President Simons: Efficiënte benutting agro-areaal essentieel voor economische groei

door

door Ivan Cairo

President Jennifer Simons heeft tijdens de nieuwjaarsreceptie van de Vereniging van Economisten in Suriname (VES) een brede economische koers uiteengezet waarin productiever gebruik van grond, vooral in de landbouw, centraal staat. Volgens haar is duurzaam omgaan met bos, bodem en water geen luxe of ideologische keuze, maar een economische noodzaak. “Productiever gebruik van bestaand areaal, vooral agro-areaal, is essentieel. We kunnen het ons niet permitteren om zoveel vruchtbaar land onbenut te laten.”

Simons benadrukte dat milieubeleid en economische ontwikkeling geen tegenpolen zijn. Integendeel: duurzaam beheer van natuurlijke hulpbronnen is volgens haar een voorwaarde voor landbouwproductiviteit, voedselzekerheid, toerisme en klimaatbestendigheid. Effectief milieubeleid voorkomt bovendien hoge toekomstige kosten door milieuschade en gezondheidsproblemen. “In die zin is milieubeleid ook macro-economisch beleid,” stelde ze. Door te kiezen voor ontwikkeling binnen ecologische grenzen vergroot Suriname ook zijn toegang tot groene en concessionele financiering en versterkt het zijn internationale reputatie als betrouwbare investeringsbestemming.

“Het local content-beleid wordt wettelijk verankerd, met duidelijke doelen voor Surinaamse deelname aan grote projecten“

Landbouw eerste prioriteit

Het staatshoofd noemde de agrarische sector de eerste prioriteit voor toekomstige groei. Die sector moet volgens haar “slim groeien, maar in balans met bosbeheer en ruimtelijke ordening”. Een sterke landbouw is noodzakelijk voor voedselzekerheid, stabiele prijzen en werkgelegenheid. Ze herhaalde haar verbazing over de grote stukken ongebruikt landbouwgebied die zij vanuit de lucht ziet. “Dat is absoluut niet verder voort te zetten.”

De regering kiest daarom voor rehabilitatie van landbouwinfrastructuur, versterking van instituten en hogere opbrengst en betere kwaliteit per hectare. Ook zet ze in op agroprocessing, zodat landbouwproducten meer toegevoegde waarde krijgen. Geïntegreerde modellen zoals agroforestry, innovatie in productie en verwerking en sterk middelbaar en hoger agrarisch beroepsonderwijs zijn daarbij cruciaal. Veilige productiemethoden en naleving van internationale regels moeten de export vergemakkelijken. Minder voedselimport betekent bovendien minder druk op de wisselkoers.

Rondhout en toerisme

Ook industrialisatie en houtverwerking kregen aandacht. Simons kondigde aan dat de export van rondhout systematisch en verantwoord wordt uit gefaseerd. Het doel is om te verschuiven van export van ruwe grondstoffen naar lokale verwerking en waarde creatie. Dat vraagt om ondersteuning van zagerijen en verwerkers, training, kwaliteitsverbetering en strikte handhaving tegen illegale export. “Zo creëren we meer banen en houden we de toegevoegde waarde in eigen land.”

Simons ziet toerisme als een pijler voor bredere welvaart. De sector levert direct ongeveer drie tot vier procent van het BBP op en inclusief indirecte effecten zes tot acht procent. Toerisme is vooral belangrijk als deviezenverdiener en als instrument om inkomen regionaal te spreiden. De regering zet in op high-end ecotoerisme en community-toerisme, verbetering van prijs-kwaliteitverhouding, gerichte investeringen in infrastructuur, betere toegang tot financiering voor toeristische MKB-bedrijven en een sterke internationale positionering van Suriname als merk.

Investeren in mensen

Onderwijs en gezondheidszorg zijn, aldus Simons, geen sociale luxe, maar een bewuste economische keuze. Suriname besteedt ongeveer vier tot 4½  procent van het BBP aan onderwijs en circa zes procent aan gezondheidszorg. Het gaat volgens haar niet alleen om meer uitgeven, maar vooral om beter besteden. Internationale ervaring laat zien dat betere onderwijskwaliteit de arbeidsproductiviteit met 5 tot 10 procent kan verhogen.Het onderwijsbeleid richt zich daarom op versterking van basisvaardigheden en vak- en beroepsonderwijs, met een betere aansluiting op de arbeidsmarkt. In de gezondheidszorg ligt de nadruk op sterke primaire zorg en preventie, die kosten kan verlagen en arbeidsparticipatie kan verhogen. Ook mentale gezondheidszorg krijgt extra aandacht.

Sterke instituten en digitalisering

Sterke economieën rusten volgens Simons op sterke instituten. Met steun van internationale partners zoals het IMF werkt de regering aan betere begrotingskaders, datakwaliteit en institutionele versterking. Digitale systemen bij de Belastingdienst, Douane en het verlenen van vergunningen moeten procedures transparanter en efficiënter maken. “Alleen zo herstellen we het vertrouwen tussen overheid en samenleving.”

De regering kiest voor gecoördineerde uitvoering en wil versnippering tegengaan. Economische keuzes zijn volgens de president ook morele keuzes, omdat ze bepalen of gezinnen vooruitkomen en ondernemers durven investeren. Daarom wordt de plannings- en analysecapaciteit binnen het ministerie van Financiën en Planning versterkt, met rekenmodellen en scenario-analyses om beleid betaalbaar en verantwoord te houden.

De goudsector wordt eveneens geherstructureerd. De regering zet in op betere registratie en monitoring, strenger optreden tegen smokkel en onderrapportage en vereenvoudiging van fiscale regels. Doel is een ordelijke en sociaal verantwoorde transitie, waarbij kleine producenten geleidelijk worden geïntegreerd in het officiële systeem. “Tempo en zorgvuldigheid gaan hierbij hand in hand,” aldus Simons.

“Het onderwijsbeleid richt zich daarom op versterking van basisvaardigheden en vak- en beroepsonderwijs, met een betere aansluiting op de arbeidsmarkt”

Concrete stappen 2026

Voor 2026 en daarna kondigde de president een reeks concrete maatregelen aan. De Belastingdienst wordt semiautonoom om belastinginning te professionaliseren. Digitale aangifte, risico gestuurde controles en snellere invordering van accijnzen worden verder uitgebouwd. Ook komt er een ‘presumptive tax’ voor sectoren waar het moeilijk is om werkelijke inkomsten vast te stellen. Inefficiënte subsidies worden afgebouwd, zodat middelen kunnen worden ingezet voor gerichte steun aan kwetsbare huishoudens.

De wetgeving voor een spaar- en stabilisatiefonds moet uiterlijk medio 2025 klaar zijn. De nieuwe aanbestedingswet en de anti-corruptiewet worden geïmplementeerd, met verplichte vermogensopgaves. Staatsbedrijven worden doorgelicht en gedigitaliseerd; verlieslatende bedrijven worden geherstructureerd of gerationaliseerd.

Energie en toekomst

Verder komt er een kredietgarantieregeling voor het MKB en investeringen in landbouw, toerisme, industrie en digitale economie. Het local content-beleid wordt wettelijk verankerd, met duidelijke doelen voor Surinaamse deelname aan grote projecten. In 2026 start de Nationale Werkgelegenheidsagenda, gekoppeld aan een investeringsfonds voor beroepsonderwijs en omscholing.

Ook een meerjarenplan voor energietransitie is in voorbereiding, met inzet op zon, waterkracht en energie-efficiëntie. Bosbeheer, agroforestry en natuurtoerisme worden geïntegreerd in het landgebruik beleid, mede om carbon credits te benutten. Tot slot benadrukte Simons dat goed bestuur betekent: zorgvuldig omgaan met publieke middelen, geen onrealistische beloftes doen en regels voor iedereen laten gelden. “Niet perfect, maar verantwoord. Niet luid, maar betrouwbaar. Niet voor vandaag alleen, maar voor de toekomst van Suriname.”  De president riep VES en andere beroepsgroepen op om actief bij te dragen aan het nationale ontwikkelingsplan en zo mee te bouwen aan een economie die richting 2030 duurzaam groeit en iedereen meeneemt.