Stopzetten mijnbouwactiviteiten Saramaccarivier is noodzaak: ‘Anders gaan we dit probleem niet kunnen oplossen’

door

PARAMARIBO — Het vinden van kwik, arseen en cyanide in levende vissen uit de Saramaccarivier heeft de Nationale Milieu Autoriteit (NMA) verrast. “Want deze zware metalen horen niet thuis in levende vissen. We zijn nu bezig om na te gaan waar ze het ecosysteem binnenkomen en wat het effect precies is op de rest van de rivier”, zegt Donovan Bogor, milieudeskundige bij het NMA, tegen de Ware Tijd. Hij legt uit dat de oproep van de president om te stoppen met mijnbouwactiviteiten in het Saramaccagebied daarom “zeer ernstig” moet worden genomen.

Bogor legt uit dat kwik, arseen en cyanide zijn gevonden in vissen die op 8 en 9 juli zijn gevangen in dorpen rondom de Moeroekreek, waar veel goudactiviteiten plaatsvinden. Tachtig procent van de 25 opgestuurde levende vissen had deze stoffen in zich. “En het gaat om de koebie, een roofvis die bekend en gewild is. Verder is het een vis die ver kan migreren en die veel andere kleine vissen eet.” De monsters van dode vissen die werden genomen op 23 en 25 juni, waren niet goed intact gebleven om te analyseren in Frankrijk, waar de levende vissen ook naartoe zijn gestuurd.

“Uiteindelijk moeten we gaan naar rehabilitatie van het gebied en afsluiten van het incident. Maar eerst moeten we weten wat het effect van onze bevindingen is op de hele rivier en de omgeving“NMA-milieudeskundige Donovan Bogor

Ramp groter

Voor het NMA is nu niet alleen de massale vissterfte de focus van het onderzoek. Dat is wel de aanleiding, maar de ramp is groter: een vervuilde rivier die op zich al gevolgen heeft en waarbij levende vissen door zware metalen in het water een gezondheidsrisico vormen voor de mens.

Het resultaat van de metingen in Frankrijk heeft aangetoond dat de cyanide in de vissen een “totale cyanide” is. Dat is de term die wordt gebruikt om aan te geven dat deze cyanide zich heeft gehecht aan een andere chemische stof waardoor het stabiel is in het lichaam van de vissen en ze daardoor niet acuut doodgaan. “Deze stof zou kalk kunnen zijn”, legt Bogor uit.

Niet van Zijin

Hij ontkent de bewering van enkele mensen dat de cyanide afkomstig is van de Zijin-mijnen. Volgens experts die de Ware Tijd heeft gesproken zou dat niet kunnen omdat Zijin werkt met Natriumcyanide.

Bogor verklaart: “Zijin gebruikt een performance structure die is opgenomen in de milieueffecten analyse die het bedrijf heeft gedaan en heeft ingeleverd bij de NMA. Het bedrijf levert regelmatig rapportages in bij de NMA en wij doen ook verrassingscontroles waarbij de onderneming altijd meewerkt. Dus de kans dat Zijin ook zorgt voor de vervuiling is klein.”

Bogor stelt dat het onderzoek verloopt volgens het protocol behorend bij de dertien fasen van incidentmanagement dat de NMA hanteert. “Nu zijn we bij fase vier van de matrix, waarbij bescherming van het bewijs en ook bescherming van de bewoners aan de orde is. Uiteindelijk moeten we gaan naar rehabilitatie van het gebied en afsluiten van het incident. Maar eerst moeten we weten wat het effect van onze bevindingen is op de hele rivier en de omgeving. In Groningen en Uitkijk bijvoorbeeld wordt het water dat van de bovenloop komt, gebruikt voor landbouw. Wat het effect kan zijn op gewassenteelt moeten we allemaal nog nagaan.”

Geen druk op de knop

Het wordt een heel grote operatie waarbij de Saramaccarivier is verdeeld in twaalf zones die elk eigen karakteristieken hebben waarmee rekening moet worden gehouden. “Het wordt een multidisciplinair onderzoek dat veel werk is, maar het geeft ons als jonge autoriteit – de NMA is pas twee jaar oud – de kans om onze kennis te vergroten en onze capaciteit zoveel mogelijk uit te breiden.”

Bogor benadrukt dat het naar beneden krijgen van gevaarlijke toxine-waarden in de vissen en het water niet met een druk op de knop is te realiseren. “Zeker voor wat betreft kwik niet. Er zijn veel groepen die met kwik werken. Maar willen we gezonde rivieren en vissen, dan zullen alle betrokken actoren keuzes moeten maken. Anders gaat het niet werken.”

Bogor begrijpt de kritieken dat de NMA te traag werkt. “Maar deze problemen waren er al lang voordat wij als autoriteit bestonden. En wij kunnen niet werken op basis van veronderstellingen. Onze resultaten moeten komen van erkende laboratoria en dat duurt dan wat langer.”