Regie in eigen hand

door

KEVINS KIJK / Kevin Headley

Ik besef steeds meer dat de tijd voorbij is waarin we als samenleving collectief naar bepaalde programma’s keken of samen iets beleefden. Vroeger bepaalde de programmering van televisiezenders voor een deel ons dagelijks ritme. We stemden onze avond er soms op af, zodat we een programma of film op het afgesproken tijdstip konden bekijken. De volgende dag kon je er met anderen over praten. Had je het gemist? Dan was dat balen, want je kon niet altijd meepraten over wat anderen hadden gezien.

Tegenwoordig kijken we even snel op onze mobiele telefoon naar iets dat we hebben gemist. Wij bepalen nu waarop, wanneer en waar we naar iets kijken. Wij hebben het idee dat we de regie in handen hebben. Is dat wel zo?

“Gemak mag geen reden worden om niet meer zelf na te denken of om vakmanschap bij voorbaat overbodig te verklaren”

Onze aandacht lijkt steeds vluchtiger te worden. Waar we vroeger zonder problemen een uur voor de televisie gingen zitten, moet tegenwoordig alles zo kort mogelijk zijn. We willen snel op de hoogte zijn, zodat we verder kunnen met andere dingen. Maar hoeveel aandacht hebben we nog voor iets dat wat meer tijd van ons vraagt?

Ik merk het ook bij mezelf. Hoe vaak pak ik mijn telefoon terwijl ik eigenlijk met iets anders bezig ben? Hoe gemakkelijk laat ik me verleiden om nog even door sociale media te scrollen? Voordat ik het weet, ben ik meer tijd kwijt dan ik van plan was.

Toch geniet ik er ook van om mijn telefoon weg te leggen en aandacht te hebben voor alles wat het leven buiten dat scherm te bieden heeft. Misschien is dat wel de kern van het probleem: ‘we hebben steeds meer mogelijkheden om zelf te bepalen wat we zien en doen, maar laten ons tegelijkertijd steeds vaker leiden door technologie’.

Met de opkomst van AI wordt die ontwikkeling nog interessanter, maar ook ingewikkelder. Technologie helpt ons niet alleen om informatie te vinden of werk sneller uit te voeren. Ze neemt ook steeds vaker taken en keuzes van ons over. De vraag is hoeveel ruimte we daarbij nog laten voor onze eigen ideeën, ons oordeel en onze creativiteit.

Dat zie ik bijvoorbeeld terug in de manier waarop we tegenwoordig adverteren. In plaats van een ontwerper in te schakelen om een aantrekkelijke poster of affiche te maken, voeren we onze ideeën in een AI-programma in en zijn we soms binnen enkele minuten tevreden met het resultaat. Het is snel, gemakkelijk en vaak goedkoper. Maar wat leveren we ervoor in?

Wie goed kijkt naar posters en reclame-uitingen, ziet hoe gemakkelijk ze op elkaar kunnen gaan lijken. Dezelfde soort beelden, vergelijkbare composities en herkenbare stijlen duiken overal op. Op een gegeven moment lijkt het alsof alle bedrijven dezelfde maker hebben. Juist daar schuilt het gevaar: ‘als we allemaal voor het gemak kiezen, dreigen we ook allemaal hetzelfde te maken’.

Creativiteit moet dan steeds vaker wijken voor snelheid en lagere kosten. Waarom zouden we nog een creatieve professional inhuren als we met behulp van technologie binnen enkele minuten iets kunnen produceren?

Toch is de vraag niet alleen hoeveel geld of tijd we besparen, maar ook wat we verliezen wanneer we die keuze steeds opnieuw maken. Immers, een ontwerper brengt meer mee dan technische vaardigheden. Die brengt een eigen blik, ervaring, vakmanschap en soms juist het onverwachte idee dat een opdracht bijzonder maakt. Dat zijn elementen die je niet zomaar kunt vervangen door de eerste uitkomst waarmee je tevreden bent.

Natuurlijk hoeft technologie geen bedreiging te zijn. Ze kan ons werk ondersteunen, nieuwe mogelijkheden bieden en ruimte scheppen voor ideeën die we anders misschien niet hadden kunnen uitwerken. Maar gemak mag geen reden worden om niet meer zelf na te denken of om vakmanschap bij voorbaat overbodig te verklaren. Dat geldt niet alleen voor de creatieve sector, maar ook voor de manier waarop we informatie tot ons nemen, onze tijd besteden en keuzes maken.

headleydwt@gmail.com