Roep om herstel en actie tijdens Keti Koti-herdenkingen

door

PARAMARIBO / AMSTERDAM – Tijdens de jaarlijkse herdenking van de afschaffing van de slavernij op 1 juli hebben zowel president Jennifer Simons als de Nederlandse premier Rob Jetten krachtig gepleit voor een diepgaander herstelproces, meer historisch onderzoek en concrete maatregelen tegen racisme. Waar Simons in Paramaribo bij tijdens de herdenking bij het standbeeld van Kwakoe de nadruk legde op het heroveren van de eigen geschiedenis, riep Jetten in Amsterdam bij het Slavernijmonument op tot daadkrachtige maatschappelijke verandering.

Simons pleit voor leerstoel en herstel van Afrikaanse waardigheid

Bij het Kwakoe-standbeeld pleitte Simons voor een betere verankering van het slavernijverleden in de wetenschap. Het staatshoofd kondigde aan zich hard te maken voor een universitaire leerstoel die zich specifiek gaat richten op het slavernijverleden, de Afrikaanse geschiedenis en de mondiale bijdrage van Afrikaanse beschavingen. Simons verzette zich fel tegen de traditionele, koloniale geschiedschrijving: “Afrikanen waren geen slaven; zij waren mensen met koninkrijken, wetenschap, bestuur en een rijke cultuur. Die geschiedenis is te lang verborgen gebleven.”

De president onderstreepte dat de afschaffing in 1863 geen geschenk van de kolonisator was, maar het rechtstreekse resultaat van de moed en het verzet van de voorouders. Zij wees erop dat de diepe sporen in identiteit, cultuur en waardigheid nog altijd merkbaar zijn. “Het proces van herstel is nog niet voltooid. Het begint met erkennen, praten, herdenken en begrijpen wat onze voorouders hebben doorstaan. Het adagium was jarenlang: ‘Het is voorbij.’ Maar het is niet voorbij; het gaat voorbij als wij samen werken aan herstel,” aldus president Simons. Zij riep op tot nationale verbondenheid binnen de Surinaamse samenleving: “Suriname is een mamio-samenleving. Door elkaars geschiedenis te begrijpen, leren we ook onszelf beter kennen. Dat is de basis om samen in trots, vrijheid en wederzijds respect verder te bouwen aan onze toekomst.”

Jetten eist actie na de komma tegen hardnekkig racisme

In het Oosterpark in Amsterdam sprak premier Jetten tijdens de Nationale Herdenking Slavernijverleden. Hij deelde een inspirerende ervaring over jonge gidsen bij het Tula Museum op Curaçao, voor wie het slavernijverleden niet enkel over slachtofferschap ging, maar juist over trots, vrijheid en identiteit. Hoewel hij vaststelde dat de herdenkingen jaarlijks groeien en de energie onomkeerbaar is, toonde hij zich ook kritisch over de huidige stand van zaken in Nederland.

Jetten was eerlijk over het feit dat de hoop en verwachtingen die er waren na 1 juli 2023 nog niet zijn waargemaakt. Het proces van heling verloopt stroef en de Staatscommissie tegen Discriminatie en Racisme bevestigt dat structureel racisme in Nederland nog altijd diepgaand aanwezig is. Jetten citeerde een volgens hem Surinaams spreekwoord dat hem had geraakt om de urgentie te duiden: “Als je de stenen op je pad niet opruimt, zullen je kinderen erover struikelen.” Hij riep op tot een gezamenlijk vervolg van de nationale route naar herstel met de woorden: “Laat ons samen zorgen voor meer actie na de komma.”

Een gezamenlijke opdracht voor de toekomst

De rode draad in beide toespraken was de noodzaak om de geschiedenis niet te laten rusten, maar actief te gebruiken voor maatschappelijke verbetering. Jetten riep politici, bestuurders en burgers op om niet langer weg te kijken en zich elke keer uit te spreken zodra er sprake is van discriminatie of racisme.

Zowel in Suriname als in Nederland klonk de boodschap dat herdenken onlosmakelijk verbonden is met dagelijks handelen. Jetten vatte dit tot slot krachtig samen met de woorden: “Op 1 juli herdenken we. De andere 364 dagen handelen we. In gezamenlijkheid. Als we dat doen, komen we verder.”