Stem Surinaamse inheemsen klinkt tijdens pre-sessie VN

door

“Het besef dat je niet alleen voor jezelf praat, maar ook voor de volgende generatie. Iets dat me altijd zal bijblijven, is het moment waarop ik voor de zaal stond om te praten als een Ikihie, een kind van de Kaliña– en Lokonovolken. Ik ‘voelde’ niet alleen mijn eigen stem, maar ook die van mijn voorouders, mijn gemeenschap en de generaties die nog moeten komen.” Zo kijkt Sharmaine Artist, voorzitter van de organisatie Khose, in gesprek met de Ware Tijd terug op haar deelname aan de pre-sessie van de 53ste Universal Periodic Review van de Verenigde Naties eind augustus in Genève. Ze was geselecteerd door een coalitie van zes samenwerkende maatschappelijke organisaties in Suriname.

Tekst Kevin Headley

Beeld privécollectie

De pre-sessie was een voorbereidende bijeenkomst voor de beoordeling van het mensenrechtenbeleid van verschillende landen. De Khose-voorzitter noemt de bijeenkomst in Genève zowel indrukwekkend als intensief. “De ontvangst was hartelijk. We waren bij de Verenigde Naties, een plek waar geschiedenis wordt geschreven. Ik was daarom blij dat ik mijn stem kon laten horen. De zaal luisterde aandachtig en vooral daardoor voelde ik me gesterkt dat de wereld naar mij luisterde.”

“We hebben nog een lange weg te gaan, maar er is tenminste weer een stap gezet in de richting van het doel dat we willen bereiken: ‘erkenning van de rechten van inheemse volken”

Haar intentie was de stem van de inheemse volken te laten horen op één van de hoogste internationale podia. Zij zat tussen diplomaten van uiteenlopende landen wereldwijd om te vertellen over de realiteit van de inheemsen in Suriname.

Voor haar was ook belangrijk om de wereld te vertellen over de tegenstellingen die inheemsen elke dag ervaren. Aan de ene kant beschermen ze het bos, maar aan de andere kant worden hun rechten nog steeds niet erkend.

Artist vindt het schrijnend dat Suriname nog steeds het enige land op het westelijke halfrond is dat zijn inheemse volken niet erkent. “Het is geen administratieve fout of vergissing. Het is een keuze. Die keuze heeft gevolgen voor de mensen, het bos en de toekomst van het land.”

Belangrijke thema’s voor Suriname

Artist vertelt bijzondere aandacht van de deelnemers te hebben gevraagd voor twee belangrijke thema’s. Ten eerste erkenning van het Kaliña- en Lokono-vonnis, om Free, Prior and Informed Consent bindend te maken, maar ook om het Escazu-akkoord te ratificeren. Dit akkoord is het eerste internationale milieuverdrag voor Latijns-Amerika en het Caribisch Gebied dat de rechten van burgers op milieu-informatie, inspraak en rechtsbescherming vastlegt.

Haar tweede thema was om mensenrechten in samenhang met de rechten van de natuur te benaderen. Daarbij gaat het ook om de rechten van toekomstige generaties en de erkenning van inheemse volken als beschermers van de natuur.

Overigens, Artist was niet de enige spreker uit Suriname. Milton Castelen, vertegenwoordiger van Suriname Men United, sprak over de LGBTIQ+-situatie in het land en de ontwikkelingen rond discriminatie en geweld tegen deze groep. Verder was Andrea Meraz als vertegenwoordiger van het Surinaams Burgerinitiatief voor Participatie en Goed Bestuur aanwezig.

De drie vertegenwoordigende delegaties van Suriname moesten gezamenlijk een stakeholder rapport presenteren: ‘The Future of Our Forefathers, a Legal Roadmap to the Recognition of Indigenous Rights and the Rights of Nature in Suriname’. “De presentatie is goed ontvangen. Er is ondersteuning uitgesproken voor de punten die ik heb aangehaald”, meent Artist.

(Lees verder onder de )

Sharmaine Artist meent dat haar presentatie goed is ontvangen en dat er ondersteuning is uitgesproken voor de punten die ze heeft aangehaald.

Stap op weg naar het doel

De Khose-voorzitter vertelt dat ze ook heeft gesproken met Aashna Kanhai, de Surinaamse ambassadeur in Genève, over de zorgen en aanbevelingen van de inheemse gemeenschappen. Met andere deelnemers werd van gedachten gewisseld over de strijd die zij voeren voor mensenrechten, het milieu en gelijkheid.

“De Surinaamse ambassadeur heeft aangegeven dat de regering zich heeft verplicht tot het waarborgen van de inheemse rechten. Dat is wel een belangrijke uitspraak, maar voor ons zijn woorden geen daden. Het doel zal pas helemaal bereikt zijn wanneer de aanbevelingen daadwerkelijk worden uitgevoerd. We hebben nog een lange weg te gaan, maar er is tenminste weer een stap gezet in de richting van het doel dat we willen bereiken: erkenning van de rechten van inheemse volken.”

Artist licht toe dat de komende weken duidelijk moet blijken hoe de drie vertegenwoordigingen van Suriname tijdens de pre-sessie een rol kunnen spelen in het vervolgproces. “We blijven druk uitoefenen op de regering en op de internationale gemeenschap om Suriname aan zijn belofte te houden. Wat me het meest opvalt, is dat we niet alleen staan. Veel landen hebben te maken met dezelfde uitdagingen: overheden die beloften doen, maar die niet nakomen, gemeenschappen die hun woongebieden, waaronder het bos beschermen, maar hierin niet worden ondersteund door de overheid en activisten die risico’s nemen voor hun zaak. Ik heb gezien hoe anderen hun strijd organiseren, hoe ze lobbyen bij diplomaten en gebruikmaken van internationale mechanismen.”

Blauwdruk voor duurzaamheid

Het inheemse wereldbeeld, waarin mensen, bossen, rivieren en dieren met elkaar verbonden zijn, is volgens Artist een blauwdruk voor duurzaamheid. “Het beschermen van onze natuur en van mensenrechten is een gezamenlijke  verantwoordelijkheid. Wij, inheemsen, zijn niet tegen ontwikkeling, maar we vragen: ‘ontwikkeling voor wie, besloten door wie en ten koste van wie?’”

Tijdens de 53ste sessie van de UPR-werkgroep (2-13 november) worden de mensenrechtenprestaties van verschillende VN-lidstaten officieel beoordeeld en besproken. Suriname komt al op de eerste dag aan de beurt en zal dan moeten reageren op de punten die tijdens het voorbereidingsproces in Genève naar voren zijn gebracht.