Salarbaks bepleit derde rechtsinstantie die past bij Surinaams rechtsgevoel

door

NDP-assembleelid Aziez Salarbaks heeft zich tijdens het debat over de hervorming van de rechterlijke macht uitgesproken vóór de instelling van een derde rechtsinstantie in Suriname, gebaseerd op het civielrechtelijk systeem. In zijn eerste spreekbeurt in De Nationale Assemblee (DNA) benadrukte hij dat wetgeving niet alleen juridisch correct moet zijn, maar ook begrijpelijk en toegankelijk voor het Surinaamse volk.
Volgens Salarbaks kent Suriname momenteel twee rechtsinstanties: de kantongerechten in eerste aanleg en het Hof van Justitie in hoger beroep. “Bij twee rechtsinstanties waarin elke Surinamer vertrouwen heeft,” stelde hij, omdat het systeem functioneert in de taal van de Surinamer, met Surinaamse advocaten en Surinaamse rechters.
Als actueel voorbeeld noemde hij het vonnis over de houtexporten van 27 januari 2026, waarbij de staat Suriname in eerste aanleg was veroordeeld en in hoger beroep het vonnis liet vernietigen. “Met deze beslissing van het Hof van Justitie als hoogste rechter in Suriname is recht geschied,” zei hij. Dit toont volgens hem het belang aan van meerdere rechtsinstanties.
Het probleem ontstaat volgens Salarbaks wanneer een partij zich niet kan verenigen met een uitspraak van het Hof van Justitie. “Er is geen derde rechtspraak nog in Suriname,” merkte hij op. De bedoeling van een derde rechtsinstantie is dat rechtszoekenden “een stapje hoger kunnen om hun rechtsgevoel te kunnen bevredigen”.
Hij gaf aan dat er brede consensus bestaat over de noodzaak van een hogere rechter dan het Hof van Justitie, maar dat de meningen verschillen over de invulling: een eigen Hoge Raad van Suriname of aansluiting bij het Caribbean Court of Justice (CCJ).
Bezwaren tegen CCJ
Salarbaks legde uit dat het CCJ in hoofdzaak is opgericht om geschillen tussen Caricom-lidstaten te beslechten en slechts voor vier landen fungeert als hoogste beroepsinstantie voor burgers in civiele en strafzaken. Suriname werkt volgens het civielrechtelijk systeem, terwijl het CCJ is gebaseerd op common law en Engelstalig is.
Voorstellen om binnen het CCJ een Surinaamse kamer in te stellen achtte hij weinig realistisch. Dat zou betekenen dat een Engelstalig common law-hof een uitzondering moet maken voor één Nederlandstalig land.
Kosten als drempel voor recht
Een belangrijk onderdeel van zijn betoog betrof de financiële lasten voor burgers. Salarbaks wees op advocaatkosten en vastrecht en maakte een vergelijking tussen Suriname en het CCJ. In Suriname bedraagt het vastrecht voor hoger beroep momenteel SRD 30 of 60. Bij het CCJ bedragen de indieningskosten voor civiele vorderingen tot 1000 pagina’s volgens hem 250 US-dollar, exclusief advocaat-, reis-, verblijf- en vertaalkosten.
“Geen enkel gemiddelde Surinamer zal het totaal aan kosten dat dit proces met zich zal meebrengen kunnen betalen,” stelde hij. Dat zou volgens hem onrecht betekenen in plaats van recht.
Salarbaks lichtte ook het verschil toe tussen common law en civil law. Bij common law zijn eerdere uitspraken leidend, terwijl bij civil law – het Surinaamse systeem – de wet centraal staat en rechters eerst de wet moeten volgen. Dit verschil onderstreept volgens hem dat aansluiting bij het CCJ niet aansluit bij het Surinaamse rechtsgevoel.
Oproep voor een Surinaamse Hoge Raad
Het NDP-assembleelid sloot af met een krachtig pleidooi voor een derde rechtsinstantie op Surinaams grondgebied. “Willen wij het rechtsgevoel en het vertrouwen van de Surinamers versterken, dan moeten wij kiezen voor een systeem dat zij kennen, begrijpen en vertrouwen,” zei hij. Daarom pleitte hij voor een Hoge Raad van Suriname, gebaseerd op het civielrechtelijk systeem, met Surinaamse rechters, advocaten en deskundigen.
The post Salarbaks bepleit derde rechtsinstantie die past bij Surinaams rechtsgevoel appeared first on Suriname suriname.