Ongemak voelen

door

Hoe kun je mensen het best laten voelen hoe tot slaafgemaakten mensonterend werden verscheept? Je stopt ze in een donkere container zonder stoelen en maakt die vervolgens zogenaamd dicht. Geen comfort, maar ongemak. En dat is precies de bedoeling, want tot slaafgemaakten werden als ‘commodity’ behandeld en die container staat daar symbool voor. Gelukkig waren we met niet veel mensen. Ik heb gestaan. Anderen zaten op de vloer.

Zo wordt de kunstfilm Armazoen vertoond. Je moet zelf een manier vinden om die twintig minuten door te brengen. De container staat op het terrein van de Nola Hatterman Art Academy. De film zelf was heel interessant en vooral ook erg diepgaand. Het gaat over het slavernijverleden en hoe een vrouw omgaat met het verlies van haar vrijheid en de keuzes die zij daardoor maakt.

Het afgelopen weekend deed ik mee aan een workshop, waarvan de vertoning van Armazoen onderdeel was. We kregen mee hoe de korte film is geproduceerd en wat er allemaal bij kwam kijken. Het project is een initiatief van Monique Duurvoort en Afra Jonker, die samen met Tolin Alexander van het ‘Forum Tolin Toli Masanga’ het initiatief namen om het project ook in Suriname te laten zien en ervaren.

Na de vertoning was het tijd om met de makers van gedachten te wisselen over hoe wij de film hadden ervaren, maar ook over hoe zij die hebben gemaakt. Vooral interessant was het om te horen hoe zij de film eerst goed op papier hebben uitgewerkt en vervolgens met verschillende andere creatievelingen hebben besproken hoe ze hem wilden visualiseren.

Wat ik zelf indrukwekkend vond aan het maakproces, is hoeveel tijd en energie in de details en de uitwerking daarvan zijn gestoken. De film is gefinancierd, maar veel van het werk dat erin is gestopt, is eigenlijk niet in waarde uit te drukken. Als maker was het daarom heel interessant om te leren hoe gesprekken met anderen in het maakproces ervoor hebben gezorgd dat een product steeds meer diepgang en meerwaarde kreeg. Van zaken zoals welke geluiden en muziek het verhaal kunnen versterken tot welke belichting de emoties kan raken.

Deze momenten, workshops en masterclasses zijn heel waardevol om stil te staan bij verschillende producties en daarvan te leren. Ook is het een mooi moment om van gedachten te wisselen met makers en elkaar zo te versterken. Door niet alleen het eindproduct te zien, maar ook inzicht te krijgen in het volledige creatieve proces, begrijp je beter hoeveel denkwerk, samenwerking en emotie achter een productie schuilgaan. Zulke ervaringen kunnen anderen motiveren om zelf ook creatief aan de slag te gaan en verhalen te vertellen die anders misschien nooit gehoord zouden worden.

Als je de ruimte hebt, ga dan de film Armazoen kijken. Het is niet alleen een mooie verdieping op het slavernijverleden van Suriname, maar ook een bijzonder kunstproject waarbij je het ongemak van het slavernijverleden niet alleen hoort, maar ook kunt ervaren. Het blijft mooi dat kunst verdieping kan brengen in verschillende onderwerpen. Het is ook een manier om anderen te inspireren.

Daarom is het jammer dat we in Suriname de waarde van kunst nog niet goed kunnen inschatten en ze daardoor nog steeds niet genoeg waarderen. Maar dit soort activiteiten zorgen er wel voor dat steeds meer mensen nadenken over kunst en dat het besef hoe belangrijk kunst voor ons is, groeit.-.

headleydwt@gmail.com