Somohardjo ontwijkt directe vragen over gang naar rechter tijdens DNA-hoorzitting

door

Verzoek om CLAD-onderzoek kwam van hemzelf

Voormalig minister van Binnenlandse Zaken Bronto Somohardjo heeft vrijdag tijdens een openbare hoorzitting in De Nationale Assemblée geen rechtstreeks antwoord gegeven op vragen of hij bereid is zich door de rechter te laten berechten om zo zijn naam te zuiveren. Het Openbaar Ministerie wil hem vervolgen wegens vermoedelijke ambtsdelicten. Somohardjo gaf aan nooit door de politie of andere justitiële autoriteiten te zijn gehoord, behalve door de Centrale Landsaccountantsdienst (CLAD). Hij ontkende enig strafbaar feit te hebben gepleegd. Volgens eerdere verklaringen aan de media zou hij zelf vóór vervolging stemmen, zodat de rechter zich over de zaak kan buigen.

Tekst dWT redactie

Beeld DNA

Commissielid Mahinder Jogi vroeg Somohardjo expliciet of hij alsnog gehoord wil worden door het Openbaar Ministerie of andere justitiële instanties om zijn kant van het verhaal te vertellen. De ex-minister antwoordde daarop dat hij die kans graag had willen krijgen en dat de huidige situatie mogelijk voorkomen had kunnen worden als hij eerder was gehoord. Hij verklaarde dat een parlementaire hoorzitting mogelijk niet nodig was geweest als hij eerder de gelegenheid had gekregen om zijn kant van het verhaal toe te lichten.“De eerste keer dat ik echt ben gehoord, is hier in het parlement,” zei Somohardjo tijdens de zitting.

“Minister Somohardjo heeft hierbij het voorstel gedaan om in dit verband de Centrale Landsaccountantsdienst, CLAD, in te schakelen voor onderzoek”

Na Jogi vroeg parlementariër Krishna Mathoera of hij voorstander is van verdere vervolging, zodat een onafhankelijke rechter een oordeel kan vellen en hij zijn naam kan zuiveren. In plaats van een duidelijk ja of nee verwees Somohardjo naar de bijzondere verantwoordelijkheid van de parlementaire commissie die de zaak behandelt onder de Wet In Staat van Beschuldigingstelling Politieke Ambtsdragers (WIPA). Hij stelde vertrouwen te hebben in de zorgvuldigheid van het proces en in de uitvoering van de wettelijke taken van de commissie.

De openbare hoorzitting draaide verder grotendeels om de vraag hoe het strafrechtelijk onderzoek tegen de voormalige minister tot stand is gekomen. Verschillende commissieleden uitten hun zorgen over het feit dat Somohardjo naar eigen zeggen nooit door het Openbaar Ministerie of de politie is verhoord.

Volgens Somohardjo is hij slechts één keer gehoord door de CLAD. Hij verklaarde dat hij tijdens dat gesprek expliciet zou hebben gevraagd of er vanuit zijn zijde sprake was van malversaties, waarop volgens hem ontkennend werd geantwoord.

Discussie over ontstaan CLAD-onderzoek

Daarnaast stelde de voormalige minister dat het CLAD-onderzoek officieel werd aangevraagd door president Chan Santokhi via het ministerie van Financiën. Ook beweerde hij dat later een persoonsgericht onderzoek tegen hem werd ingesteld na een telefonisch verzoek vanuit het Kabinet van de President.

Reagerend op deze beweringen vroeg assembleelid en voormalig vicepresident Ronnie Brunswijk of het CLAD-onderzoek niet op suggestie van Somohardjo zelf door de toenmalige president was aangevraagd. Brunswijk merkte op dat hij aanwezig was bij de vergadering waarin de toenmalige minister van Binnenlandse Zaken het voorstel voor het CLAD-onderzoek aan Santokhi had gedaan. Somohardjo gaf aan hierover niet in discussie te willen gaan met Brunswijk.

Abop-voorzitter tevens ex-vicepresident Ronnie Brunswijk.

In een verklaring van president Santokhi die op 9 oktober 2024, na een ontmoeting tussen hem, Somohardjo, Brunswijk en PL-voorzitter Paul Somohardjo, naar de pers werd gestuurd, staat eveneens dat toenmalig minister Somohardjo het voorstel had gedaan om de CLAD in te schakelen.

“Minister Somohardjo heeft hierbij het voorstel gedaan om in dit verband de Centrale Landsaccountantsdienst, CLAD, in te schakelen voor onderzoek. Daarnaast heeft hij aangegeven voor de periode van het onderzoek verlof op te nemen. De stukken zijn inmiddels door tussenkomst van de minister van Financiën en Planning, Stanley Raghoebarsing, overhandigd aan de CLAD, waarbij een dringend beroep is gedaan om de onderzoeksresultaten op korte termijn aan de president te presenteren”, aldus een passage uit de verklaring van toenmalig president Santokhi.

Kritische vragen vanuit commissie

Verschillende commissieleden plaatsten vraagtekens bij de verklaring van Somohardjo dat hij nooit door de politie of het Openbaar Ministerie is verhoord. Volgens hen roept dat de vraag op hoe een verzoek tot strafvervolging kon worden ingediend zonder dat de voormalige minister vooraf uitvoerig was gehoord. Daarbij wezen zij op het belang van het beginsel van hoor en wederhoor en de zorgvuldigheid die volgens hen vereist is bij onderzoeken naar politieke ambtsdragers.

Commissielid Ebu Jones benadrukte dat de commissie zich eerst voldoende geïnformeerd moet achten voordat zij een oordeel kan vormen over de vervolgingsaanvraag. Andere leden merkten op dat politieke ambtsdragers in vergelijkbare onderzoeken eerder meermaals door justitiële autoriteiten zijn gehoord.

Ook de vermeende inzet van personeel en middelen van het ministerie voor partijpolitieke activiteiten kwam aan de orde. Somohardjo ontkende opnieuw dat hij ooit opdracht heeft gegeven om in strijd met de wet te handelen. Hij legde uit dat overuren binnen het ministerie volgens vaste administratieve procedures werden aangevraagd en goedgekeurd via afdelingshoofden en directeuren, voordat stukken uiteindelijk ter parafering bij hem terechtkwamen. “Ik heb op geen enkel moment iemand opdracht gegeven om tegen de wet te handelen,” hield de ex-minister de commissie voor.

Tijdens de vergadering ontstond enige discussie over de rol van het Openbaar Ministerie en de vraag of het onderzoek op correcte wijze is verlopen. Verschillende commissieleden benadrukten dat De Nationale Assemblée voldoende geïnformeerd moet zijn voordat een besluit wordt genomen over een mogelijke vervolging.

Assembleevoorzitter Ashwin Adhin greep meerdere keren in toen discussies dreigden af te glijden naar een inhoudelijke beoordeling van strafbare feiten. Hij benadrukte dat de commissie zich vooral moet richten op procedurele aspecten en de vraag of het parlement voldoende informatie heeft om zijn wettelijke taak uit te voeren.

Openbaarheid en transparantie centraal

Bij aanvang van de vergadering stelde Adhin dat openbaarheid binnen De Nationale Assemblée geen beleidskeuze is, maar een grondwettelijke verplichting. De bijeenkomst maakte deel uit van een drieluik rond de procedures tegen drie voormalige ministers tegen wie het Openbaar Ministerie strafvervolging wil instellen op basis van de WIPA. Het gaat om Riad Nurmohamed, Gillmore Hoefdraad en Somohardjo, die worden verdacht van mogelijke ambtsmisdrijven.

Bij de opening van de vergadering zette Adhin uiteen dat artikel 82 van de Grondwet bepaalt dat vergaderingen van De Nationale Assemblée in principe openbaar zijn. Volgens hem geldt dit ook voor commissievergaderingen die vallen onder Hoofdstuk III van het Reglement van Orde. Geheimhouding is volgens de voorzitter alleen van toepassing wanneer die expliciet wordt opgelegd door De Nationale Assemblée of de regering.

Assembleevoorzitter Ashwin Adhin.

Hij legde uit dat de speciaal ingestelde Commissie van Onderzoek in bepaalde gevallen wel besloten vergaderingen kan houden, bijvoorbeeld om de privacy en rechten van betrokkenen te beschermen. De commissievergaderingen van vrijdag kregen daarom een hybride karakter. Twee hoorzittingen – van Nurmohamed en Hoefdraad – werden besloten gehouden, terwijl die van Somohardjo openbaar was. Dat gebeurde op nadrukkelijk verzoek van Somohardjo en na goedkeuring door de commissie.

Verder verduidelijkte Adhin de regels rond het voorzitterschap van dergelijke vergaderingen. Hij wees erop dat de DNA-voorzitter normaal slechts als toehoorder aanwezig is, maar bij commissies die het landsbelang rechtstreeks raken automatisch de leiding overneemt. “Als wij het hoogste orgaan der staat zijn, moeten wij ook het hoogste niveau van integriteit, debat, transparantie en visie belichamen”, aldus Adhin.