduidelijk. Als het tot een veroordeling komt, ligt definitieve verbeurdverklaring van de 19,5 miljoen euro voor de hand.

En dat zou nog niet eens het ergste zijn: want volgens deskundigen uit de financiële wereld kan een veroordeling in elke geciviliseerde samenleving het einde van deze banken inluiden/betekenen. De reputatieschade is onherstelbaar als vast komt te staan dat via hun geld zou worden witgewassen of daar in ieder geval een faciliterende rol hebben gespeeld. Ze kunnen in dat geval mogelijk hun correspondent banken verliezen. Dat zijn kredietinstellingen in het buitenland waarmee een lokale bank een zakelijke relatie heeft, om overdrachten of transacties in het internationale betalingsverkeer te verwerken. Deze relaties zijn van cruciaal belang voor iedere bank om te kunnen overleven.

Vergelijkbare transacties

Het zou niet moeten verbazen als in geval van een veroordeling geen enkele internationale gerenommeerde financiële partij nog zaken zal willen doen met de Hakrinbank, Finabank en DSB Bank en dat daarmee hun economische einde dreigt. En mogelijk zullen ook de verantwoordelijke stafleden worden vervolgd vanwege hun hoofdelijke aansprakelijkheid bij criminele handelingen.

De bewuste zending is overigens niet de enige waarbij vraagtekens zijn geplaatst. Rond dezelfde tijd van de beslaglegging bleek naar verluidt via vergelijkbare transacties ruim 75 miljoen euro uit Suriname naar Nederland te zijn gestuurd, waarvan een aanzienlijk deel niet te herleiden viel. Zo was er naar wordt vernomen een storting van één miljoen euro binnen twee dagen die niet kon worden verklaard. En naar verluidt is dit slechts een van de vele voorbeelden. Het betekent dat de banken in het vervolg in ieder geval een stuk alerter moeten zijn met wie ze in Suriname zaken doen om hun toch al geschonden reputatie niet nog meer schade toe te brengen.