Sasi Suroh: Jaar van Zegen en Voorspoed na Harde Offers

door

“In het Javanistisch Jaar 1960 – dit nieuwe jaar – staat de Sasi Suroh, oftewel de eerste dag van Suroh, de Sidjie Suroh of Satu Suroh, of de Nieuwjaarsdag, in het teken van 1960 Tahun ‘Be’, wat staat voor: het Jaar van Zegen en Voorspoed na Harde Offers. Volgens cultuurkenner en javanistisch geestelijk leider, Edward Redjopawiro, gespecialiseerd in rechtssociologische onderwerpen, staat het Javaans Nieuwjaar, in Suriname bekend als de Sasi Suroh of de eerste dag van de maand Suroh, de Sidjie Suroh of Satu Suroh, in het teken van de achtjarige jaarcyclus, de ‘Windu’. “Deze acht jaren, hebben een boeddhistische achtergrond en worden genoemd: 01. Tahun Alip 02. Tahun Ehe 03. Tahun Jemawal 04. Tahun Je 05. Tahun Dal 06. Tahun Be 07. Tahun Wawu 08. Tahun Jimahi. 

Tekst Tascha Aveloo Beeld Collectie Redjopawiro        

Vorig jaar 2025, was dat, 1959 Tahun DAL, het vijfde jaar van de Windu Cyclus, het jaar van offers brengen. Het jaartal van 1960, het zesde jaartal van de Windu, heeft als oorsprong verhaal, dat 1960 jaren geleden de Sultan (Koning) van Midden – Java, de bestaande Zonne – en de Maan Kalender, toen heeft geconstrueerd tot het huidige Javanistische Kalender. “Omdat deze twee bestaande kalenders verwarring brachten bij zijn Javaanse onderdanen, bracht de sultan deze twee kalenders toen samen tot een Javanistische kalender.”

“Volgens de in zowel Indonesië als Suriname gehanteerde criteria worden als Javanisten beschouwd degenen die de religieuze principes van de Javaanse leer, ook wel Kedjawen of het Javanisme genoemd, belijden en in de praktijk brengen”

Volgens Redjopawiro wordt binnen de Weton Djowo (Javaanse numerologie), de Sidjie Suroh (astronomie en astrologie) beschouwd als een bijzondere, nobele en heilige dag, die bij uitstek geschikt is voor het vervullen van religieuze verplichtingen.

“Het gaat daarbij om spirituele activiteiten die zijn gericht op gebed voor beterschap, harmonie en vrede. In dat kader worden onder meer de Slametan (dank- en gebedsdiensten), Possoh (het vasten) en Toppoh, een periode van meditatie en bezinning op het afgelopen jaar en op wat de toekomst zal brengen, gehouden.”

Religieuze handelingen

In de afgelopen dagen is op verschillende locaties in Suriname het Javaanse Nieuwjaar, Sasi Suroh, gevierd. Religieuze en culturele Javaanse organisaties stonden daarbij stil bij de betekenis van deze bijzondere periode, die in het teken staat van bezinning, dankbaarheid en spirituele verdieping. “De afgelopen week heb ik het extra druk gehad,” vertelt Redjopawiro. “Niet alleen bij mij, maar ook in diverse woongemeenschappen waar voornamelijk Surinaamse Javanen wonen, zijn traditionele en religieuze bijeenkomsten georganiseerd.” Afhankelijk van de gekozen dag binnen de maand Sasih Suro, leiden de geestelijke leiders, de Modin, na een periode van vasten de Slametan: gebeds- en dankdiensten waarin wordt gebeden voor harmonie, voorspoed en welzijn voor het nieuwe jaar.

Redjopawiro legt uit dat de maand Sasi Suroh binnen de Javaanse traditie wordt beschouwd als een heilige, nobele en gezegende periode. Om die reden geldt voor Javanisten in deze maand een verbod op het organiseren van onder meer huwelijken, feesten, verhuizingen en de bouw van woningen.

“Deze religieuze, culturele en sociale voorschriften worden door Javanisten algemeen aanvaard en gerespecteerd. Zij maken deel uit van het Javaanse gewoonterecht, het Adatrecht, en vormen al generaties lang een belangrijk richtsnoer voor het dagelijks leven en de spirituele beleving van de gemeenschap,” aldus Redjopawiro.

De Sidjie Suroh wordt net als in Indonesië, Java, en in Suriname niet alleen door de Javanisten gevierd. Hoewel de viering haar oorsprong vindt binnen het Javanisme, nemen ook aanhangers van andere geloofsovertuigingen deel aan de religieuze en culturele activiteiten.

Bij de Javanistische organisatie Pernatan Sedjatie Adat Djowo Suriname, die de oorspronkelijke Javanistische religie en tradities in ere houdt, werd op woensdagavond, voorafgaand aan de Sidjie Suroh, een Slametan gehouden voor de leden. De bijeenkomst vond plaats in de Kenduren (samenkomsthal) en werd afgesloten met een gezamenlijke, gezegende maaltijd: de traditionele Berkat.

De Berkat wordt volgens oud gebruik geserveerd in kunstig gevouwen bladeren van de Warimbo-plant, een plant die zowel in Indonesië als in Suriname voorkomt. De mannen lopen langs met bakjes gevuld met rijst, bami en andere traditionele gerechten en scheppen van elk gerecht een portie in de kunstig gevouwen bladeren. Daarnaast bevat de maaltijd doorgaans snoepgoed, een stuk gekookte banaan en enkele kleine bacoven.

Na de gebedsdienst en de gezamenlijke maaltijd bleven de aanwezigen nog geruime tijd napraten, waarbij in een ontspannen sfeer de Berkat werd genuttigd en de onderlinge verbondenheid binnen de gemeenschap werd versterkt. Tijdens deze dienst waren ook de staatsadviseur Paul Somohardjo en de Indonesische ambassade in Suriname, Agus Priono aanwezig.

Volgens Priono en Ibu Annisa worden in Java, de Sidjie Suroh, vele activiteiten gehouden, variërend van, uitbundige optochten, maaltijden voor de kansarmen en uitgebreide Slametan. De ambassadeur is heel blij om te zien dat religieuze – en traditionele uitingen in Suriname nog steeds worden behouden.

Het Javanisme is in Suriname sinds 1997 wettelijk erkend als religieuze overtuiging. Volgens de in zowel Indonesië als Suriname gehanteerde criteria worden als Javanisten beschouwd degenen die de religieuze principes van de Javaanse leer, ook wel Kedjawen of het Javanisme genoemd, belijden en in de praktijk brengen. Daarbij horen onder meer het naleven en respecteren van traditionele gebruiken en ceremonies, zoals de Slametan, Bersi Deso, Sasi Suroh, de herdenking en verering van overleden familieleden en voorouders, de Weton Djowo, het Adatrecht, Gotong Royong, Sambatan, het Surinaams-Javaanse medicinale erfgoed en de Primbon.

Op basis van de in Suriname en Indonesië geldende criteria wordt het aantal aanhangers van het Javanisme in Suriname geschat op ten minste 30.000 personen. Tot deze groep behoren niet alleen Surinaamse Javanen, maar ook Surinamers van andere etnische achtergronden die zich met de Javanistische religie en tradities identificeren.

Edward Redjopawiro samen met Indonesische Ambassadeur, Agus Priono tijdens de Sasi Suroh activiteit aan de Decraneweg.