Stemmen die blijven

door

KEVINS KIJK / Kevin Headley

‘Is het nog interessant voor de nieuwe generatie literatuur geïnteresseerden om zich bezig te houden met bijvoorbeeld Bea Vianen?’ vraagt interviewer Biemla Gajadien aan literatuurwetenschapper Thalia Ostendorf naar aanleiding van een lezing die zij gaat verzorgen over auteur Bea Vianen. “Zeker. Ondanks dat het (werk) ouder lijkt. Omdat het uit de jaren zestig, zeventig komt, zijn het boeken met problematiek die nog steeds speelt. Maar ook omdat het gaat om sociale relaties tussen mensen, een verhaal dat niet veroudert.”

Ik ben met Ostendorf op pad. Ze doet wat radio-interviews over haar lezing. We zijn vroeg op pad. We gaan eerst naar Radio ABC. Daarna is Radio 10 aan de beurt. Velen hebben ‘Kopzorg’ van Caïro of ‘Strafhok’ van Vianen gelezen.

“Schrijvers durven de realiteit op een andere manier aan de lezer te presenteren. Ze dwingen ons ruimte te maken om zaken nader te bekijken”

We weten als samenleving best weinig over de schrijvers die een bijdrage hebben geleverd aan de vorming van de literatuur van Suriname. Los van wat ze hebben geschreven, maar ook onder welke omstandigheden. Met welke uitdagingen hadden ze zoal te kampen en wat heeft hen geïnspireerd? Waarom wilden ze bepaalde vraagstukken aanpakken, zoals huiselijk geweld, discriminatie, identiteit of trauma? Veel van de onderwerpen zijn nog steeds relevant, want helaas zijn voor veel van deze vraagstukken geen oplossingen gevonden. Veel van die onderwerpen zijn dus nog steeds pijnlijk actueel.

Vianen werd bijvoorbeeld de eerste Surinaamse vrouwelijke auteur die bij een grote Nederlandse uitgever werd uitgegeven. Zij ging in haar werk in op raciale tegenstellingen binnen Suriname en op identiteit. Maar ze schreef ook ook over het vertrek van Surinamers naar Nederland. Migratie die niet soepel verliep. Zelf kon ze moeilijk haar plek vinden in de maatschappij daar.

Zelf raakte ik geïnspireerd door Cairo om door te gaan met schrijven, vanwege zijn doorzettingsvermogen om de vele uitdagingen waarmee hij te maken had in Nederland, zoals aansluiting vinden in de literaire wereld. Hij heeft ook de aspecten van Suriname, zoals het slavernijverleden en armoede, aan de kaak gesteld. Maar hij heeft ook gespeeld met de Surinaamse taal en deze bekender gemaakt in Nederland. Hij durfde grenzen te verleggen en heeft daardoor anderen geïnspireerd om te schrijven en ook hun grenzen te verleggen.

In tegenstelling tot wat velen denken, hebben schrijvers van Suriname, ondanks dat ze in Nederland werden uitgegeven, het best moeilijk gehad om hun stem te laten horen. Ze moesten ervoor blijven strijden en dat is hen vaak niet in de koude kleren gaan zitten. Wat vroeger shockte, is zelfs nu realiteit, wordt herkend. Daarom is het interessant deze zaken te weten; wat inspireerde en motiveerde hen en hoe keken zij naar ontwikkelingen in hun omgeving zoals migratie en discriminatie.

Schrijvers durven de realiteit op een andere manier aan de lezer te presenteren. Ze dwingen ons ruimte te maken om zaken nader te bekijken. Geschiedenis, identiteit, migratie. Ze geven woorden aan ervaringen die anders uitgesproken blijven.

Terwijl we van studio naar studio rijden, besef ik hoe bijzonder het is dat hun namen opnieuw klinken op de radio. Alsof ze even met ons meerijden – Vianen, Cairo – en opnieuw het gesprek aangaan met een nieuwe generatie.

headleydwt@gmail.com