President bij VES-receptie: economische keuzes zijn morele keuzes

door

President Jennifer Simons heeft tijdens de nieuwjaarsreceptie van de Vereniging van Economisten in Suriname (VES) een brede economische koers voor de periode 2025–2030 uiteengezet, waarin macro-economische stabiliteit, structurele hervormingen en rechtvaardige welvaartsverdeling centraal staan. Volgens de president staat Suriname voor “keuzes die bepalend zijn voor toekomstige generaties” en is er geen ruimte voor vrijblijvend beleid of snelle oplossingen. Daarbij stelde het staatshoofd dat economische keuzes morele keuzes zijn.

Simons erkende dat haar regering, die sinds juli 2025 aantrad, begon in een context van schaarste, kwetsbaar macro-economisch herstel en beperkt maatschappelijk vertrouwen. “Dat vraagt niet om grote woorden, maar om richting, discipline en uitvoering,” aldus het staatshoofd.

In de eerste maanden liet de regering op vrijwel alle ministeries quick scans uitvoeren om verspilling, knelpunten en snelle winstkansen in kaart te brengen. De conclusie was volgens Simons duidelijk: versnippering binnen de overheid kost Suriname geld, tijd en vertrouwen. Daarom wordt ingezet op betere centrale aansturing, gekoppeld aan een nieuw Meerjaren Ontwikkelingsplan (MOP) dat dit jaar wordt voorbereid en richting 2030 loopt.

Het nieuwe MOP moet beleidsprioriteiten, begroting en uitvoering strak met elkaar verbinden en wordt gekoppeld aan een macro-fiscaal raamwerk met scenario-analyses voor groei, inflatie, wisselkoers en toekomstige olie-inkomsten. Daarbij wil de regering nadrukkelijk gebruikmaken van de expertise van onder meer de VES, het bedrijfsleven en de academische gemeenschap.

Macro-economische stabiliteit vormt volgens de president de eerste pijler van het beleid. Inflatie tast niet alleen koopkracht aan, maar ondermijnt ook economisch gedrag en vertrouwen. Simons waarschuwde daarom tegen algemene loonstijgingen die de inflatie verder kunnen aanjagen. In plaats daarvan pleitte zij voor gericht beleid ter bescherming van lage inkomens en betaalbare basisgoederen.

Een belangrijk knelpunt blijft de deviezenhuishouding. Hoewel Suriname deviezen verdient via export, blijven deze volgens de president te vaak buiten het financiële systeem door smokkel, onderrapportage en informele export. “De kernuitdaging is niet alleen deviezen verdienen, maar ze ook laten werken voor Suriname,” stelde zij. Samen met de Centrale Bank wordt gewerkt aan een stabiele wisselkoers en het dichten van economische lekken.

Voorlopige cijfers tonen aan dat de overheidsinkomsten in 2025 zijn gestegen tot circa SRD 45,6 miljard, een toename van 15 procent ten opzichte van 2024. Toch blijven deze inkomsten onvoldoende om de sterk gestegen uitgaven – circa SRD 55,6 miljard – structureel te dekken. Vooral salarissen, subsidies en herkapitalisaties drukken zwaar op de begroting.

De overheidsschuld bedraagt inmiddels ongeveer SRD 188 miljard, of bijna 129 procent van het bbp. Volgens Simons heeft herfinanciering in 2025 vooral tijd gekocht, geen bestedingsruimte. Ook verdedigde zij de keuze om de Value Recovery Instrument (VRI)-verplichting af te kopen, om toekomstige olie-inkomsten niet te belasten en beleidsvrijheid te behouden.

Echte welvaart ontstaat volgens de president in de reële economie. De regering zet daarom in op economische diversificatie via landbouw, houtverwerking, toerisme, onderwijs en gezondheidszorg. Olie- en gasinkomsten worden nadrukkelijk niet gezien als vrij besteedbaar geld, maar als middel om stabiliteit te versterken en te investeren in menselijk kapitaal en instituties.

Ook duurzaam milieubeleid kreeg een prominente plaats in de toespraak. Voor Suriname is milieubeleid volgens Simons geen luxe, maar een economische noodzaak en randvoorwaarde voor toekomstige groei.

Tot slot riep de president de VES op om actief bij te dragen aan de economische onderbouwing van het nieuwe ontwikkelingsplan en aan het vergroten van economisch begrip in de samenleving. “Economische keuzes zijn morele keuzes,” zei Simons. “Niet perfect, maar verantwoord. Niet luid, maar betrouwbaar. Niet voor vandaag alleen, maar voor de toekomst van Suriname.”

..