Ons wonderbaarlijk brein (17)

door

In dit deel van de serie ‘Ons wonderbaarlijk brein’ zal ik het hebben over het oplossen van problemen tussen een werkgever en werknemer. De namen van de personen en het bedrijf zijn fictief om de privacy van de mensen en ondernemingen te beschermen.

Tekst en beeld Richenel Ellecom

Barbara werkt al vijftien jaar bij werkgever Blakasanti. Ze heeft als werknemer een goede reputatie opgebouwd als een efficiënte en betrouwbare administratieve medewerkster op de boekhoudafdeling. Haar medewerkers en de leidinggevende zien haar als nagenoeg onmisbaar.

“De gedachten en de gevoelens beïnvloeden de houding en het gedrag naar de werknemers toe“

Het bedrijf waarvoor zij werkt, is een naamloze vennootschap (NV), waarvan het hoofdkantoor buiten Suriname is gevestigd. Het is gebruikelijk binnen het bedrijf dat het hoofdkantoor de directeur van Blakasanti in Suriname om de vijf jaar wisselt. Bij de recente wisseling, drie maanden geleden, werd John de nieuwe directeur in Suriname.

Hij besloot het organogram te wijzigen. In de nieuwe structuur moest Barbara rechtstreeks aan John rapporteren. In het begin ging het goed, maar al gauw merkte Barbara dat John behalve werkinteresse ook een romantische interesse in haar had. Eerst nam zij het niet serieus, omdat John een getrouwde man is.

Ongebruikelijke verzoeken

Naarmate de tijd verstreek, moest ze van John na kantooruren verslagen en rapporten bespreken en uitleggen en soms moest ze samen met hem in het weekend protocollen opstellen voor de nieuwe plannen van het bedrijf. Barbara besloot toen te protesteren tegen deze ongebruikelijke verzoeken.

John legde haar uit dat als zij carrière wilde maken in dit grote bedrijf en mogelijk een kans wilde maken om op een post in het buitenland te komen, ze zich moest inzetten om zichtbaar te worden voor de hogere leiding van het bedrijf. Ook zou hij een goed woordje voor haar kunnen doen.

John legde haar verder uit dat de leiding van het bedrijf uitkijkt naar werknemers die offers brengen om het bedrijf vooruit te stoten. Dit alles kwam, ondanks de mooie woorden van de directeur, niet goed over bij Barbara. Figuur 1 laat een combinatie zien van persoonlijke en organisatorische factoren, die bestuurders van bedrijven gebruiken om soms onethisch gedrag te profileren.

Policy’s

Elk bedrijf heeft organisatorische regelgeving en policy’s. Van bestuurders wordt verwacht dat ze gebruik maken van deze regelgeving om hun gedachten over bedrijfsvoering te formuleren. Uiteraard is de bestuurder mens en geen robot die ook een mentaal draaiboek heeft (zie deel 15 of deel 16), dat naast de regelgeving van het bedrijf ook invloed heeft op de interpretatie en gedachteformulering bij het uitoefenen van taken en activiteiten in het bedrijf.

Aan de rechterkant van figuur 1 is te zien dat de geformuleerde gedacht (en) gevoelens generen. De gedachten en de gevoelens beïnvloeden op hun beurt de houding en het gedrag naar de werknemers toe. Aan de linkerkant is te zien dat de werknemer ook zijn of haar gedachteformulering heeft, die hun gevoelens generen en vervolgens hun gedrag beïnvloedt.

(lees verder onder de )

In figuur 2 is te zien dat het resultante gedrag van de bestuurder en de werknemer in conflict kunnen zijn als ze niet beide hetzelfde doel nastreven.

Uit het voorgaande is duidelijk dat het component van een romantische interesse niet past binnen het denkpatroon van Barbara en ook niet past binnen de bedrijfsethiek. Deze impasse zorgt voor een stressreactie tussen Barbara en John.

Oplossing

De vraag die zich nu voordoet is waar ligt de oplossing? Welke van deze gedragspatronen is oplossingsgericht; dat van Barbara of dat van John?

Zou Barbara moeten kiezen voor een mogelijke carrièresprong en haar ethische normen en waarden opzijzetten en jaren leven met cognitieve dissonantie (conflicterende gevoelen).

Zou John moeten beseffen dat hij een scheve schaats rijdt en dat hij negatieve aspecten uit zijn persoonlijk mentaal draaiboek, zijn gedachten, gevoelens en gedrag binnen het bedrijf niet moet laten beïnvloeden.

Ik laat u hierover peinzen en zal in het volgende deel uitgebreid de persoonlijke, interpersoonlijke, ethisch-morele en juridische aspecten van de mogelijke keuzes met u bespreken. Mocht u tussentijds een reactie willen geven, dan mag u dat doen op mijn telefoon of e-mailadres.

Richenel Ellecom (899-6441/ramdas1947@yahoo.com), Psy.D., Dr.P.H., HSPP, is preventieve geneeskundige- en medisch voedingskundige specialist, alsook klinisch en forensische neuropsycholoog.