STUDENTEN ZIJN PLOTSELING SUPER SLIM GEWORDEN

door

Leerlingen lijken slimmer dan ooit. Ze formuleren foutloze zinnen, gebruiken ingewikkelde woorden en leveren keurig gestructureerde opdrachten in. Toch slaan leerkrachten alarm, want achter die ogenschijnlijke slimheid, blijft steeds minder hangen. Wat vandaag een hoog cijfer oplevert, is morgen alweer vergeten. De oorzaak? Het klakkeloos gebruik van kunstmatige intelligentie (AI). En dan komen ze met hoge cijfers op de arbeidsmarkt terecht, maar kennen hoognodige zaken zeer matig. Tools zoals ChatGPT, OpenAI maken het mogelijk, binnen seconden essays, samenvattingen en analyses te genereren. Dat is indrukwekkend, maar ook verraderlijk. Leerlingen hoeven steeds minder zelf na te denken.
Ze kopiëren, herschrijven minimaal en leveren het in. Het resultaat oogt slim, maar het leerproces ontbreekt. Leerkrachten zien het dagelijks op hun bureau en ze herkennen het patroon. Een docent op de middelbare school vertelde mij dat leerlingen met behulp van AI, foutloze werkstukken inleveren, maar bij mondelinge vragen, volledig vastlopen. Begrippen zijn niet blijven hangen, verbanden zijn niet gelegd. Het cijfer is hoog, het begrip laag. “Ze klinken intelligent”, zei hij, “maar ze hebben het niet zelf doorgrond.” Dat is geen incident, maar een structureel probleem. Met tools van onder andere OpenAI is het nu eenvoudiger om denkwerk uit te besteden. Wat ontbreekt, is begeleiding in hoe deze technologie verantwoord gebruikt kan worden. AI wordt ingezet als snelle oplossing, niet als leerhulpmiddel. Studenten die een acht of negen halen op een schriftelijke opdracht, kunnen weken later nauwelijks uitleggen, wat ze hebben ingeleverd. Begrippen zijn niet blijven hangen, verbanden zijn niet gelegd. Het werk was technisch goed, maar inhoudelijk leeg.
Leren is verworden tot een handeling, geen proces meer. Het probleem is niet dat AI bestaat, maar hoe ze wordt gebruikt. Kunstmatige intelligentie kan een hulpmiddel zijn, om ideeën te ordenen, om feedback te krijgen, of om complexe informatie, begrijpelijker te maken.
Maar in de praktijk wordt AI vaak ingezet als vervanger van hetnadenken, niet als ondersteuning ervan. Daarmee ondermijnt het precies wat onderwijs zou moeten doen: kritisch denken ontwikkelen. Cijfers versterken dit probleem. Het onderwijssysteem beloont eindproducten, niet het denkproces. Zolang een opdracht ‘goed’ is, volgt een hoog cijfer. Of de leerling het begrijpt, blijft vaak onzichtbaar. AI past naadloos in dat systeem: het levert snel een acceptabel eindresultaat.
Dat leerlingen daarbij weinig leren, lijkt van ondergeschikt belang. Toch betalen we daar later de prijs voor. Studenten die gewend zijn om antwoorden te laten genereren, missen vaardigheden die essentieel zijn: analyseren, argumenteren, fouten maken en daarvan leren. Ze worden afhankelijk van technologie en onzeker zodra die wegvalt. Slim lijken is iets anders dan slim zijn. De verantwoordelijkheid ligt niet alleen bij leerlingen.
Scholen en opleidingen lopen achter. Er is te weinig duidelijke richtlijn over wat wel en niet mag, en vooral: hoe AI verantwoord gebruikt kan worden. Mediawijsheid en AI-geletterdheid zijn geen luxe, maar noodzaak. Leerlingen moeten leren hoe ze AI inzetten, niet alleen dat ze het kunnen gebruiken en of misbruiken.
The post STUDENTEN ZIJN PLOTSELING SUPER SLIM GEWORDEN ..