Oorlogsmisdaden vervolgen

door

WIE HET NOG niet weet zou er mogelijk niet op komen. Maar Suriname heeft een gewelddadige guerrillaoorlog achter de rug. In juni 1986 viel het ‘Bevrijdingsleger’, dat later bekend zou worden als het Jungle Commando, de militaire post bij Stolkertsijver aan en nam enkele militairen in gijzeling.  Dat betekende gelijk het begin van wat in Suriname de ‘Binnenlandse Oorlog’ wordt genoemd. Die duurde effectief tot 1992. Het duurde bijna even lang als de militaire dictatuur, richtte enorme schade aan in het achterland en eiste veel mensenlevens.

Veel van de slachtingen in deze periode worden bestempeld als oorlogsmisdaden. Die misdaden zijn ook over de grenzen van waar de strafbare feiten zijn gepleegd, vervolgbaar. Dat blijkt het geval te zijn met oud-militair Abdoel L. Hij vertrok na de Binnenlandse Oorlog naar Nederland waar hij de Nederlandse nationaliteit kreeg. Een tijd geleden werd bekend dat hij zijn eigen rol in verschillende moorden tijdens de Binnenlandse Oorlog zelf had verteld. Het Nederlandse Openbaar Ministerie besloot deze zaak uit te zoeken en ambtshalve te vervolgen.

Het contrast met Suriname kan niet groter zijn. In Suriname is vrijwel geen enkele moordzaak die zich heeft afgespeeld in de context van de Binnenlandse Oorlog in onderzoek. Een uitzondering betreft de Moiwana-moorden waarvan bekend is geworden dat het Surinaamse Openbare Ministerie de zaak heeft heropend. Echter, dat is wel één van de eisen van het Inter-Amerikaanse Hof voor de rechten van de mens, waar de slachtoffers van Moiwana hun recht zochten omdat Suriname niets deed met hun roep om gerechtigheid.

Ook de Aloeboetoe-zaak werd gewonnen bij hetzelfde gerechtshof in Costa Rica. De nabestaanden van deze groep – de familie Aloeboetoe werd in 1987 afgeslacht – kregen geen rechtsingang in Suriname. Want terwijl kan worden gezegd dat oorlogsmisdadigers vervolgen wereldwijd een probleem is, is de vraag of Suriname een uitzondering is juist omdat de voorhoedespelers in de Binnenlandse Oorlog beiden legitiem in de regering plaatsnamen na hun controversiële rollen.

Toch gaat Nederland niet helemaal vrij. Volgens recent onderzoek van historicus Agir Axwijk blijkt dat geld van Nederland via de Zeister Stichting bij de Nederlandse kolonel Bas van Tussenbroek in Frans-Guyana terechtkwam. Die was weer adviseur van Brunswijk en heeft mogelijkerwijs die oorlog helpen financieren. Dat zou de houding van Nederland tegenover Brunswijk kunnen verklaren. De Jungle Commando-leider wordt nooit genoemd in één adem met Desi Bouterse, terwijl beide mannen de oorlog regisseerden in hun eigen belang.

Sterker nog: het Nederlandse Openbaar Ministerie en het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) hebben bevestigd dat de signalering van Brunswijk bij Interpol al op 14 juli 2020 officieel is beëindigd op verzoek van Nederland zelf. Het bovenstaande brengt de behoefte met zich mee dat in Nederland niet alleen ‘strafvervolging’ van oorlogsmisdaden plaatsvindt gedurende de Binnenlandse Oorlog, maar dat ook de rol van Nederland tussen 1986 en 1992 tegen het licht wordt gehouden. Dat zou mogelijk veel duidelijkheid brengen in een periode waar nog heel weinig onderzoek naar is gedaan.