Ons wonderbaarlijk brein (6)

door

In dit deel wordt de bijdrage van de netwerken en andere secundaire structuren bij het creëren en behouden van korte en lange termijn attentie besproken. De netwerken zijn genoemd naar de primaire anatomische gebieden van het brein waar ze langslopen. In het eerste deel van deze serie werden de belangrijke anatomische gebieden van het brein benoemd. Het Dorsale Attentie Netwerk (DAN) stuurt langdurige attentie aan. Deze functie is een besturende. In het kort zorgt het DAN ervoor dat u de visuele aandacht op het object van uw keuze houdt.

Tekst en beeld Richenel Ellecom

Het Ventrale Attentie Netwerk (VAN) zorgt voor het heroriënteren van de aandacht wanneer deze wordt afgeleid. Samen met andere netwerken zorgt dit netwerk ervoor dat u uw aandacht kan behouden ondanks visuele of auditieve prikkels die u kunnen afleiden. Bij kinderen en volwassenen die makkelijk worden afgeleid door visuele of auditieve prikkels is er een duidelijke malfunctie van dit netwerk.

“‘Wanneer een verstoring optreedt in één of meerdere netwerken, ondervinden mensen een attentie stoornis. De meest populaire is de stoornis die ADHD wordt genoemd”

Het Fronto-Pariëtaal Controle Netwerk (FPCN) zorgt ervoor dat u niet alleen de aandacht kunt houden, maar dat u ook kunt schakelen tussen aandachtspunten (switching cognitive sets). Door het Default Mode Netwerk (DMN) kunnen mensen hun aandacht introspectief richten. Dat betekent dat de aandacht kan worden gericht op de fysieke prikkels en emotionele belevenis die daartoe hebben geleid.

Wanneer dit vermogen is ontregeld, kunnen traumatische herinneringen, zoals bij personen die trauma’s hebben meegemaakt, door de her-belevenis van die trauma’s, moeilijk aandacht besteden aan externe zaken. Ook andere oorzaken die het vermogen verstoren, kunnen leiden tot een externe attentie stoornis.

De functie van dit netwerk wordt enigszins onderdrukt wanneer aandacht moet worden besteed aan externe aandachtspunten. Deze belevenis komt duidelijk tot uitdrukking wanneer iemand druk bezig is met een activiteit en niet eens merkt dat ze verwond is of een atleet die tijdens het spel verwond raakt en de wond pas aan het einde van het spel opmerkt.

Het Salience Netwerk (SN) helpt bij het identificeren van interne en externe prikkels, zodat mensen kunnen schakelen tussen die twee. Het helpt ook bij het beslissen wat op dat moment belangrijk is voor de aandacht. Mensen kunnen dus selecteren waaraan ze aandacht willen of moeten besteden. Wanneer een verstoring optreedt in één of meerdere netwerken, ondervinden mensen een attentie stoornis. De meest populaire is de stoornis die ADHD wordt genoemd.

(Lees verder onder de )

De functies van het subcorticale netwerk Ascending Reticular Activating System.

Aras

Er is ook een subcorticaal netwerk dat het Ascending Reticular Activating System (Aras) heet. Op het plaatje ziet u de locatie in de hersenstam. Het zorgt ervoor dat voldoende energie wordt gestuurd naar de netwerken die hogerop liggen. Het speelt ook een fundamentele rol bij de regulatie van aandacht, met name bij het controleren, de opwinding en de alertheid en het bewustzijn.

Het Aras filtert ook de inkomende stimuli en reguleert het volume, voordat het deze doorstuurt naar de hogere netwerken zoals eerder genoemd. Wanneer dit netwerk goed functioneert houdt het de hersenen in een staat van paraatheid om de inkomende prikkels te ontvangen en te verwerken.

Wanneer dit netwerk niet optimaal werkt, kan het brein de binnenkomende stimuli niet goed ontvangen en verwerken. Als dit netwerk niet optimaal functioneert, kunnen stimulerende medicaties zoals methylfenidaat of amfetamine helpen bij de verbetering van de alertheid en vervolgens de symptomen van ADHD verminderen.

Als de reden van de aandachtstoornis niet het gebrek van opwinding van de Aras is, dan werkt het medicijn niet. Bij kinderen is er een ongewenste bijwerking, namelijk de ondermijning van de fysieke groei.

*Mocht u vragen hebben dan kan u de schrijver contacten: Richenel Ellecom (899-6441/ramdas1947@yahoo.com), Psy.D., Dr.P.H., HSPP, is preventieve geneeskundige- en medisch voedingskundige specialist, alsook klinisch en forensische neuropsycholoog.