Reputatieschade en groeikansen doorslaggevend voor schikking Finabank met Nederlandse justitie

door

Bewijs witwassen drugsgeld nooit gevonden

Tekst en beeld Ivan Cairo

PARAMARIBO — Kansen om zaken te doen met spelers in Surinames opkomende offshore olie- en gassector en andere internationale partners, evenals de wens om een einde te maken aan de aanhoudende reputatieschade als gevolg van de geldzendingskwestie, hebben Finabank ertoe gebracht het voorstel van het Openbaar Ministerie (OM) Nederland te accepteren om de slepende zaak via een boete af te wikkelen. Internationale klanten bleven weg en anderen wilden geen zaken doen met de bank zo lang deze kwestie nog speelde. “Daarom was dit voor ons een belangrijke overweging om voor dit transactiebedrag te kiezen en het proces af te sluiten,” zegt Finabank-directeur Eblein Frangie.

Lang traject naar schikking

Het voorstel om de zaak, die sinds april 2018 loopt, met een betaling af te sluiten, werd ruim een half jaar geleden aan de bank gedaan. Dit gebeurde nog vóórdat de Hoge Raad in Nederland in februari definitief oordeelde dat het Openbaar Ministerie het in beslag genomen geld nog niet hoefde terug te geven.

Dat het vervolgens circa zes maanden duurde voordat partijen tot overeenstemming kwamen, had volgens betrokkenen te maken met onderhandelingen over de precieze formulering van de overeenkomst en de inhoud van het persbericht dat het OM over de schikking zou publiceren. Daarnaast stelde het OM als voorwaarde dat gelijktijdig ook regelingen zouden worden getroffen met de twee andere betrokken handelsbanken: De Surinaamsche Bank en Hakrinbank.

Deze toelichting werd woensdag gegeven tijdens een persconferentie van Finabank, waar Frangie inging op de schikking die een dag eerder door de Nederlandse justitie bekend werd gemaakt.

Van criminele verdenking naar schuldwitwassen

Het Openbaar Ministerie Nederland verdacht de betrokken banken aanvankelijk van crimineel witwassen, maar stelde die verdenking later bij naar “schuldwitwassen”, omdat opzet niet kon worden bewezen. Volgens de Nederlandse justitie hebben de banken in deze specifieke kwestie hun poortwachtersfunctie onvoldoende zorgvuldig uitgeoefend. Het vermoeden was dat er ook drugsgeld in de geldzending zat.

Volgens het Openbaar Ministerie Nederland was er sprake van onvoldoende controle op de herkomst van het geld. De betrokken banken zouden onvoldoende inzicht hebben gehad in de achterliggende klanten van geldwisselkantoren die gebruikmaakten van hun diensten. Tegelijkertijd benadrukt het OM in zijn persbericht dat er geen aanwijzingen zijn gevonden voor opzettelijk witwassen. Evenmin kon worden vastgesteld dat het volledige geldbedrag een criminele herkomst had. Om die reden is de zaak gekwalificeerd als schuldwitwassen, een lichtere vorm van witwassen.

Consortium en gezamenlijke aanpak

In deze kwestie opereerden de handelsbanken gezamenlijk met de Centrale Bank van Suriname als consortium. Vooralsnog bestaat er geen duidelijkheid over de vraag of de schikking zou zijn bereikt als een van de commerciële banken niet akkoord was gegaan. Of de drie banken een uniforme overeenkomst aangeboden hebben gekregen is niet duidelijk, maar Frangie vermoed van wel. “Ik ken de overeenkomsten van de andere banken niet, maar ik vermoed dat ze hetzelfde zijn. Ik kan daarover dus geen uitspraak doen”, zegt hij aan de Ware Tijd.De directeur verklaarde tijdens de persconferentie dat Finabank heeft voldaan aan alle in Suriname geldende anti-witwasvereisten. Ook zou de bank hebben gehandeld conform de richtlijnen van de Caribbean Financial Action Task Force (CFATF), die van toepassing zijn op Surinaamse financiële instellingen. Daarnaast heeft Finabank alle informatie en documentatie die via rechtshulpverzoeken door het OM werden opgevraagd, beschikbaar gesteld om het onderzoek mogelijk te maken. Volgens Frangie heeft dit onderzoek geen bewijs opgeleverd voor strafbaar handelen door de bank. De door het OM langdurig in het vooruitzicht gestelde vervolging van de betrokken handelsbanken bleef uiteindelijk uit.

Perceptie

Volgens Frangie draaide de kwestie in belangrijke mate om perceptie. Op basis van in Nederland geldende indicatoren voor mogelijk witwassen werd een geldzending van in totaal 19,5 miljoen euro aangehouden op luchthaven Schiphol. Deze zending, die ten behoeve van de handelsbanken werd verzorgd door de Centrale Bank van Suriname (CBvS), had als eindbestemming de Bank of China in Hongkong, waar het bedrag zou worden gegiraliseerd. Volgens Frangie betrof dit een praktijk die de CBvS al jaren uitvoert binnen haar mandaat voor Surinaamse banken.“Er is nooit een rechtszaak tegen ons gestart. Het geld is aangehouden op basis van Nederlandse indicatoren. Wij hebben voldaan aan de normen van de Caribbean Financial Action Task Force en aan alle geldende wet- en regelgeving in Suriname,” aldus Frangie. Hij benadrukte dat Finabank geen strafbaar feit heeft gepleegd en dat de betaling van de boete niet moet worden gezien als een erkenning van schuld.

Kosten en reputatieschade wegen zwaar

Vanaf deze zaak begon reageerden verschillende potentiele partners van de Finabank terughoudend wanneer ze over de kwestie hoorden. Sommige partijen namen een afwachtende houding aan. Tegelijkertijd ondervond de bank vertraging in haar operaties, doordat procedures als gevolg van verscherpte controles meer tijd in beslag namen.

Frangie vatte de overweging om met de boete in te stemmen als volgt samen: “Dit onrecht dat ons is aangedaan, de kosten en de kansen die voor ons liggen.” Volgens hem wogen de oplopende advocaatkosten, de energie die in de zaak moest worden gestoken en de aanhoudende reputatieschade uiteindelijk zwaarder dan het boetebedrag van 124.500 euro. Die betaling werd gedaan om de 4,5 miljoen euro die Finabank in de betreffende geldzending had, vrij te krijgen.De boete is direct bij ondertekening van de overeenkomst voldaan. De Nederlandse justitie dient het in beslag genomen bedrag binnen vier weken na de schikking aan de bank te retourneren. Voor Finabank is deze zaak daarmee afgesloten; er komt geen claim tegen het OM in Nederland.