Schaamte loslaten

door

KEVINS KIJK / Kevin Headley

Een negatief zelfbeeld. Overwinningsverhalen. Verdeel en heers. Schaamte. Trots. Een mix van insteken tijdens een besloten gesprek over het slavernijverleden. Maar de lijn was duidelijk: er open over praten. Schrijfster Elena Beelaerts van Blokland sprak als nakomeling van een slavenhouder met jonge nazaten van tot slaaf gemaakten. Intensieve gesprekken, maar eerlijk en respectvol. Velen ervaren namelijk de effecten van het slavernijverleden op verschillende manieren. Soms zijn de effecten nog zichtbaar, maar vaak niet; dat wil niet zeggen dat ze er niet zijn. Erover praten is al een goede stap om met de verwerking bezig te zijn en verder na te denken over hoe zaken aan te pakken.

Gemeenschapscentrum Naks houdt deze hele maand activiteiten in verband met de Naks Black Heritage Month. In deze maand draait het om bewustwording van kracht en van verhalen die te lang zijn verzwegen, maar niet verdwenen. Vooral binnen de Afro-Surinaamse gemeenschap. Er wordt niet alleen over cultuur gesproken, maar ook over andere onderwerpen, zoals spiritualiteit.

“Het kennen van elkaars geschiedenis, rituelen en tradities versterkt onderling begrip”

Bij de opening van de maand stond de voorzitter van het centrum, Siegmien Staphorst, stil bij de schaamte die nog bestaat binnen de Afro-Surinaamse gemeenschap om haar cultuur uit te dragen. Ze drong erop aan die schaamte achterwege te laten en trots te zijn op de cultuur die door de voorouders is overgedragen. Cultuur is namelijk een belangrijk onderdeel van je identiteit als persoon.

Het is me altijd bijgebleven waar schrijfster Cynthia McLeod op wees: dat ons vroeger werd geleerd dat alles wat Suriname eigen was slecht, dom en minderwaardig werd gevonden. Alles van buiten was beter. Zo moest je bijvoorbeeld goed Nederlands praten; Sranantongo moest je achterwege laten. McLeod vertelde me persoonlijk dat immigranten in Suriname wel hun cultuur mochten uitoefenen, terwijl Afro-Surinamers werden beperkt.

De oproep van tante Siegmien om schaamte los te laten en trots te omarmen, sluit mooi aan bij de bredere Surinaamse realiteit, waarin meerdere culturen samenleven. Surinamer zijn houdt naar mijn mening ook in dat je leert van en over andere culturen. Wat doet je broer of zus bij Phagwa. Watwordt er vooral gegeten tijdens Eid ul-Fitr? Surinamer zijn betekent vooral je verleden en dat van je medeburgers kenne n, zodat je begrip kunt opbrengen. Ik vind het nog steeds bijzonder dat je uitgenodigd kunt worden voor een Hindostaans huwelijk, ook al ken je het koppel nauwelijks.Of dat je voor Chinees Nieuwjaar porties eten krijgt van je buurman.

Het kennen van elkaars geschiedenis, rituelen en tradities versterkt onderling begrip. Zo wordt het slavernijverleden geen afgesloten hoofdstuk van een specifieke groep, maar een gedeelde verantwoordelijkheid richting een bewuste en verbonden samenleving. Er staan nog een aantal – veelal openbare – activiteiten op de agenda. Ik ben benieuwd hoe Naks deze maand meer diepgang zal geven aan het onderdeel van de zwarte identiteit. Door verhalen die lang zijn verzwegen te delen, ontstaat ruimte voor erkenning en heling. Het gemeenschapscentrum speelt hierin een belangrijke rol door niet weg te kijken van pijn, maar deze te verbinden aan kracht, veerkracht en culturele continuïteit.

headleydwt@gmail.com