Phagwa

door

SERIEUS!? / Ivan Cairo

Er voltrekt zich al enkele jaren een merkwaardig schouwspel op onze tijdlijnen. Wie op Facebook rondkijkt, ziet niet alleen vakantie’s, rouwberichten, trotse diploma-uitreikingen of grappige memes, maar ook een steeds scherpere etnische polarisatie. Vooral tussen Afro-Surinamers en Hindo-Surinamers vliegen de verwijten soms ongegeneerd over en weer. Wat begint als een politiek meningsverschil, eindigt niet zelden in een woordenstrijd waarin afkomst zwaarder weegt dan argument.

De brandstof is vaak partijpolitiek. Politieke loyaliteit wordt vermengd met etnische trots, en voor je het weet is een debat over beleid of corruptie verworden tot een wedstrijd in historisch leed, collectieve beschuldigingen en welke etnische groep grotere dieven, rovers en corrupte figuren heeft voortgebracht. Het wordt pas echt zorgwekkend wanneer ook bekende politieke gezichten – mensen met een voorbeeldfunctie – zich niet onbetuigd laten. Als zij of hun pajongwaaiers en propagandisten olie op het vuur gooien en hun partij daar publiekelijk het zwijgen toe doet, normaliseren we iets wat nooit normaal zou mogen zijn: het reduceren van medeburgers tot hun etnische etiket.

“Wat als we in elk politiek debat een beetje ‘abir’ over onze vooroordelen zouden strooien”

Het gevaar van die digitale stammenstrijd is dat zij zich vastzet in hoofden. Woorden doen ertoe. Ze vormen beelden, versterken wantrouwen en trekken onzichtbare grenzen in een samenleving die toch al kwetsbaar is. Wie alleen nog door een etnische bril kijkt, ziet geen individuen meer, maar kampen. En kampen zoeken geen dialoog, maar overwinning.

Maar dan is daar plotseling Phagwa. Op die dag, zoals gisteren, lijkt de tijdlijn op Facebook een ander universum. Het verandert in Feestboek. Dezelfde mensen die elkaar wekenlang verbaal te lijf gingen, posten nu ’s waarop ze onherkenbaar zijn onder een wolk van kleurige poeder, abir. Rood, groen, paars en geel mengen zich op gezichten en kleding, tot niemand nog ziet – of wil zien – wie Afro is en wie Hindo. Er wordt gelachen, omhelsd, gedanst. De geur van massala hangt in de lucht, de smaak van verse aloe-roti verbindt generaties, en de opzwepende klanken van chutney-muziek laten heupen bewegen die online nog verstijfd waren van verontwaardiging.

Op zulke momenten dringt zich een pijnlijke vraag op: als het vandaag kan, waarom dan morgen niet? Blijkbaar zijn we in staat om verschillen te relativeren zodra er kleur op onze wangen zit in plaats van in onze gedachten. Blijkbaar kunnen we samen heel goed feestvieren zonder eerst elkaars stamboom te checken.

Misschien schuilt daarin de les. Niet dat elke dag een feest moet zijn, maar dat we het vermogen tot relativering en verbondenheid niet alleen voorbehouden aan feestdagen zoals Phagwa. Wat als we in elk politiek debat een beetje ‘abir’ over onze vooroordelen zouden strooien? Wat als we elke dag een beetje Phagwa zouden toelaten in ons publieke gesprek? Dan was er geen tijd meer voor gevaarlijk etnisch gezeik. En misschien, heel misschien, zouden we elkaar weer als mensen zien.

ivancairo@yahoo.com