Ons wonderbaarlijk brein (16)

door

Henry heeft een beroerte gehad en heeft twee weken in het ziekenhuis gelegen om zijn medische toestand te stabiliseren. De behandelende specialist heeft hem daarna verwezen naar een fysiotherapeut en ergotherapeut voor verdere revalidatie, omdat hij een linkerzijdige verlamming heeft overgehouden. Wanneer iemand vanwege een beroerte (CVA) of een hersentrauma (ongeluk), het efficiënt gebruik van de handen of benen mist, wordt de patiënt na de kritische fase verwezen naar een fysiotherapeut of een ergotherapeut.

Tekst en beeld Richenel Ellecom

Wat is onderliggend aan het werk van de fysiotherapeut en de ergotherapeut vanuit het perspectief van hersenfunctie? Al te vaak wordt de aandacht gericht op de zichtbare activiteiten van deze therapeuten. Uiteraard is dat belangrijk voor de correcte uitoefening van het therapeutische traject.  Maar er is een heel bijzondere dynamiek die zich achter de schermen afspeelt, waarbij de hersenen een cruciale rol spelen.

“Revalidatie vereist inzet (oefening) en tijd”

Het zenuwstelsel is belangrijk is voor het revalidatieproces. Er zijn zenuwbanen die informatie vanuit het lichaam – buiten de hersenen – sturen naar de hersenen. Deze zijn de sensorische banen (afferente banen) die prikkels (tast, temperatuur, beweging, pijn, druk enzovoorts) sturen naar het brein om te worden verwerkt.

Er zijn ook banen die informatie van de hersenen sturen naar de verschillende organen van het lichaam. Deze zijn de motorische (efferente banen) die signalen sturen naar de spieren (de benen en handen) die belangrijk zijn in de fysio- en ergotherapie.

De andere functie van het brein die ook belangrijk is in fysieke revalidatie en neuroplasticiteit. Neuroplasticiteit is het vermogen van de hersenen om structuur en functie aan te passen als reactie op training, letsel en het leerproces. Door dit proces maakt het brein alternatieve (nieuwe) banen aan die overnemen van de originele banen die zijn beschadigd.

Revalidatie

Henry komt bij de therapeuten en wordt geëvalueerd om te beginnen met het revalidatieproces. Aan de hand van de deskundigheid van de presenterende symptomen, kiezen de therapeuten oefeningen die Henry moet doen en ook thuis herhalen.

Waarom dragen deze oefeningen bij aan de verbetering van zijn linkerzijdige verlamming? Zoals eerder aangegeven, sturen de afferente zenuwbanen informatie vanaf de organen naar de hersenen. De hersenen pakken deze informatie (prikkels) op, verwerken die en sturen dan via de efferente (motorische) banen een verwerkte boodschap terug naar de armen en benen om de juiste bewegingen te maken die belangrijk zijn voor lopen en grijpen. Uiteraard zijn er zeer gedetailleerde componenten in proces, maar die vallen buiten het bestek van deze discussie.

Gedurende de weken en misschien maanden van revalidatie onder begeleiding van de therapeuten, begint Henry iets beter te lopen en verbetert het gebruik van de fijne motoriek van de handen. Door de oefeningen hebben de hersenen nieuwe banen aangemaakt om de functie van zijn arm en been te verbeteren.

Opgemerkt moet worden dat de nieuwe banen van de hersenen niet zo efficiënt zijn als de originele, vanwege de beschadiging van het omliggende weefsel in die gebieden. Het revalidatie niveau is ook beperkt.

De hoogte van het revalidatieproces kan niet vooruit worden bepaald, omdat er verschillen zijn in de gezondheidstoestand van de patiënt en andere milieufactoren. De hoogte van de revalidatie tussen patiënten kan daarom niet worden vergeleken.

Het is belangrijk om ten volle te participeren in het revalidatieproces en om de oefeningen die u meekrijgt van de therapeut thuis te doen. Het aanmaken van een nieuw werkprogramma (revalidatie) vereist inzet (oefening) en tijd.

*Voor verdere vragen, kan u contact maken met de schrijver

Richenel Ellecom (899-6441/ramdas1947@yahoo.com), Psy.D., Dr.P.H., HSPP, is preventieve geneeskundige- en medisch voedingskundige specialist, alsook klinisch en forensische neuropsycholoog.