Ontbrekend Constitutioneel Hof ondermijnt rechtsstaat, waarschuwt deken Fraenk

door

Het uitblijven van een volledig functionerend Constitutioneel Hof vormt een ernstige kwetsbaarheid voor de Surinaamse rechtsstaat, juist in een periode waarin nieuwe wetgeving wordt ingevoerd en ingrijpende institutionele hervormingen worden overwogen. Daarvoor heeft Elleson Fraenk, deken van de Surinaamse Orde van Advocaten, nadrukkelijk gewaarschuwd.
Geen bemensing, geen gebouw, geen zicht op behandeling
Fraenk stelde vast dat het Constitutioneel Hof niet alleen nog steeds niet opnieuw is bemenst, maar sinds kort zelfs geen gebouw meer heeft. Voor advocaten en andere belanghebbenden bestaat daardoor geen enkel zicht op de behandeling van reeds ingediende kwesties. Tegelijkertijd is het formeel nog wel mogelijk om nieuwe zaken bij het hof in te dienen. Volgens Fraenk leidt deze situatie tot rechtsonzekerheid en tast zij het constitutioneel evenwicht aan.
Zij benadrukte dat het ontbreken van een effectief functionerend constitutioneel toetsingsmechanisme bijzonder zorgwekkend is in een fase waarin de wetgever nieuwe regels introduceert en fundamentele wijzigingen in het rechtsbestel bespreekt.
Constitutioneel kader raakt kern van hervormingen
In dat bredere staatsrechtelijke kader plaatste Fraenk ook de discussies over hervorming van de rechtspleging. Zij verwees naar een recent congres over de toekomst van de Surinaamse rechtspleging, waar onder meer is gesproken over de mogelijke invoering van een derde rechtsinstantie en over de inrichting en werking van de staande magistratuur, het Openbaar Ministerie.
Volgens Fraenk zijn daarbij terechte vragen gesteld over de waarborg van onafhankelijkheid, de beschikbaarheid van deskundig kader en het zuivere oogmerk van de voorgestelde hervormingen. Deze vraagstukken zijn volgens haar niet nieuw, maar maken al lange tijd onderdeel uit van het rechtstatelijk bewustzijn dat sinds de onafhankelijkheid had moeten worden ontwikkeld.
Fraenk onderstreepte dat hervormingen nooit los mogen worden gezien van bestaande constitutionele waarborgen. Veranderingen moeten met grote zorgvuldigheid worden doorgevoerd. Waar aan het systeem wordt gesleuteld, mogen geen waarborgen worden afgebroken zonder dat daar volwaardige waarborgingen voor in de plaats komen.
Wetgeving, ook wanneer die betrekking heeft op de systematiek van de rechtspraak, mag volgens haar geen kansspel worden en niet gebaseerd zijn op gunstig toeval of hoop op een goede afloop. Alleen wanneer hervormingen steunen op breed draagvlak en brede consensus, kunnen zij leiden tot daadwerkelijke verbeteringen die het nastreven waard zijn. Duurzame hervorming vraagt daarom om consensus, deskundigheid en respect voor fundamentele rechtstatelijke beginselen.
De deken maakte duidelijk dat het ontbreken van een functionerend Constitutioneel Hof geen abstract probleem is. Het raakt direct aan het functioneren van de advocatuur en aan de bescherming van de rechtzoekende. In de dagelijkse praktijk ervaren advocaten situaties waarin procedures beter en efficiënter kunnen, maar volgens Fraenk mag die constatering nooit leiden tot overhaaste of ondoordachte ingrepen in het systeem.
Dat zij opnieuw het Constitutioneel Hof onder de aandacht brengt, is volgens Fraenk geen toeval. Het is mede aan de advocatuur om dit punt blijvend te agenderen, niet uit institutioneel eigenbelang, maar vanuit verantwoordelijkheid voor het constitutioneel evenwicht binnen de rechtsstaat.
Die verantwoordelijkheid strekt zich volgens haar ook uit tot de eigen beroepsgroep. Reflectie op professioneel handelen is noodzakelijk, omdat het optreden van één advocaat – zeker wanneer dat gedrag onderwerp wordt van strafrechtelijk onderzoek – negatief kan afstralen op de gehele advocatuur.
The post Ontbrekend Constitutioneel Hof ondermijnt rechtsstaat, waarschuwt deken Fraenk appeared first on Suriname suriname.