PRO: Amerikaanse aanval op Venezuela ondermijnt internationaal recht

door

De recente Amerikaanse aanval op en inval in Venezuela en de arrestatie van president Nicolás Maduro roepen wereldwijd vragen op. Niet alleen over de politieke gevolgen, maar vooral over het internationaal recht. Volgens de Partij voor Recht en Ontwikkeling (PRO) is dit voor Suriname en andere landen in de regio geen ver-van-ons-bed-show. Het raakt aan principes die juist voor kleinere staten, zoals Suriname, van fundamenteel belang zijn.
De PRO wijst in dit verband op de woorden van de Braziliaanse president Lula, die over de Amerikaanse aanval stelt: “Er is een stap gezet in de richting van een wereld van geweld, chaos en instabiliteit, waarin het recht van de sterkste het multilateralisme verdringt.” Multilateralisme betekent dat landen problemen samen oplossen via gezamenlijke afspraken en internationale organisaties, in plaats van dat één machtig land of enkele landen alleen beslissen.
Volgens de PRO is het internationaal recht gebouwd op één kernidee: landen zijn soeverein. Dat betekent dat een land het recht heeft om zelf te bepalen hoe het wordt bestuurd, zonder inmenging van buitenaf. Geen enkel ander land mag zich met geweld mengen in die binnenlandse zaken. Dit principe ligt vast in het Handvest van de Verenigde Naties (VN), dat het gebruik van geweld tussen staten verbiedt, behalve in zeer uitzonderlijke situaties. Denk aan zelfverdediging na een gewapende aanval of aan een expliciet mandaat van de VN-Veiligheidsraad. In het geval van Venezuela is van geen van beide sprake, benadrukt PRO.
Instabiel en gevaarlijk
De Verenigde Staten bestempelen de aanvoer van drugs, zoals cocaïne, vanuit Venezuela als een ‘gewapende aanval’. Dat zou de VS het recht op zelfverdediging geven. De PRO stelt echter dat dit argument binnen het internationaal recht juridisch onhoudbaar is. Ook de stelling dat Maduro een crimineel zou zijn en geen legitiem staatshoofd, rechtvaardigt volgens de PRO geen militaire interventie. Zelfs wanneer een regering wordt betwist of wanneer er ernstige beschuldigingen bestaan, geeft dat geen enkel land het recht om militair in te grijpen en een president gevangen te nemen.
Volgens PRO zou een dergelijke redenering betekenen dat machtige staten zelf bepalen welke leiders mogen blijven en welke niet. Zo’n wereldorde is instabiel en gevaarlijk.
De PRO plaatst het optreden van de VS bovendien in een bredere context. Het gaat volgens de partij niet om een losse ingreep, maar om een koers waarin invloedssferen opnieuw centraal staan. Daarbij grijpen de VS terug op de zogenoemde Monroe-doctrine uit 1823, waarin Latijns-Amerika werd gezien als het exclusieve invloedsgebied – de ‘achtertuin’ – van de Verenigde Staten. Wat destijds vooral tegen Europese inmenging was gericht, krijgt nu opnieuw betekenis in het Amerikaanse beleid.
De PRO waarschuwt dat wanneer de VS zichzelf het recht toekennen om militair op te treden in ‘hun achtertuin’, het moeilijk wordt om Rusland of China tegen te spreken wanneer zij hetzelfde doen in hun eigen regio’s. Het internationaal recht verliest zo stap voor stap zijn kracht door het opstapelen van precedenten. In dat licht is de Amerikaanse actie volgens PRO slecht nieuws, onder meer voor Oekraïne en Taiwan.
Geen luxe maar bescherming
Voor landen als Suriname is het internationaal recht volgens de PRO geen luxe, maar een noodzakelijke bescherming. Suriname beschikt niet over militaire macht om zijn positie af te dwingen en is daarom afhankelijk van regels die voor iedereen gelden, groot en klein. Elke verzwakking van die regels werkt uiteindelijk in het nadeel van kleinere staten, zeker in een wereld waarin grootmachten steeds inhaliger worden, stelt de partij.
De PRO benadrukt dat dit niet betekent dat misstanden zoals dictaturen en onderdrukking genegeerd moeten worden. Er bestaan andere middelen om druk uit te oefenen, zoals diplomatie, sancties, internationale rechtszaken en boycots. Deze instrumenten zijn vaak traag en onbevredigend, maar houden volgens PRO wel het internationale systeem overeind. Militair ingrijpen zonder duidelijke rechtsgrond doet dat niet.
Daarom noemt de PRO de Amerikaanse aanval afkeurenswaardig. Niet alleen vanwege Venezuela, maar vooral vanwege de gevolgen voor de internationale rechtsorde als geheel. Wie zwijgt of wegkijkt, accepteert stilzwijgend een wereld waarin macht belangrijker wordt dan recht. Dat is een wereld waarin vooral kleine landen het meest te verliezen hebben.
De PRO stelt dat Suriname – als onderdeel van Caricom – zich daarom niet alleen moet beperken tot oproepen tot eerbiediging van de internationale rechtsorde, maar zich ook duidelijk en krachtig moet uitspreken tegen deze Amerikaanse inval. Zwijgen kan soms verstandig lijken voor een klein land, maar zwijgen over een inbreuk op het internationaal recht zal volgens PRO op langere termijn een veel hogere prijs hebben. Vandaag Venezuela, morgen mogelijk een ander land. En op grond waarvan?
The post PRO: Amerikaanse aanval op Venezuela ondermijnt internationaal recht appeared first on Suriname suriname.