Regering parkeert uitvoering Comptabiliteitswet 2024 met drie jaar

door

VHP sputtert tegen

PARAMARIBO – De regering is voorlopig niet in staat de Comptabiliteitswet 2024 volgens planning uit te voeren. Minister Adelien Wijnerman van Financiën en Planning liet donderdag tijdens een openbare vergadering van De Nationale Assemblée weten dat nog veel voorbereidend werk nodig is. Daarom wordt de invoering van de wet met minstens drie jaar uitgesteld. De regering streeft er nu naar om de wet vanaf het begrotingsjaar 2029 volledig in werking te laten treden.

Volgens de minister zijn belangrijke randvoorwaarden nog onvoldoende uitgewerkt. Het gaat onder meer om regelgeving, administratieve systemen en institutionele voorbereidingen die noodzakelijk zijn voor een volledige uitvoering van de wet. Daardoor blijft de huidige Comptabiliteitswet 2019 voorlopig van kracht voor de begrotingen en financiële verantwoordingen tot en met 2028.

Uitvoering nog niet haalbaar

Wijnerman benadrukte dat de regering de Comptabiliteitswet 2024 nog steeds wil implementeren, maar dat uit evaluaties is gebleken dat niet tijdig aan alle wettelijke voorwaarden kan worden voldaan voor de begrotingsjaren 2026, 2027 en 2028. Zo ontbreken volgens haar onder meer een financieel vijfjarenplan, een budgettaire nota en duidelijke begrotingsregels en uitgavenplafonds, zoals de wet voorschrijft.

Daarnaast wees de minister op de ingrijpende veranderingen die binnen de overheid nodig zijn om de wet succesvol uit te voeren. Dat vraagt volgens haar om versterking van de capaciteit op de ministeries, modernisering van IT-systemen en aanpassing van financiële processen. Op basis van het huidige implementatieplan acht de regering een overgangsperiode van drie jaar noodzakelijk.

VHP fel tegen uitstel

VHP-fractieleider Asiskumar Gajadien uitte felle kritiek op het regeringsvoorstel om de Comptabiliteitswet 2024 grotendeels op te schorten. Volgens de parlementariër staat Suriname hiermee voor een historische keuze: vooruitgaan met financieel verantwoord bestuur of terugvallen in bestuurlijke en financiële achteruitgang.

Gajadien benadrukte dat de samenleving zwaar heeft geleden onder inflatie, koopkrachtverlies en een instabiele wisselkoers. Het uitstellen van de modernisering van het financieel beheer zendt daarom volgens hem een verkeerd signaal uit. Hoewel de wet formeel blijft bestaan, worden essentiële onderdelen voor jaren buiten werking gesteld. Dit gebeurt bovendien op een cruciaal moment, vlak voordat Suriname grote inkomsten uit de offshoreolie-industrie verwacht te ontvangen. Zwakke instituties die plotseling te maken krijgen met enorme geldstromen vormen volgens de fractieleider het grootste risico op bestuurlijk falen. Sterke instituties en begrotingsdiscipline zijn volgens hem juist vóór de olie-inkomsten noodzakelijk, en niet pas achteraf.

De VHP-fractieleider verwees naar recente rapportages van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Suriname Economic Oversight Board (SEOB). Hoewel het IMF implementatieproblemen en een gebrek aan capaciteit erkent, waarschuwt het instituut expliciet tegen een terugkeer naar de oude wet of langdurig uitstel. Het IMF heeft juist een concreet stappenplan voor de periode 2026-2028 uitgewerkt om de wet gefaseerd operationeel te maken. Ook de SEOB waarschuwt voor de stijgende inflatie en de staatsschuld, die inmiddels 124,1 procent van het bruto binnenlands product bedraagt.

Namens de oppositie pleitte Gajadien voor een harde implementatieagenda in plaats van volledig uitstel. Er moet direct worden gewerkt aan uitvoeringsregelingen en de versterking van controle-instituten zoals de Rekenkamer en de CLAD. Ook eist hij een verplichte jaarlijkse rapportage aan het parlement over de voortgang van de operationalisering. Gajadien riep de regering op leiderschap te tonen en niet de klok terug te draaien. Volgens hem zal de geschiedenis de volksvertegenwoordiging niet beoordelen op het aantal aangenomen wetten, maar op de vraag of duurzame stabiliteit en discipline voor het land zijn gerealiseerd.

Knelpunten bij invoering

Voorzitter van de commissie van rapporteurs, Rossellie Cotino (NDP), stelde dat de begrotingsrichtlijnen voor het dienstjaar 2026 eigenlijk al in mei 2025, conform de Comptabiliteitswet 2024, naar de verschillende ministeries gestuurd hadden moeten worden. Bij het aantreden van de huidige regering bleek echter dat de begrotingen voor 2026 al waren voorbereid op basis van de oude Comptabiliteitswet 2019.

Volgens Cotino kwam de minister van Financiën en Planning daardoor voor een lastige keuze te staan: de reeds opgestelde begrotingen intrekken en opnieuw laten uitwerken volgens de nieuwe wet, of De Nationale Assemblée verzoeken om uitstel van de invoering van de Comptabiliteitswet 2024. Uiteindelijk is gekozen voor een wetswijziging, omdat volgens haar in de praktijk nauwelijks voorbereidingen waren getroffen om de nieuwe wet uitvoerbaar te maken.

Cotino noemde meerdere knelpunten die de uitvoering van de wet momenteel bemoeilijken. Zo ontbreken nog belangrijke uitvoeringsregels, begrotingsvoorschriften en noodzakelijke institutionele hervormingen. Ook zouden de afdelingen Financiële en Begrotingszaken (BFZ) binnen de ministeries nog onvoldoende toegerust zijn voor hun nieuwe taken en verantwoordelijkheden.

Daarnaast moeten er volgens haar nog duidelijke afspraken en regels komen over de samenwerking tussen ministeries, de standaardisering van financiële processen, auditcomités, begrotingsadministratie en materieelbeheer. Ook zijn trainingsprogramma’s voor personeel nog niet ontwikkeld. Verder voldoet het huidige IFMS-systeem volgens Cotino nog niet aan de eisen voor financiële verslaglegging volgens de internationale IPSAS-standaarden.