PREN-Ki Filmfestival geeft met her vertoning korte films Surinaamse cinema podium

door

Tekst Tascha AvelooBeeld The Under

PARAMARIBO – “Dit is niet de derde editie van PREN-Ki, maar we zijn ervan uitgegaan dat als we zeggen dat we Surinaamse films aan een groter publiek willen laten zien, we het wel moeten aanbieden op een grotere plek. En dat is ons gelukt”, vertelt Jomara Roletti, van Stichting The Under. De eerste twee edities waren in ‘On Stage’ dat plaats biedt aan slechts 200 mensen. In een tijd waarin grote filmfestivals vaak worden gedomineerd door internationale producties en commerciële belangen, groeit in Suriname een kleinschalig maar betekenisvol initiatief dat zich volledig richt op lokale verhalen. Omdat ook het Surinaamse verhaal en perspectief, verweven zijn in thema’s die de verhalen vertellen vanuit de Surinaams context, over dingen die ons bezighouden.

Platform makenHet PREN-Ki Shortfilm Festival, is in korte tijd uitgegroeid tot een belangrijk platform voor Surinaamse filmmakers. Het festival legt de nadruk op korte films, vaak onafhankelijk en soms letterlijk ‘homemade’, maar altijd geworteld in de Surinaamse realiteit, door lokale producers. Op 31 januari en 1 februari is er in TBL Cinema’s een re-screening (her vertoning) van de films die te zien waren bij het PREN-Ki filmfestival van vorig jaar. Het derde officiële festival is nog in de maak.

Achter het festival staat stichting The Under, geleid door Jomara Rolleti, Siah Nuboer en Gavin Lie-Atjam. Rolleti, zelf filmmaker, vertelt dat het idee voor PREN-Ki ontstond vanuit een heel persoonlijke behoefte. Ze blikt terug: “Het was tijd om mijn eerste film ‘Bruine Suiker’ te laten zien. Maar het voelde een beetje raar om alleen voor de vertoning van mijn eigen film iets te organiseren. Ik wist ook dat er andere makers waren die hun films wilden laten zien.” Die gedachte bleek het zaad te zijn voor iets groters. In plaats van een eenmalige vertoning besloten Rolleti en haar team een platform te creëren waar meerdere filmmakers hun werk konden tonen. “Met die gedachte zijn we met PREN-Ki begonnen en zo hebben we meer films erbij kunnen krijgen.” De eerste editie vond plaats in 2024. Het was een bescheiden begin, maar wel een belangrijk moment voor de lokale filmsector. “Bij die eerste editie, hebben we toen echt gewerkt met wat we hadden.”

Dat ‘werken met wat je hebt’ is een terugkerend thema binnen het festival, omdat er niet gewerkt werd met een groot budget. Maar jong, gepassioneerd talent hielp elkaar om er iets moois van te maken. Er was geen gevestigde filmindustrie om op terug te vallen. Toch bleek de behoefte groot. “Na de eerste editie kregen we berichten van mensen die niet eens wisten dat we hiermee bezig waren,” zegt Rolleti. “Ze waren verrast dat er zo veel mensen films maakten, of video’s, zonder dat daar een duidelijk podium voor was.” Voor de tweede editie, in 2025, werd bewust gekozen voor een volgende stap, namelijk een open inzendronde. “We hebben bekendgemaakt dat mensen hun films mochten inzenden, en dat hebben ze ook gedaan”, legt Rolleti uit. Het resultaat was opvallend. “We zijn, als ik me niet vergis, gegaan van drie films naar zeventien. Die hebben we toen voor de vertoning, ingedeeld in documentaires en fictiefilms.” Waar de eerste editie vooral leunde op het netwerk van de organisatoren, was de tweede editie veel opener. “Bij de eerste editie hadden we mensen gevraagd die we kenden, of ze iets hadden, en bij de tweede editie hebben we juist meer makers erbij kunnen betrekken.”

Extra screeningPREN-Ki is meer dan een filmfestival alleen. Het is een ontmoetingsplek, een leeromgeving en een inspiratiebron. Tijdens de zogeheten PREN-Ki Onstage-vertoningen waren de makers zelf aanwezig en gingen na afloop in gesprek met het publiek. “Dan heb je een aftertalk met de makers,” legt Rolleti uit. “Het publiek ziet niet alleen de film, maar ook wie erachter zit.” Voor de extra vertoningen, in samenwerking met TBL Cinemas, is gekozen voor een andere vorm. “Bij de TBL-screenings zie je voordat de film wordt vertoond een korte video van de maker,” zegt Rolleti. “Zo weet het publiek wie de film heeft gemaakt.” Wat Rolleti het meest is bijgebleven van de tweede editie, zijn de reacties van jongeren. “Er waren jongeren die naar me toe kwamen en zeiden: ‘Volgend jaar ga je mijn film op het grote scherm zien’,” vertelt zij zichtbaar geraakt. “Ze zijn nu nog achter de schermen bezig, maar het komt wel.” Hoewel zij voorzichtig is met het claimen van succes, ziet ze wel degelijk beweging in de sector. “Ik weet niet precies of het een spin-off effect van PREN-Ki is, maar ik zie wel dat er meer mensen zijn begonnen met producties. En dat is ook de bedoeling.” Volgens Rolleti ontbreekt het in Suriname aan structurele ondersteuning voor filmmakers. “Er zijn geen instellingen waar je echt goed kunt leren hoe je een film goed in elkaar kunt zetten, de technische kant van het filmen,” legt ze uit. “Online is er wel informatie, maar wie zegt je dat je op het juiste pad zit?”

EducatiemogelijkhedenDaarom kijkt stichting The Under verder dan alleen vertoningen. Roletti: “Wij zijn het platform,” en daarmee willen we ook educatiemogelijkheden creëren voor makers: workshops, masterclasses en trainingen staan in de planning, al vraagt dat nog tijd en ruimte. We gaan het doen. Maar het moet goed uitgewerkt worden.” Een belangrijk aandachtspunt daarbij is techniek, met name geluid. “Audio wordt vaak over het hoofd gezien. Als je met je camera opneemt, krijg je niet de puurste vorm van audio.” Dat werd ook duidelijk bij de aanlevering van films, vooral studentenfilms. “Dat bleek echt een probleem te zijn bij het technisch klaarmaken voor vertoning. Niet omdat de ideeën van de verhalen slecht waren, maar omdat de technische kennis soms ontbreekt.” De extra screenings eind januari tonen een gevarieerd programma. Bij de documentaires zijn onder meer Brownsberg’s Special Resident: The Glass frog (Jean-Pierre Veira), Normale Burgers van Suriname (Morena Leter), Militia (Rochyl Chan).

Daarnaast worden twee studentenfilms vertoond: De Video en Radeloos. In het fictiesegment zijn er internationale titels als A Hole in My Life (Cedric Morris) en Wakka nanga mi (Evani Gilds), naast Surinaamse producties zoals Suiker ( Roletti) en Dagus (Gavin Lie-ATjam). “We hebben een fictie- en een docuslot, om het aanbod overzichtelijk en gevarieerd te houden.” PREN-Ki is geen groots opgezet evenement met rode lopers en sterren, maar het is een festival met een hart, gedragen door passie en gemeenschapszin. “Ik kan het niet goed omschrijven, maar ik vind het echt mooi en hartverwarmend dat we zo een mooi effect hebben op mensen die komen kijken en dat we makers inspireren om meer te doen”.