Overleden Kaliña kunstenares Aloema mixte traditie met kunst

door

Tekst Tascha AvleooBeeld: Gallery Eygi Du

PARAMARIBO — “De opstap van kunstnijverheid naar kunst was intimiderend. Maar we zouden niet opgeven. We zouden gewoon brood met pindakaas eten totdat we de luxebroodjes hadden bereikt,” vertelt kunstkenner en galleryhouder van ‘Galleri Eygi Du’, Carla Tuinfort. Ze heeft het over haar vriendin en medekunstliefhebber, de bekende Kaliña-keramist en pottenbakker Cornelly Aloema. Zij heeft vorige week donderdag, haar aardse lichaam afgelegd… En zoals Tuinfort het zegt: ‘en het hemelse domein opgezocht’. Aloema (77) overleed in het ziekenhuis na een kortstondig ziekbed als gevolg van een longontsteking.

Verder dan traditieDe kunstenares was afkomstig uit Galibi in Marowijne, maar vestigde ze zich met haar echtgenoot Thomas Sjinga in 1975 op plantage Onoribo in Para. Ze werd daar ontdekt door toenmalig – intussen overleden – kunstenaar/filosoof Luciël Becker, die haar werk voor het voetlicht bracht in kunstgalerie Wild Coast Art, vernoemd naar Becker’s eigen filosofie over Surinaamse kunst en ontwikkeling.“Ze had de kennis van haar voorouders meegenomen. Ze ging verder dan de traditie en durfde met mij en Becker, te gaan voor een meer kunstzinnige uitwerking van het erfgoed dat ze met trots uitdroeg”, verzucht Tuinfort.

Als volwassen inheemse vrouw beheerste Aloema het traditioneel aardewerk maken, zoals de watrakan om water koel te houden, de sabera om uit te drinken, of spulletjes te bewaren. “Maar ook de samakuom kasiri te fermenteren en de prapi om te baden of dingen op te slaan.” Onder invloed van Wild Coast Art leerde ze nieuwe vormen en toepassingen van aardewerk kennen.

Techniek“Ze maakte heel grote siervazen, die haar beroemd maakten. Cornelly was bedreven om klei te bewerken, een intensief proces waarbij klei wordt gemengd met speciale boomschors en harsen. En om kleurschakeringen te kunnen maken in haar siervazen wist ze diverse plantensappen volledig handmatig te draaien in het klei dat ze meer verfijnde nieuwe vormen gaf.”

Als volwassen inheemse vrouw beheerste Aloema het traditioneel aardewerk maken, zoals de watrakan om water koel te houden, de sabera om uit te drinken, of spulletjes te bewaren.

De kunstenares had geen moderne oven. Ook het bakken geschiedde op een meer traditionele manier. Na droging werden alle producten in een open houtvuur gebakken, zoals inheemsen van de Amazone altijd al hebben gedaan. “Dan zat ze zo in haar open werkplek te kneden en te vormen, met een serieus gezicht. En het was een gesprek tussen haar handen en de klei, om die tot bijzondere dingen te vormen, waar men heel blij van wordt ze in huis te hebben staan”.

InspirerendTuinfort noemt het werk van Aloema inspirerend. “Er is een nieuwe generatie inheemse pottenbakkers onder de Caraïben, Arowakken en Wayana ontstaan. Zij zagen haar ontwikkeling en ook de commerciële waarde van het erfgoed. Het bracht zelfs mannen ertoe dit oorspronkelijke vrouwenwerk ook met succes te beoefenen.”

Tuinfort noemt de namen van Alfons Sjinga, Wilfred Majoeram, Imro Kana en Leo Toenae als bekende inheemse pottenbakkers. Aloema’s werk had een vaste plek in exposities van Art Gallery Wi Eygi Du sinds 1979.

Ze werd door president Ronald Venetiaan onderscheiden met de Ereorde van de Palm. In 2023 kreeg ze een award van Stichting Grani Fiti Yu Moy Misi. 

Aloema mag worden omschreven als ‘een waar icoon van eigentijdse Surinaamse kunst.’ “Cornelly, is er sedert het begin bij geweest en vond de naam voor de galerie, ‘Eygi Du’ passende, maar ook een begrip en motivatie voor haar werk en bestaan als trotse Kaliña. Ze vond dat inheemsen een veel beter en sterker aanzien verdienden in de Surinaamse maatschappij en de Surinaamse ontwikkeling. En met haar werk, wilde ze dat voorbeeld zijn”, besluit Tuinfort.-.