Skimming in Suriname: tussen verouderde wetgeving en digitale realiteit

door

Welkom bij onze nieuwe rubriek “Wet & Wijsheid met Meester K”, waar Meester K elke keer een nieuw onderwerp binnen de juridische arena belicht. Van complexe wetten tot actuele gerechtelijke vraagstukken. Ook scripties van afgestudeerden worden nader belicht om meer licht te werpen op juridische onderwerpen.
Meester K zal met elk artikel een venster openen naar een beter begrip van de juridische wereld. Met het oog op het gevaar van skimming waarbij banken de samenleving oproept alert te zijn is gekozen voor de thesis van Anoeshka Gajadhra met als onderwerp “de effectiviteit van Surinaamse strafrechtelijke bepalingen bij de bestrijding van skimming.”
Skimming in Suriname: tussen verouderde wetgeving en digitale realiteit
De opkomst van digitale criminaliteit stelt het Surinaamse rechtssysteem voor nieuwe uitdagingen. Een van de meest hardnekkige vormen is skimming – het heimelijk kopiëren van betaalkaartgegevens bij geldautomaten. Uit een recent onderzoek blijkt dat Suriname nog geen specifieke strafwet heeft die deze vorm van fraude direct bestraft. Daardoor moeten politie en justitie hun toevlucht nemen tot een combinatie van bestaande bepalingen uit het Wetboek van Strafrecht, wat de handhaving vertraagt en bemoeilijkt.
Geen eigen wetsartikel tegen skimming
Volgens de thesis van Gajadhar bestaat er in Suriname geen afzonderlijk wetsartikel dat expliciet het woord “skimming” bevat. Terwijl Nederland duidelijke bepalingen kent in artikel 232 en 234 van het Wetboek van Strafrecht, moeten Surinaamse autoriteiten improviseren met bepalingen als artt. 187b, 187g, 188, 278, 279, 371, 372 en 386 Sr – artikelen die oorspronkelijk bedoeld zijn voor hacking, valsheid in geschrifte en oplichting.
“Het gevolg is dat opsporing en vervolging onnodig complex worden,” zegt Gajadhar. “Skimming is geen traditionele oplichting, want er is geen direct contact tussen dader en slachtoffer. Toch moeten aanklagers dat wel proberen te bewijzen.”
Een groeiend probleem
De eerste geregistreerde skimmingzaak in Suriname dateert uit 2013, toen rekeninghouders van lokale banken plotseling hun spaargeld zagen verdwijnen. Sindsdien volgen de incidenten elkaar op. In 2019 werden twee Bulgaren aangehouden wegens skimmingactiviteiten en in 2024 opnieuw twee buitenlanders – een Trinidadiaan en een Guyanees – met 94 vervalste bankpassen. Volgens cijfers van het Suriname Cyber Security Incident Response Team (SURCSIRT) is het aantal meldingen van betalingsfraude in 2024 “zorgwekkend toegenomen.”
De schade treft niet alleen de banken, maar ook burgers. “Slachtoffers ontdekken vaak te laat dat hun rekening is leeggehaald,” stelt de onderzoekster. “De bank vraagt dan bewijs, maar camerabeelden zijn soms al overschreven. Daardoor duurt het weken voordat de politie überhaupt een spoor heeft.”
Haperende samenwerking
Een ander knelpunt is de moeizame samenwerking tussen banken en de politie. In theorie moeten camera-opnames en transactiedata snel beschikbaar worden gesteld aan het Korps Politie Suriname. In de praktijk duurt dat soms maanden. Banken beroepen zich op privacyregels, terwijl de politie kampt met een tekort aan technische expertise.
“Vaak zijn camera’s defect of werkt de opnametijd maar enkele dagen,” vertelt een fraude-inspecteur in het onderzoek. “Tegen de tijd dat we toestemming krijgen om beelden op te vragen, zijn ze al gewist.”
Technologische achterstand
Ook technologisch loopt Suriname achter. Waar Nederland en andere Caribische landen grotendeels zijn overgestapt op contactloos betalen met NFC-technologie, maken Surinaamse banken nog gebruik van de kwetsbare magneetstrip. Criminelen kunnen via een nepkaartlezer eenvoudig de gegevens kopiëren. De invoering van de veiligere EMV-chip is wel begonnen, maar verloopt traag.
“De overheid heeft geen verplichting opgelegd aan banken om over te stappen,” stelt Gajadhar. “Zonder wettelijke dwang blijven sommige instellingen verouderde automaten gebruiken – een open uitnodiging voor fraudeurs.”
Internationale dimensie
Skimming is zelden een puur lokaal probleem. Volgens de thesis opereren internationale netwerken die vanuit Europa of Zuid-Amerika Surinaamse geldautomaten manipuleren. Dat vraagt om grensoverschrijdende samenwerking. Hoewel Suriname lid is van Interpol, ontbreekt nog aansluiting bij het Cybercrimeverdrag van Boedapest (2001) – een wereldwijd juridisch kader dat uitwisseling van digitaal bewijs vergemakkelijkt. “Door dat verdrag niet te ratificeren, beperkt Suriname zijn toegang tot internationale rechtshulp,” waarschuwt de onderzoekster. “En dat is juist nodig bij digitale misdrijven waarbij daders en servers zich buiten het land bevinden.”
Slachtoffers tussen wal en schip
De gevolgen van skimming zijn niet alleen financieel maar ook emotioneel zwaar. Gajadhar beschrijft een schrijnend geval van twee gepensioneerde vrouwen wier AOV-geld spoorloos verdween. De bank verwees hen naar de politie, maar bewijs ontbrak. Pas maanden later kregen ze een gedeeltelijke compensatie. De procedures zijn omslachtig, concludeert ze. “Tegen de tijd dat slachtoffers aangifte doen, is het bewijs verdwenen, de dader onvindbaar en de schade blijvend.”
De roep om modernisering
De conclusie van het onderzoek is duidelijk: de Surinaamse wetgeving is niet toereikend om skimming effectief te bestrijden. Gajadhar pleit voor een modernisering van het Wetboek van Strafrecht, waarin digitale misdrijven expliciet worden omschreven. Daarnaast moeten politie en justitie technisch worden versterkt met gespecialiseerde digitale rechercheurs.
“Zolang Suriname geen wettelijke erkenning geeft aan cybercriminaliteit als zelfstandige categorie, blijft skimming een grijs gebied tussen fraude en oplichting,” schrijft ze. “De technologie ontwikkelt zich sneller dan de wet.”
Een dringende waarschuwing
De thesis eindigt met een waarschuwing: “Elke dag dat het wetgevend kader achterblijft, groeit het risico dat buitenlandse criminele organisaties Suriname als zwakke schakel blijven gebruiken.”
Voorlopig blijft de strijd tegen skimming daarmee een kat-en-muisspel – één waarin de criminelen nog altijd een stap voor zijn.
The post Skimming in Suriname: tussen verouderde wetgeving en digitale realiteit appeared first on Suriname suriname.