‘Schieten op ons is een normale zaak’

Porknokkers eisen gesprek na dodelijk incident en oproep tot ontruiming

Tekst enbeeld Edwien BodjiePARANAM – “Wie de omstandigheden in de mijnen kent, weet dat niemand er graag in wil. Het is gevaarlijk, ’s nachts is het koud, overdag snikheet, we blijven heel lang zonder eten.” De woorden zijn van Thomas Mahes, spreekbuis van de zogenoemde porknokkers: mannen die illegaal goud winnen in en rond de mijngebieden van Zijin Rosebel Gold Mines in het district Brokopondo. Zijn stem klinkt vastberaden, maar verraadt ook uitputting. “Dit zijn jongens met gezinnen. Met vrouwen, kinderen en ouders die van hen afhankelijk zijn. Wij zijn mensen.”Dinsdagavond kwamen tientallen van deze mannen bijeen in Paranam, in het district Para, tijdens een door Meriam Asodanoe samen met het Ontwikkelingsplatform Binnenland georganiseerde bijeenkomst. Aanleiding was de recente dood van een goudzoeker in het mijngebied van Zijin en de oproep van het ministerie van Justitie en Politie aan alle illegale mijnwerkers om het gebied uiterlijk vrijdag 13 februari te ontruimen.Onder het publiek bevonden zich mannen die zelf actief zijn in de mijnen, maar ook familieleden van goudzoekers. De sfeer was gespannen, maar ordelijk. Wat vooral overheerste: woede, angst en het gevoel structureel niet gehoord te worden.“Ik wil jullie verhaal horen”Asodanoe, die de bijeenkomst op vrijwillige basis organiseerde, stelde luisteren centraal. “Ik wil jullie verhaal horen. Ik wil jullie vragen horen. En ik wil vanuit jullie kant oplossingen horen,” zei zij. “Zodat ik een rapport kan maken en daarmee naar de president kan gaan.” Zij verwees naar lessen uit de Marroncultuur. “Mij is geleerd dat je met praten veel kunt bereiken. Daarom zijn we hier vandaag.”De bijeenkomst had ook een organiserend doel: het vormen van een groep mijnwerkers die in de toekomst namens de hele groep in gesprek kan treden met de regering, de president en andere instanties.“Het doet pijn, ook mij”Districtscommissaris Gregory van der Kamp van Brokopondo was eveneens aanwezig en sprak over zijn persoonlijke band met het gebied. “Ik ben in Brokopondo geboren en opgegroeid. Dit is goudwinningsgebied. Ik heb dat van dichtbij meegemaakt. Ik begrijp jullie gevoelens.”De recente dood van een goudzoeker liet hem niet onberoerd. “Het doet pijn. Zeker omdat het lichaam langer dan 24 uur in de mijn is blijven liggen. De familie was ontroostbaar.” Volgens Van der Kamp is het begrijpelijk dat mannen de mijn in gaan om hun brood te verdienen.Hij plaatste kanttekeningen bij de communicatie rond de oproep tot ontruiming. “Er is in het weekend vergaderd in Nieuw Koffiekamp. Maar niet iedereen lijkt te beseffen dat mannen ook actief zijn bij Redibergi, een heuvel die binnen het dorpsgebied valt, op loopafstand. Dat maakt de situatie complex, omdat Redibergi gewoon deel van het dorp is.”Volgens hem is overleg noodzakelijk, niet alleen met de legale smallscale miners die bij Zijin geregistreerd staan, maar ook met de porknokkers.“Agenten schieten gericht op ons”De scherpste woorden kwamen opnieuw van Mahes. Zijn aanklacht richt zich vooral op de mijnpolitie. “Agenten zijn corrupt. Ze pakken onze stenen af, verwerken ze zelf en halen er goud uit,” stelde hij. “En ze schieten gericht op ons. Maar Suriname hoort pas iets wanneer iemand dood is.”Volgens Mahes was de man die recent om het leven kwam op de vlucht voor de politie en viel hij van grote hoogte. “De politie is het grootste probleem in dit verhaal.” Wat de mannen verdienen in de mijn staat volgens hen in geen verhouding tot de opbrengsten van Zijin. “Wat wij krijgen is te verwaarlozen,” zei Mahes. “Dus waarom laten ze ons niet met rust?” Vertrekken is geen optie. “Wij gaan nergens. Dit is ons gebied. We gaan niet in de stad werken in een Chinese winkel, terwijl wij hier bovenop zoveel rijkdom zitten.”“Ingipoel is een hel”Een andere spreker, afkomstig uit een inheemse gemeenschap, omschreef de mijn Ingipoel als “een hel”. “Al deze jongens hebben rechten in het binnenland. Wij werkten hier al voordat het bedrijf kwam.”Hij stelde scherpe vragen over de rol van de staat. “Hoe denkt de regering dat wij plaats gaan maken voor een toevallige multinational? Ze hebben het gebied verkocht, mét iedereen erin.”De spreker trok parallellen met het conflict rond Pikin Saron en riep inheemsen en Marrons op tot eenheid. “Apart komen we nergens. Samen staan we sterker.”Gewonde arm als bewijsDe emoties liepen verder op toen Andro Konoe het woord nam. Hij riep een collega naar voren die recent door een politiekogel was geraakt. De arm van de man zat nog in het verband.“We zijn het niet eens met de manier waarop,” zei Konoe. Hij riep de overheid op om de mijnpolitie te instrueren niet langer op de mannen te jagen. “Dat veroorzaakt ongelukken, spanning en nog meer problemen.”Mishandeling, coma en inbeslagnameMeerdere aanwezigen getuigden van mishandeling. Abeti Afonsoewa vertelde dat hij meerdere keren is aangehouden en zwaar mishandeld. “Niet een gewone mishandeling. Een hele serieuze. Omdat agenten verkeerde instructies krijgen en ons als vijanden zien.”Volgens de mannen worden regelmatig mobiele telefoons, geld en ruw goud in beslag genomen. Eén van hen ligt momenteel in coma na mishandeling door de politie. Hij heeft een inwendige bloeding en ligt op de intensive care, legde Mahes uit toen hij opnieuw aan het woord kwam. “Schieten op ons is normaal,” zei hij. “Ze zien ons als dieren.”Hij noemde de situatie rijp voor mensenrechtenorganisaties en richtte zich rechtstreeks tot De Nationale Assemblee. “Wie heeft op jullie gestemd? Wij, het volk. Of heeft Zijin op jullie gestemd?”“Onze bossen en kreken zijn weg”De frustratie in de zaal was tastbaar. Een man uit Nieuw Koffiekamp sprak over verloren bossen, vervuilde kreken en verdwenen jacht- en landbouwmogelijkheden. “We kunnen niet jagen, niet hengelen, niet planten. Alles is vernietigd. En dan komen ze ons zeggen dat we niet in de mijnen mogen werken?”Een spreker verwees naar Mast 70, waar volgens hem cyanide van het bedrijf in het milieu terecht zou zijn gekomen. “Waarom horen we daar niets over?” De organisatoren noteerden deze beweringen en zullen betrokken instanties verzoeken dit te onderzoeken.De boodschap aan de regering was duidelijk: zonder concrete alternatieven is ontruiming geen optie. “Als de president geen plannen heeft om ons te faciliteren, willen we niets horen.”Richting dialoogAan het eind van de bijeenkomst werd afgesproken dat de porknokkers vijf vertegenwoordigers zullen aanwijzen om namens de groep gesprekken te voeren met instanties.Organisator Grachella Jozefzoon, zelf afkomstig uit Brokopondo, waar haar voorouders woonden in het gebied waar nu de mijnen van Zijin liggen, stelde dat de bijeenkomst het beeld op sociale media weersprak.“Er wordt gedaan alsof jullie geen gesprekspartners zijn. Maar vanavond hebben jullie laten zien dat jullie degelijk kunnen praten en oplossingen zoeken. Blijf dat doen.”Advocaat Moedieza Ankossie, die afstudeerde op het vraagstuk van grondenrechten, was eveneens aanwezig en luisterde naar de verhalen. Zij zal mogelijk in de toekomst een adviserende rol vervullen richting de groep.Mahes sloot af met een duidelijke boodschap: “We willen praten, werken en oplossingen vinden. Ontruiming zonder perspectief zien wij niet als optie. Laat dat duidelijk zijn.”

Een aanwezige porknokker toont het publiek zijn arm waar hij in november vorig jaar geraakt is door een kogel.