Ons wonderbaarlijk brein (11)

door

In deel 10 van de serie ‘Ons wonderbaarlijk brein’ is oppervlakkig stilgestaan bij de traumatische ervaringen die mensen meemaken, de symptomen die zich kunnen voordoen als gevolg van het effect van een direct trauma en het secundaire trauma effect dat hulpverleners kunnen ervaren bij het verlenen van hulp aan slachtoffers. Ook werd de standaard medische definitie van een trauma, zoals die in het DSM-5 diagnostische handboek is beschreven, toegelicht. In dit deel wordt wat dieper ingegaan op hoe de traumatische ervaring verankerd raakt in het lichaam van een persoon en later weer de kop op steekt via soms moeilijk traceerbare symptomen.

Tekst Richenel Ellecom

Beeld etsy.com

Onderzoekers, onder wie Peter Levine, hebben jarenlang slachtoffers van traumatische ervaringen onderzocht, behandeld en vergelijkingen gemaakt met hoe dieren traumatische ervaringen doormaken. Er zijn verschillen en overeenkomsten die vanuit een fysiologisch en neurologisch perspectief wat licht werpen op dit onderwerp.

“Wanneer iemand een traumatische ervaring meemaakt, mobiliseert het lichaam energie om de traumatische ervaring aan te vechten of te ontvluchten”

Een traumatische ervaring kan van psychologische aard zijn, zoals: bedreiging, intimidatie, belediging, pesten, ontwikkelingstrauma, enzovoorts. Er zijn ook traumatische gebeurtenissen die een combinatie kunnen zijn van fysieke en psychologische factoren, zoals: gezins-, partner- of seksueel geweld, kneveling, rampen, lichamelijke schade en ziekte.

De intensiteit van het effect van het trauma is niet alleen het gevolg van de gebeurtenis, maar ook van hoe de persoon in kwestie deze interpreteert en beleeft. De belevenis heeft een psychologisch en een fysiek component dat door het lichaam wordt opgenomen, verwerkt en opgeslagen.

Symptomen

Wanneer iemand een traumatische ervaring meemaakt, mobiliseert het lichaam energie om de traumatische ervaring aan te vechten of te ontvluchten. Als het slachtoffer de ervaring niet kan ontvluchten of aanvechten, blijft de energie ongeslagen in het lichaam. Dit maakt dat de psychologische effecten, zoals angst, boosheid, hulpeloosheid, depressie, vrees, hyperwaakzaamheid, piekeren enzovoorts, als symptomen van de opgeslagen ongebruikte energie door het slachtoffer worden beleefd.

Deze symptomen nemen het karaktereigenschap van een vicieuze cirkel aan en kunnen zich onaangekondigd aanmelden. Deze ervaring genereert additionele frustratie voor het slachtoffer, omdat het levenspatroon wordt verstoord. Het normale routine wordt onvoorspelbaar en dat leidt tot verstoring van persoonlijke en werkrelaties.

Behalve psychologische symptomen kan de onverwerkte opgeslagen energie zich ook voordoen als fysieke symptomen, zoals: hoofdpijn (spanningshoofdpijn, migraine), maagpijn, buikpijn, spierpijn in de nek, schouder, bovenrug, primaire hypertensie, versnelde ademhaling en andere fysieke symptomen die onder geen enkel bekende medische diagnose konden worden gecategoriseerd. Als dit patroon zich voortzet, raakt het individu in een neerwaartse spiraal van depressie, hulpeloosheid en angst en wordt hij/zij onproductief op het persoonlijk- en professioneel vlak.

Specialistische behandeling

Wat kan de persoon doen die zo een ervaring meemaakt in plaats van blijven lijden onder deze symptomen? De eerste stap is zijn of haar huisarts te vragen naar een garantiebrief om een competente behandelaar te raadplegen die kennis en ervaring heeft met het behandelen van posttraumatische stresssyndroom (PTSS).

Aan de lijdende patiënt wil ik adviseren om voorzichtig te zijn als medicaties, zoals Benzodiazepine (Lorazepam, Diazepam) of antidepressiva als finale oplossing voor de symptomen worden aangeboden. Vanwege mijn praktijkervaring van meer dan dertig jaar op dit vakgebied, weet ik dat dit kan leiden tot additionele problemen van verslaving zonder dat de symptomen verdwijnen, omdat deze medicaties alleen de symptomen onderdrukken maar niet zorgen voor de verwerking van deze langdurige symptomen.

De oplossing is dat de patiënt een leer- en ervaringsproces moet doormaken onder leiding van een deskundige en ervaren therapeut die beide de ‘Bottom-upstrategieën’ kunnen toepassen om de patiënt te helpen de fysieke opgeslagen energie los te laten en de ‘Top-downstrategie’ om de psychologische symptomen te verwerken, zodat de patiënt de opgeslagen energie kan verwerken en die dan niet meer via psychologische- en of fysieke symptomen naar buiten komen.

In het volgende deel zal ik middels enkele voorbeelden laten zien hoe patiënten met symptomen, gerelateerd aan traumatische ervaringen, die hebben kunnen verwerken en een productieve levensstijl konden oppakken.-.

*Als u verdere vragen heeft, kunt u contact maken met de schrijver van het artikel

Richenel Ellecom (899-6441/ramdas1947@yahoo.com), Psy.D., Dr.P.H., HSPP, is preventieve geneeskundige- en medisch voedingskundige specialist, alsook klinisch en forensische neuropsycholoog.