Parlement eist duidelijkheid over crisis bij Viskeuringsinstituut

door

Parlementariërs van zowel coalitie als oppositie hebben dinsdag tijdens een openbare vergadering van De Nationale Assemblee scherpe vragen gesteld aan de regering over de situatie bij het Viskeuringsinstituut (VKI). Daarbij werd forse kritiek geuit op de wijze waarop de raad van toezicht zich volgens verschillende assembleeleden opstelt. Terwijl NDP-fractieleider Rabin Parmessar waarschuwde dat functionarissen niet zonder bewijs mogen worden gecriminaliseerd, riep fractiegenoot Jennifer Vreedzaam op ervoor te waken dat binnen het instituut een situatie ontstaat die corruptie mogelijk maakt.

Tekst Ivan Cairo

Beeld DNA

De discussie in het parlement draaide om de onrust die de afgelopen weken is ontstaan rond het VKI, nadat sinds de installatie van een nieuwe raad op 26 januari publiekelijk wordt gesproken over ernstige misstanden. De beschuldigingen zouden zich met name richten op directeur Juliëtte Colli-Wongsoredjo, die al jaren leiding geeft aan het instituut. De directeur nam vorige week ontslag, nadat zij door delen van de raad van toezicht van onregelmatigheden werd beschuldigd.

“Sleutelposities worden te vaak ingevuld op basis van politieke loyaliteit in plaats van deskundigheid”NDP-fractieleider Rabin Parmessar

Falend toezicht

Parmessar haalde hard uit naar wat hij omschreef als “het structureel falen van toezichthoudende organen binnen staatsbedrijven”. Volgens hem is er al decennialang sprake van een “hardnekkig en zorgwekkend patroon”, waarbij toezichthouders hun rol niet begrijpen of bewust hun grenzen overschrijden, met verstrekkende gevolgen voor staatsbedrijven.

De NDP-fractieleider stelde dat sleutelposities te vaak worden ingevuld op basis van politieke loyaliteit in plaats van deskundigheid. Daardoor zouden personen zware verantwoordelijkheden krijgen zonder over de juiste kwalificaties te beschikken. “Dat is geen verrassing, dat is een logisch gevolg”, zei hij.

De politicus verwees naar eerdere problemen bij onder meer de Canawaima Management Company, waar volgens hem eveneens sprake was van vervagende rollen en overschrijding van bevoegdheden. Parmessar merkte op dat president Jennifer Geerlings-Simons daar tijdig heeft ingegrepen, maar benadrukte dat ingrijpen achteraf geen beleid is, maar schadebeperking.

Verdediging en vragen

Vervolgens richtte hij zich specifiek op het VKI en stelde dat sinds de installatie van de nieuwe raad zware aantijgingen worden geuit, zonder dat daarvoor concreet en gedocumenteerd bewijs is geleverd. Volgens hem zijn er geen dossiers, geen verifieerbare data en geen onderbouwde analyses overgelegd.

Parmessar sprak van een systematische en publieke beschadiging van de reputatie van directeur Colli-Wongsoredjo, wees erop dat zij onder meerdere ministers heeft gediend en dat haar werk steeds is erkend. Hij herinnerde eraan dat zij zelfs een presidentiële onderscheiding ontving van voormalig president Desi Bouterse.

Ter onderbouwing van zijn standpunt haalde Parmessar financiële en operationele cijfers aan. Volgens hem zijn accountantsrapporten tot en met 2020 goedgekeurd, liggen de cijfers over 2021 tot en met 2023 ter goedkeuring bij de accountant en zijn de cijfers over 2024 al bij de raad ingediend. Daarnaast zou de minister van Financiën vrijstelling hebben verleend van IFRS-verplichtingen tot en met 2026.

Ook benadrukte hij de economische betekenis van het instituut. Volgens Parmessar is Suriname onder leiding van Colli-Wongsoredjo het enige land in de regio dat vis exporteert naar zowel de Europese Unie als Noord-Amerika. Het instituut zou twintig jaar lang voor de staat inkomsten hebben verdiend.

De fractieleider stelde vervolgens drie vragen aan de regering. Hij wil weten welke concrete misstanden daadwerkelijk zijn vastgesteld, welke financiële tekortkomingen precies zijn geconstateerd en op welke wijze deze direct kunnen worden toegeschreven aan de directeur. Zonder die antwoorden is volgens hem geen sprake van toezicht, maar van willekeur. Parmessar riep de regering op om volledige transparantie te geven en onmiddellijk te stoppen met wat hij omschreef als “karaktermoord” op de directeur.

Beschamend optreden

Fractiegenoot Vreedzaam deelde de kritiek van haar fractiegenoot, maar legde vooral de nadruk op de werkwijze van de raad van toezicht. Ze vindt het “heel erg beschamend” dat leden van dit orgaan volgens haar hun rol misbruiken door zonder bewijsstukken bankafschriften in de media te tonen. Zij verweet de raad geen benul te hebben van privacy en geheimhouding.

Vreedzaam zei dat zij de kwestie heeft bestudeerd en daarbij misleidende informatie, criminalisering en onwaarheden is tegengekomen. Zij wees erop dat het bij staatsbedrijven met inkomsten in Amerikaanse dollars logisch is dat er boekingen plaatsvinden van Amerikaanse dollars naar Surinaamse dollars en omgekeerd.

Volgens haar worden reguliere transacties nu verkeerd geïnterpreteerd. “Welk bedrijf is zo transparant dat je de geldstromen kan volgen? ” vroeg zij zich af. Bij het VKI is dat volgens haar wel het geval.

Tegelijkertijd waarschuwde de politica voor mogelijke constructies waarbij financiële overschotten in verkeerde handen terecht kunnen komen. Zij noemde specifiek een opgebouwd surplus van zeshonderdduizend Amerikaanse dollar en vroeg zich af “in wiens zak” dat geld zou kunnen belanden. Ook opperde zij dat het parlement moet kijken naar strengere regels voor dollarcomponenten in salarissen en dagelijkse operaties bij staatsbedrijven.

Ene fiasco na het andere

VHP-parlementariër Mahinder Jogi vroeg de regering om duidelijkheid over het algemene beleid rond de invulling van raden van commissarissen en raden van toezicht. Volgens hem volgt “het ene fiasco na het andere” bij staatsbedrijven en noemde onder meer Melkcentrale, Staatsziekenfonds, Canawaima, Surinam Airways en VKI.

Jogi benadrukte dat loyaliteit, ook politieke loyaliteit, grenzen kent en dat kwaliteit noodzakelijk is. Hij waarschuwde dat de visexportsector, goed voor zeker tachtig miljoen Amerikaanse dollar op jaarbasis, gevaar loopt als het politieke gekibbel doorgaat. Volgens hem kunnen twijfels ontstaan over de kwaliteit van certificering en naleving van exportregels.

De parlementariër wees erop dat ondernemers miljoenen hebben geïnvesteerd in koel- en opslagfaciliteiten, vissersvaartuigen, netten, ijsfabrieken en andere voorzieningen. Volgens Jogi moet de regering beseffen welke economische schade dreigt als het conflict verder escaleert.

Mogelijk corruptie

NDP’er Ebu Jones bracht een ander geluid. Hij ondersteunt de oproep om duidelijkheid, maar stelde dat of de informatie van ministeriële zijde klopt, er mogelijk sprake is van zaken bij het VKI die “het daglicht kunnen schuwen” en mogelijk van corruptie.

Volgens Jones moet in dat geval worden opgetreden en zou de raad van toezicht juist goed werk hebben geleverd. Tegelijkertijd vond hij dat niet alle problemen bij staatsbedrijven aan raden kunnen worden toegeschreven. Zo stelde hij dat bij de Melkcentrale en het Staatsziekenfonds juist goed werk is verricht door de toezichthoudende organen door in te grijpen toen directieleden een scheve schaats hadden gereden.

Misstanden

A20-fractieleider Steven Reyme was het niet eens met de presentatie van Parmessar, omdat hij informatie onder ogen heeft gehad die zou duiden op ernstige misstanden bij het viskeuringsinstituut. Hij riep op om deze kwestie met de grootst mogelijke omzichtigheid en op basis van officiële informatie te behandelen.

Vicepresident Gregory Rusland heeft aangegeven dat zodra de regering alle informatie heeft verzameld, ze het parlement zal inlichten en op de vragen zal ingaan. De regering is niet van plan zaken “overhaast” aan het parlement te presenteren en is er ook geen voorstander van dat personen onterecht worden gecriminaliseerd.