Ons wonderbaarlijk brein (10)

door

In de afgelopen weken is er veel geschreven en gesproken over trauma’s van verschillende aard: psychologische trauma’s (bedreiging, intimidatie, belediging, pesten), fysieke trauma’s (gezins- en partner geweld, seksueel geweld, kneveling, ontvoering) en ontwikkelingstrauma’s, waarbij kinderen systematisch worden verwaarloosd en niet worden begeleid. Deze artikelen zijn niet bedoeld dat de lezer een eigen diagnose of behandeling gaat stellen, omdat dit veld bijzonder complex is en professionele competentie vereist voor de behandeling. De geïnformeerde lezer kan met deze informatie wel symptomen herkennen en beslissen om specialistische hulp te zoeken.

Tekst Richenel Ellecom

Beeld wholewellnesstherapy.com

Alvorens inhoudelijk in te gaan op de structuur en dynamiek van het trauma, eerst de algemene definitie. Volgens de Diagnostic and Statistical Manual (DSM-5 TR), is een traumatische ervaring één waarbij het individu wordt blootgesteld aan onder meer ernstige schade, doodsbedreiging, seksueel geweld en rampen. Eenvoudig gezegd: een traumatisch incident is er één dat valt buiten het normale verwachte gedrag van een persoon of een gebeurtenis in de natuur.

“Bij een traumatische ervaring voelt het slachtoffer zich hulpeloos om zich te verdedigen tegen het geweld of om eraan te ontkomen“

Bij een traumatische ervaring voelt het slachtoffer zich hulpeloos om zich te verdedigen tegen het geweld of om eraan te ontkomen. Dit is wat het primaire trauma wordt genoemd. Zij die hulp bieden aan de getraumatiseerde persoon – bijvoorbeeld politie, brandweer, medisch personeel en anderen – kunnen een secundair trauma ervaren door het empathisch aanhoren van het primaire trauma.

Componenten

Elk trauma heeft een feitelijk en een emotioneel component. De feitelijke componenten van een trauma zijn plaats, tijd, plaatselijke omstandigheden, personen en de lichamelijke prikkels die het slachtoffer ervaart. De emotionele componenten kunnen onder meer zijn angst, hulpeloosheid en depressie.

Verder kunnen trauma’s enkelvoudig of meervoudig zijn. Een enkelvoudig trauma is een trauma dat slechts één keer plaats vindt. Voorbeelden kunnen zijn roofoverval, woninginbraak, brand, éénmalige mishandeling of doodsbedreiging.

Een meervoudige traumatische ervaring is één die meerdere keren plaatsvindt. Voorbeelden kunnen zijn regelmatige fysieke of seksuele mishandeling of herhaaldelijke psychologische/emotionele bedreiging of intimidatie.

Verder speelt de intensiteit van het trauma een rol. Trauma’s met een hoge intensiteit zijn confrontatie met een vuurwapen, levensbedreiging, ontvoering, fysiek letsel, situaties met minimale of geen vluchtmogelijkheid.

Trauma’s met een lage intensiteit kunnen zijn bedreiging zonder wapen, beschikbare vlucht- of ontsnappingsmogelijkheid, minimale kans op herhaling, geen levensbedreiging aanwezig.

De intensiteit is niet alleen bepalend door de omstandigheden, maar ook door de perceptie van de persoon/personen in kwestie met wie het is gebeurd. Wat intensief voor de ene persoon is, kan minder intens zijn voor de andere.

Plaatsvervangend (secundair) trauma

Een secundair trauma kan zich voordoen bij hulpverleners, die het slachtoffer van een primair trauma begeleiden of behandelen. Dit secundaire trauma kan ontstaan omdat de hulpverlener empathie gaat tonen met de ervaring en zich gaat plaatsen in de schoenen van het slachtoffer.

Symptomen van een secundair trauma kunnen zijn opdringerige gedachten en mentale beelden, moeite bij het concentreren, negatief zelfbeeld, gevoel van hulpeloosheid, perspectief van verminderde competentie, angst, boosheid, irritatie en fysieke stress symptomen.

In het volgende deel over het trauma zal worden ingegaan op de manier waarop de traumatische ervaring in het brein en de rest van het lichaam wordt opgeslagen en weer de kop opsteekt via fysieke en emotionele symptomen.-.

*Als u verdere vragen heeft, kunt u contact maken met de schrijver van het artikel

Richenel Ellecom (899-6441/ramdas1947@yahoo.com), Psy.D., Dr.P.H., HSPP, is preventieve geneeskundige- en medisch voedingskundige specialist, alsook klinisch en forensische neuropsycholoog.